Luật hình sự

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản phạt bao nhiêu năm theo Điều 174 Bộ luật Hình sự

Tác giả: admin Kiểm duyệt: Luật sư Đỗ Ngọc Anh 22/11/2026 19 phút đọc Cập nhật 21/11/2026
Lừa đảo chiếm đoạt tài sản phạt bao nhiêu năm theo Điều 174 Bộ luật Hình sự
Trả lời nhanh

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có bốn khung hình phạt, cao nhất là tù chung thân theo khoản 4 Điều 174 Bộ luật Hình sự, áp dụng khi chiếm đoạt tài sản trị giá từ 500 triệu đồng trở lên. Khung thấp nhất là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

  • Ranh giới với Điều 175 nằm ở thời điểm ý định chiếm đoạt hình thành — có trước khi giao kết thì là Điều 174; nảy sinh sau khi đã nhận tài sản hợp pháp thì là Điều 175, ngưỡng 4 triệu đồng.
  • Bốn khung: 2–dưới 50 triệu → cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng–3 năm; 50–dưới 200 → 2–7 năm; 200–dưới 500 → 7–15 năm; từ 500 → 12–20 năm hoặc chung thân.
  • Ngưỡng khởi điểm 2 triệu đồng — thấp nhất trong nhóm tội xâm phạm sở hữu.
  • Dưới 2 triệu vẫn có thể bị khởi tố trong bốn trường hợp tại các điểm a, b, c, d khoản 1.
  • Hình phạt bổ sung: phạt tiền 10–100 triệu, cấm hành nghề 1–5 năm, tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản (khoản 5).

Điều khiến nhiều người bất ngờ không phải mức án cao nhất, mà là ngưỡng khởi điểm chỉ 2 triệu đồng — thấp hơn hẳn so với hình dung thông thường.

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản phạt bao nhiêu năm?

Bốn khung hình phạt theo giá trị tài sản

Khoản Giá trị tài sản chiếm đoạt Hình phạt
1 Từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng Cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc tù 6 tháng – 3 năm
2 Từ 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng Tù 2 – 7 năm
3 Từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng Tù 7 – 15 năm
4 Từ 500 triệu đồng trở lên Tù 12 – 20 năm hoặc tù chung thân

Khác với nhiều tội kinh tế, Điều 174 không có phương án phạt tiền thay cho phạt tù ở các khung từ khoản 2 trở lên. Từ mốc 50 triệu đồng, chỉ còn hình phạt tù.

Ngoài giá trị tài sản, mỗi khung còn áp dụng cho một số tình tiết khác:

  • Khung 2 – 7 năm: có tổ chức; có tính chất chuyên nghiệp; tái phạm nguy hiểm; lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức; dùng thủ đoạn xảo quyệt
  • Khung 7 – 15 năm: lợi dụng thiên tai, dịch bệnh
  • Khung 12 – 20 năm hoặc chung thân: lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp

Nghĩa là một vụ chiếm đoạt 60 triệu đồng nhưng có tổ chức vẫn nằm ở khung 2 đến 7 năm, không phải vì số tiền mà vì tình tiết.

Hình phạt bổ sung

Khoản 5 Điều 174 cho phép áp dụng thêm:

  • Phạt tiền từ 10 đến 100 triệu đồng
  • Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm
  • Tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản
lừa đảo chiếm đoạt tài sản phạt bao nhiêu năm
Giá trị tài sản bị chiếm đoạt là yếu tố quyết định khung hình phạt, nên cần tính đúng và có chứng từ.

Chiếm đoạt bao nhiêu tiền thì bị khởi tố?

Ngưỡng 2 triệu đồng

Đây là con số thấp đến mức nhiều người không tin. Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2 triệu đồng bằng thủ đoạn gian dối đã đủ để bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Để so sánh, tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản tại Điều 175 có ngưỡng 4 triệu đồng, gấp đôi.

Bốn trường hợp dưới 2 triệu vẫn bị khởi tố

Khoản 1 Điều 174 nêu bốn trường hợp mà dù tài sản dưới 2 triệu đồng vẫn bị truy cứu:

  1. Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm
  2. Đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội cướp, bắt cóc, cưỡng đoạt, cướp giật, công nhiên chiếm đoạt, trộm cắp, lạm dụng tín nhiệm, sử dụng mạng máy tính chiếm đoạt tài sản — chưa được xóa án tích mà còn vi phạm
  3. Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội
  4. Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ

Trường hợp thứ tư đáng chú ý: lừa lấy chiếc xe máy mà người bị hại dùng để chạy giao hàng có thể bị xử lý hình sự ngay cả khi giá trị xe thấp, nếu đó được xác định là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ — điều luật dùng đúng chữ “chính”, nên một tài sản chỉ đang được dùng để làm việc chưa đủ để thỏa mãn điều kiện này.

Với trường hợp đã bị xử phạt hành chính, cần xem quyết định đó còn trong thời hạn được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính hay không.

