Mua hàng qua Facebook, TikTok, sàn thương mại điện tử hay các website bán hàng ngày càng phổ biến. Nhưng đi cùng sự tiện lợi là những trường hợp chuyển tiền xong người bán biến mất, nhận hàng giả, hàng không đúng quảng cáo hoặc bị yêu cầu chuyển thêm tiền để “nhận hàng”. Lúc này, câu hỏi nhiều người quan tâm nhất là mua hàng online bị lừa khiếu nại ở đâu, có nên báo Công an ngay hay phải khiếu nại người bán trước?
Thực tế, nơi cần liên hệ phụ thuộc vào bản chất vụ việc. Tranh chấp mua bán thông thường và hành vi có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản là hai tình huống pháp lý khác nhau, cần lựa chọn cách xử lý phù hợp để tránh mất thêm thời gian và chứng cứ.
Mua hàng online bị lừa khiếu nại ở đâu?
Nếu phát hiện mình có khả năng bị lừa khi mua hàng online, người mua có thể thực hiện song song hoặc tuần tự nhiều biện pháp: khiếu nại với người bán/sàn thương mại điện tử, yêu cầu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hoặc tố giác đến cơ quan Công an nếu có dấu hiệu tội phạm.
Không phải trường hợp nào cũng nên chỉ gửi một đơn “khiếu nại”. Đặc biệt khi người bán đã nhận tiền, chặn liên lạc, sử dụng thông tin giả hoặc có dấu hiệu dựng kịch bản gian dối từ trước, việc tố giác sớm thường quan trọng hơn việc tiếp tục nhắn tin đòi tiền.
Khiếu nại với người bán hoặc sàn thương mại điện tử
Nếu giao dịch được thực hiện trên Shopee, Lazada, TikTok Shop, Tiki hoặc một nền tảng có cơ chế giải quyết tranh chấp, người mua nên sử dụng chức năng khiếu nại ngay trên hệ thống.
Bạn nên:
- Không bấm xác nhận đã nhận hàng nếu hàng chưa đến hoặc có vấn đề.
- Gửi yêu cầu hoàn tiền/trả hàng trong thời hạn của nền tảng.
- Chụp lại thông tin gian hàng, sản phẩm và nội dung quảng cáo.
- Lưu video mở hàng nếu hàng không đúng mô tả.
- Lưu toàn bộ lịch sử trao đổi với người bán.
Đây cũng là hướng xử lý được bài viết tham khảo về vấn đề mua hàng online bị lừa đề cập: trước hết cần tận dụng cơ chế bảo vệ người mua của chính nền tảng nơi phát sinh giao dịch.
Yêu cầu bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng
Nếu vụ việc chủ yếu liên quan đến hàng hóa không đúng chất lượng, không đúng cam kết, không bảo hành, không hoàn tiền hoặc người bán vi phạm nghĩa vụ đối với người tiêu dùng, người mua có thể sử dụng các phương thức giải quyết tranh chấp theo pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 có hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Pháp luật cho phép người tiêu dùng gửi yêu cầu thương lượng cùng tài liệu liên quan trực tiếp đến tổ chức, cá nhân kinh doanh.
Theo hướng dẫn của Bộ Công Thương, nếu người bán không trả lời yêu cầu thương lượng trong 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu hoặc từ chối thương lượng mà không có lý do chính đáng, người tiêu dùng có thể yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hỗ trợ theo quy định.
Tố giác đến cơ quan Công an nếu có dấu hiệu lừa đảo
Đây là bước đặc biệt quan trọng khi người mua gặp các tình huống như:
- Người bán nhận tiền nhưng cố tình không giao hàng.
- Sau khi nhận tiền thì khóa tài khoản, chặn số điện thoại.
- Sử dụng tên, địa chỉ hoặc thông tin doanh nghiệp giả.
- Dùng hình ảnh sản phẩm không có thật để dụ người mua chuyển tiền.
- Yêu cầu người mua chuyển khoản nhiều lần với các lý do như phí vận chuyển, phí bảo hiểm, phí mở khóa đơn hàng.
- Giả danh nhân viên sàn thương mại điện tử để yêu cầu chuyển tiền.
- Có dấu hiệu nhiều người cùng bị một tài khoản hoặc nhóm đối tượng lừa.
Bộ Công an hiện hướng dẫn người dân có thể tố giác tội phạm bằng nhiều hình thức như trực tiếp, gửi văn bản, điện thoại trực ban, phương tiện thông tin đại chúng, thư điện tử, VNeID hoặc gửi qua đường bưu điện.
Đơn vị tiếp nhận có thể gồm Công an xã, phường; Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnh và các cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Với vụ việc có dấu hiệu hình sự, người bị hại cũng có thể tham khảo ý kiến của luật sư tư vấn hình sự để đánh giá chứng cứ và lựa chọn hướng xử lý phù hợp.
Bị lừa mua hàng online vừa chuyển khoản xong phải làm gì?
Thời gian ngay sau khi chuyển tiền có ý nghĩa rất lớn. Một sai lầm phổ biến là người bị hại dành nhiều giờ hoặc nhiều ngày nhắn tin yêu cầu kẻ lừa đảo hoàn tiền, trong khi tiền có thể đã được chuyển qua nhiều tài khoản trung gian.
Liên hệ ngay với ngân hàng
Nếu vừa phát hiện giao dịch có dấu hiệu gian lận, hãy liên hệ ngay ngân hàng chuyển tiền, cung cấp:
- Thời gian chuyển khoản.
- Số tiền.
- Số tài khoản nhận.
- Tên chủ tài khoản.
- Nội dung giao dịch.
- Chứng cứ cho thấy giao dịch có dấu hiệu lừa đảo.
Không nên mặc định rằng ngân hàng có thể tự ý lấy tiền trong tài khoản của người nhận để trả lại cho bạn. Việc phong tỏa, truy vết hoặc xử lý khoản tiền còn phụ thuộc vào tình trạng giao dịch và căn cứ pháp lý cụ thể.
Tuy nhiên, việc thông báo càng sớm càng giúp ngân hàng và cơ quan chức năng có thêm cơ hội kiểm soát dòng tiền. Tháng 6/2026, Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước cũng đã thiết lập cơ chế phối hợp tăng cường nhằm phát hiện, ngăn chặn, truy vết và xử lý dòng tiền liên quan đến lừa đảo trực tuyến.
Không chuyển thêm tiền để “lấy lại tiền”
Một thủ đoạn rất nguy hiểm là sau khi nạn nhân đã mất một khoản tiền, đối tượng tiếp tục yêu cầu nộp:
- Phí xác minh.
- Thuế.
- Phí mở khóa tài khoản.
- Phí hoàn tiền.
- Tiền đặt cọc.
- Tiền “chứng minh giao dịch”.
Không chuyển thêm bất kỳ khoản nào. Đặc biệt cần cảnh giác với những người tự xưng là luật sư, cán bộ Công an, nhân viên ngân hàng hoặc “chuyên gia thu hồi tiền lừa đảo” chủ động nhắn tin và cam kết lấy lại 100% tiền nếu đóng phí trước.
Cần chuẩn bị những chứng cứ gì khi trình báo?
Không cần chờ đến khi biết đầy đủ tên thật hoặc địa chỉ của người lừa đảo mới báo Công an. Hãy tập hợp tất cả dữ liệu đang có.
Chứng cứ về giao dịch
Bao gồm:
- Sao kê hoặc biên lai chuyển khoản.
- Mã giao dịch.
- Thông tin tài khoản nhận tiền.
- Lịch sử thanh toán trên sàn.
- Hóa đơn hoặc phiếu giao hàng.
Chứng cứ về quá trình trao đổi
Nên lưu:
- Tin nhắn Messenger, Zalo, Telegram, TikTok…
- Email.
- Số điện thoại.
- File ghi âm nếu có.
- Nội dung người bán cam kết.
Không nên chỉ chụp một vài tin nhắn riêng lẻ. Hãy lưu toàn bộ diễn biến từ lúc hỏi mua đến khi phát hiện bị lừa để cơ quan chức năng có thể nhìn thấy cách thức đối tượng dẫn dụ bạn chuyển tiền.
Thông tin về người bán
Có thể bao gồm:
- Link Facebook/TikTok/Zalo.
- Tên tài khoản.
- ID tài khoản nếu xác định được.
- Link website.
- Tên gian hàng.
- Số điện thoại.
- Tài khoản ngân hàng.