Thế nào là “thủ đoạn gian dối”?

Điều 174 không liệt kê các thủ đoạn cụ thể. Điều luật chỉ mô tả: bằng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản của người khác. Cách diễn đạt mở này để bao quát mọi hình thức, từ cách làm truyền thống đến cách làm trên không gian mạng.

Điểm mấu chốt nằm ở trình tự: thủ đoạn gian dối phải có trước, và chính nó khiến người bị hại tự nguyện giao tài sản. Người bị hại giao tài sản vì tin vào thông tin sai sự thật mà người phạm tội đưa ra.

Nếu người nhận tài sản một cách hoàn toàn hợp pháp rồi sau đó mới nảy sinh ý định chiếm đoạt, đó lại là một tội danh khác.

Phân biệt với tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản

Bảng so sánh Điều 174 và Điều 175

Tiêu chí Điều 174 — Lừa đảo chiếm đoạt tài sản Điều 175 — Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
Thời điểm có ý định chiếm đoạt Trước khi nhận tài sản Sau khi đã nhận tài sản
Cách nhận tài sản Người bị hại giao vì tin vào thông tin gian dối Nhận hợp pháp qua vay, mượn, thuê hoặc hợp đồng
Ngưỡng khởi điểm 2 triệu đồng 4 triệu đồng
Khung 50 – dưới 200 triệu Tù 2 – 7 năm Tù 2 – 7 năm
Khung 200 – dưới 500 triệu Tù 7 – 15 năm Tù 5 – 12 năm
Khung từ 500 triệu trở lên Tù 12 – 20 năm hoặc chung thân Tù 12 – 20 năm

Vì sao ranh giới này quan trọng

Ở mốc từ 500 triệu đồng trở lên, Điều 174 có thêm mức tù chung thân mà Điều 175 không có. Ở mốc 200 đến dưới 500 triệu, hai điều chênh nhau 2 năm ở cả mức sàn lẫn mức trần.

Cùng một vụ việc — chẳng hạn một người nhận tiền đặt cọc rồi không giao hàng — có thể rơi vào Điều 174 hoặc Điều 175 tùy vào chứng cứ chứng minh ý định chiếm đoạt hình thành lúc nào. Nếu chứng minh được người đó ngay từ đầu không hề có hàng và không định giao, đó là lừa đảo. Nếu ban đầu thực sự có ý định thực hiện hợp đồng nhưng sau đó dùng tiền sai mục đích rồi mất khả năng trả, đó lại là lạm dụng tín nhiệm.

Ranh giới này không hiện ra trên giấy tờ mà nằm trong lời khai, dòng tiền và diễn biến giao dịch. Đó là lý do nên có luật sư tư vấn vụ án hình sự tham gia từ giai đoạn sớm, khi hồ sơ còn đang được xây dựng.

Lừa đảo qua mạng có bị xử khác không?

Lừa đảo trên không gian mạng vẫn có thể bị xử lý theo Điều 174 nếu hành vi là dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản. Pháp luật không đặt ra một khung hình phạt riêng nhẹ hơn hay nặng hơn chỉ vì hành vi diễn ra qua mạng.

Tuy nhiên có hai điểm khác biệt thực tế:

Tình tiết tăng nặng dễ xuất hiện hơn. Hoạt động lừa đảo qua mạng thường có nhiều người tham gia theo vai trò phân công, dễ bị xác định là có tổ chức hoặc có tính chất chuyên nghiệp — cả hai đều đẩy vụ việc lên khung 2 đến 7 năm bất kể số tiền.

Tổng giá trị cộng dồn nhanh. Một đường dây lừa nhiều người, mỗi người vài triệu đồng, cộng lại dễ vượt mốc 500 triệu — nơi có mức tù chung thân.

Riêng hành vi sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản còn có thể bị xem xét theo Điều 290 Bộ luật Hình sự. Việc chọn tội danh phụ thuộc vào thủ đoạn cụ thể và do cơ quan tiến hành tố tụng xác định.

Tham khảo thêm bài cảnh báo lừa đảo chiếm đoạt tài sản về các thủ đoạn thường gặp trong giao dịch nhà đất.

lừa đảo chiếm đoạt tài sản phạt bao nhiêu năm
Tin nhắn, hợp đồng và sao kê chuyển khoản là nhóm chứng cứ cần giữ nguyên trước khi gửi đơn tố giác.