- Hình ảnh bài quảng cáo.
Ngay cả khi tài khoản sau đó bị xóa, những dữ liệu này vẫn có thể có giá trị trong quá trình xác minh.
Có lấy lại được tiền khi bị lừa mua hàng online không?
Có khả năng, nhưng không ai có thể đảm bảo chắc chắn lấy lại được tiền chỉ dựa trên việc nộp đơn.
Khả năng thu hồi phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Thời điểm trình báo.
- Dòng tiền còn trong tài khoản hay đã bị chuyển đi.
- Có xác định được đối tượng hay không.
- Tài khoản nhận tiền có phải tài khoản trung gian hay không.
- Giá trị tài sản của đối tượng.
- Kết quả điều tra và giải quyết vụ việc.
Vì vậy, lời quảng cáo kiểu “cam kết thu hồi 100% tiền bị lừa trong 24 giờ” cần được nhìn nhận hết sức thận trọng.
Trong những vụ việc cần đồng thời thực hiện các biện pháp yêu cầu hoàn trả tài sản, giải quyết nghĩa vụ tiền bạc hoặc tranh chấp liên quan, người bị hại có thể tham khảo luật sư thu hồi nợ cá nhân để lựa chọn phương án phù hợp với bản chất vụ việc.
Có thể khởi kiện người bán để đòi lại tiền không?
Có thể cân nhắc khởi kiện dân sự khi có đủ căn cứ xác định người có nghĩa vụ và tồn tại tranh chấp cần Tòa án giải quyết.
Tuy nhiên, với các vụ lừa đảo online sử dụng:
- Danh tính giả.
- SIM rác.
- Tài khoản mạng xã hội ảo.
- Tài khoản ngân hàng thuê hoặc mua lại.
thì việc khởi kiện ngay có thể gặp khó khăn vì chưa xác định được chính xác bị đơn và địa chỉ của họ.
Do đó, không nên máy móc áp dụng một phương án cho mọi vụ việc. Có trường hợp cần tố giác hình sự trước để xác minh đối tượng, sau đó mới tiếp tục thực hiện các yêu cầu về tài sản.
Khi nào nên nhờ luật sư hỗ trợ?
Không phải vụ mua hàng online nào cũng cần thuê luật sư. Với đơn hàng nhỏ, danh tính người bán rõ ràng và sàn thương mại điện tử đã có cơ chế hoàn tiền hiệu quả, người mua hoàn toàn có thể tự thực hiện khiếu nại.
Luật sư thường hữu ích hơn khi:
- Số tiền bị chiếm đoạt lớn.
- Có nhiều lần chuyển khoản.
- Nhiều người cùng bị một đối tượng lừa.
- Cần lập đơn tố giác và hệ thống hóa chứng cứ.
- Vụ việc có cả quan hệ dân sự và dấu hiệu hình sự.
- Đã trình báo nhưng cần theo dõi quá trình giải quyết.
- Cần yêu cầu hoàn trả tài sản hoặc bồi thường thiệt hại.
Luật Đỗ Gia Việt cung cấp hoạt động tư vấn cho khách hàng cá nhân, doanh nghiệp và tham gia giải quyết các vấn đề hình sự, dân sự, tranh chấp. Người có nhu cầu xử lý hồ sơ cụ thể cũng có thể tham khảo dịch vụ pháp lý cho cá nhân và tổ chức.
Khi tìm hiểu mua hàng online bị lừa khiếu nại ở đâu, điều quan trọng nhất là xác định đúng bản chất vụ việc. Nếu chủ yếu là hàng sai chất lượng, sai cam kết, hãy yêu cầu người bán hoặc sàn giải quyết và sử dụng cơ chế bảo vệ người tiêu dùng. Nhưng nếu có dấu hiệu dùng thông tin gian dối để nhận tiền rồi chiếm đoạt, đừng chỉ dừng lại ở khiếu nại: hãy lưu chứng cứ, liên hệ ngân hàng và trình báo cơ quan Công an càng sớm càng tốt. Với các vụ việc phức tạp hoặc số tiền lớn, việc được luật sư đánh giá hồ sơ ngay từ đầu có thể giúp người bị hại lựa chọn đúng thủ tục và tránh bỏ sót chứng cứ quan trọng.