Người bị hại nên làm gì

  1. Giữ nguyên bằng chứng. Tin nhắn, email, hợp đồng, sao kê chuyển khoản, ảnh chụp bài đăng. Không xóa cuộc trò chuyện dù đã bị chặn.
  2. Xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt. Đây là yếu tố quyết định khung hình phạt, nên cần tính đúng và có chứng từ.
  3. Gửi đơn tố giác tội phạm tới cơ quan điều tra công an có thẩm quyền nơi xảy ra hành vi hoặc nơi người bị tố giác cư trú.
  4. Tập hợp người cùng bị hại. Nếu nhiều người bị chiếm đoạt trong cùng một chuỗi hành vi, tổng giá trị có thể đưa vụ việc lên khung hình phạt cao hơn hẳn. Việc cộng gộp do cơ quan tiến hành tố tụng xác định trên hồ sơ, không phải mọi thiệt hại rời rạc đều mặc nhiên cộng lại.
  5. Yêu cầu bồi thường. Quyền đòi lại tài sản là việc riêng với trách nhiệm hình sự của người phạm tội, có thể giải quyết trong cùng vụ án.

Câu hỏi thường gặp

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản phạt bao nhiêu năm?

Bốn khung: tù 6 tháng đến 3 năm (hoặc cải tạo không giam giữ), 2 đến 7 năm, 7 đến 15 năm, và 12 đến 20 năm hoặc tù chung thân. Khung cao nhất áp dụng khi chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên.

Lừa đảo bao nhiêu tiền thì bị truy tố hình sự?

Từ 2 triệu đồng. Dưới mức đó vẫn có thể bị khởi tố nếu thuộc một trong bốn trường hợp: đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản; đã bị kết án về một số tội xâm phạm sở hữu mà chưa xóa án tích; gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự; hoặc tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại.

Trả lại tiền rồi có bị xử lý hình sự nữa không?

Việc hoàn trả không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự vì tội phạm đã hoàn thành khi tài sản bị chiếm đoạt. Nhưng đây là tình tiết giảm nhẹ quan trọng, và thời điểm hoàn trả có ý nghĩa.

Doanh nghiệp có bị truy cứu tội lừa đảo không?

Điều 174 chỉ quy định trách nhiệm hình sự với cá nhân, không có khoản nào về pháp nhân thương mại. Người trực tiếp thực hiện và người chỉ đạo là đối tượng bị xem xét.

Nhiều người cùng bị lừa thì tính tổng hay tính riêng?

Thông thường giá trị tài sản bị chiếm đoạt trong cùng một vụ án được xem xét tổng thể. Đây là lý do những vụ lừa đảo quy mô lớn thường rơi vào khung hình phạt cao nhất dù mỗi người bị hại chỉ mất vài triệu đồng.

Bị khởi tố về tội này có được hưởng án treo không?

Có thể ở những khung hình phạt thấp, nếu đáp ứng điều kiện chung về án treo. Bồi thường cho người bị hại và thành khẩn khai báo là những yếu tố được xem xét.

Kết luận

Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có biên độ hình phạt rộng bậc nhất trong nhóm tội xâm phạm sở hữu: từ cải tạo không giam giữ cho tới tù chung thân. Hai con số đáng nhớ nhất là 2 triệu đồng — ngưỡng để bị khởi tố, và 500 triệu đồng — mốc xuất hiện mức tù chung thân.

Nhưng trong thực tế xét xử, điều quyết định nhiều khi không phải số tiền mà là tội danh được xác định là gì. Cùng một khoản tiền, Điều 174 và Điều 175 cho ra hai kết quả khác nhau, và ranh giới giữa chúng nằm ở thời điểm ý định chiếm đoạt hình thành.

lừa đảo chiếm đoạt tài sản phạt bao nhiêu năm
Ranh giới giữa Điều 174 và Điều 175 nằm trong lời khai và dòng tiền, không hiện ra trên giấy tờ.

Bị chiếm đoạt tài sản hoặc đang bị tố giác?

Luật sư Công ty Luật Đỗ Gia Việt xác định giá trị tài sản dùng để định khung, phân định ranh giới giữa Điều 174 và Điều 175, thu thập chứng cứ về thời điểm hình thành ý định chiếm đoạt, và bảo vệ quyền lợi từ giai đoạn xác minh tin báo.

Nếu bạn đang là người bị hại hoặc đang bị tố giác trong một vụ việc có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản, việc đọc lại hồ sơ sớm có ý nghĩa quyết định. Tham khảo dịch vụ luật sư bào chữa, luật sư tư vấn hình sự hoặc liên hệ để được trao đổi trên hồ sơ cụ thể.

Gọi hotline 094.445.0105 để được tiếp nhận và trao đổi nhanh.

Căn cứ pháp lý

  • Điều 174 Bộ luật Hình sự — Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
  • Điều 175 Bộ luật Hình sự — Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.
  • Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 của Văn phòng Quốc hội, hợp nhất Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 với Luật số 12/2017/QH14, Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15 và Luật số 86/2025/QH15.
  • Luật Xử lý vi phạm hành chính — thời hạn được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính tham khảo chung, căn cứ quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng và cần được xem xét trên hồ sơ cụ thể. Bài viết không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho một vụ việc cụ thể.

Hãy là người đầu tiên đánh giá bài viết này.
Cần tư vấn thêm về nội dung này?

Luật Đỗ Gia Việt tiếp nhận và tư vấn nhanh chóng, bảo mật.