Trả lời nhanh
Từ 01/7/2025, thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai theo con đường hành chính không còn thuộc Chủ tịch UBND cấp huyện mà chuyển về Chủ tịch UBND cấp xã, theo điểm g khoản 2 Điều 5 Nghị định 151/2025/NĐ-CP khi tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là cửa dành cho tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư mà đương sự không có Giấy chứng nhận và không có giấy tờ về quyền sử dụng đất.
- Người dân được chọn một trong hai: nộp đơn tại UBND (Chủ tịch UBND cấp xã) hoặc khởi kiện tại Tòa án – khoản 2 Điều 236 Luật Đất đai 2024.
- Hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc trước khi yêu cầu giải quyết – Điều 235 Luật Đất đai 2024.
- Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định giải quyết tranh chấp và quyết định cưỡng chế thi hành – khoản 4 Điều 236 Luật Đất đai 2024.
- Không đồng ý quyết định: khiếu nại lần hai lên Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.
- Đã chọn UBND thì quyết định giải quyết đó là chung thẩm ở kênh hành chính – không mở lại kênh dân sự cho cùng nội dung.
Ai có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai từ 01/7/2025?
Trước đây, tranh chấp đất đai giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư mà các bên không có giấy tờ về quyền sử dụng đất thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện. Từ ngày 01/7/2025, khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành và cấp huyện chấm dứt hoạt động, thẩm quyền này được chuyển cho Chủ tịch UBND cấp xã theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực đất đai.
| Loại tranh chấp | Cơ quan giải quyết hiện nay | Căn cứ |
|---|---|---|
| Đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có giấy tờ về quyền sử dụng đất | Tòa án nhân dân khu vực | Khoản 1 Điều 236 Luật Đất đai 2024 |
| Đương sự không có giấy tờ – tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư | Chủ tịch UBND cấp xã (nếu chọn kênh hành chính) hoặc Tòa án | Điểm a khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024 + Nghị định 151/2025/NĐ-CP |
| Đương sự không có giấy tờ – một bên là tổ chức, tổ chức tôn giáo, người gốc Việt định cư ở nước ngoài, tổ chức có vốn nước ngoài | Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc Tòa án | Điểm b khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024 |
| Tranh chấp về giao dịch liên quan quyền sử dụng đất, thừa kế, chia tài sản chung vợ chồng là đất | Tòa án nhân dân khu vực | Khoản 5 Điều 236 Luật Đất đai 2024 |
Trước khi nộp đơn phải hòa giải ở đâu?
Điều 235 Luật Đất đai 2024 quy định: Nhà nước khuyến khích các bên tự hòa giải; nếu không tự hòa giải được thì hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất là thủ tục bắt buộc đối với tranh chấp về việc ai là người có quyền sử dụng đất.
- Chủ tịch UBND cấp xã có trách nhiệm tổ chức hòa giải, thành lập Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai.
- Thời hạn hòa giải: không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu.
- Kết quả hòa giải phải được lập biên bản có chữ ký các bên và xác nhận của UBND cấp xã, bất kể hòa giải thành hay không thành.
Biên bản hòa giải không thành chính là giấy tờ bắt buộc trong hồ sơ khi bạn chuyển sang kênh giải quyết tiếp theo.
Thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai tại Chủ tịch UBND cấp xã
- Nộp đơn yêu cầu giải quyết: sau khi hòa giải không thành, người có yêu cầu nộp đơn tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp, kèm biên bản hòa giải không thành và các tài liệu chứng minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất.
- Thụ lý và giao cơ quan tham mưu: Chủ tịch UBND cấp xã giao công chức, bộ phận chuyên môn thẩm tra, xác minh vụ việc.
- Xác minh, thu thập chứng cứ: cơ quan tham mưu đo đạc hiện trạng, lấy lời khai người làm chứng, thu thập hồ sơ địa chính, tổ chức họp các bên và các ngành liên quan để tư vấn giải quyết.
- Ban hành quyết định giải quyết: Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định giải quyết tranh chấp đất đai; quyết định được gửi cho các bên tranh chấp và các cơ quan liên quan.
- Thi hành quyết định: hết thời hiệu khiếu nại, khởi kiện mà bên có nghĩa vụ không chấp hành thì Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định cưỡng chế thi hành theo khoản 4 Điều 236 Luật Đất đai 2024.
Chứng cứ nào quyết định thắng thua khi không có sổ đỏ?
Vì đây là nhóm tranh chấp mà các bên đều không có Giấy chứng nhận, cơ quan giải quyết sẽ dựa vào các căn cứ tại Điều 236 Luật Đất đai 2024 và hồ sơ thực tế:
- Chứng cứ về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất do các bên cung cấp: giấy tờ mua bán viết tay, tờ khai thuế, biên lai nộp tiền sử dụng đất.
- Thực tế diện tích đất mà các bên đang sử dụng ngoài diện tích đang tranh chấp, và bình quân diện tích đất cho một nhân khẩu tại địa phương.
- Sự phù hợp của hiện trạng sử dụng với quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.
- Chính sách ưu đãi người có công của Nhà nước.
- Quy định của pháp luật về giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất.
- Lời khai của người cao tuổi, người sinh sống lâu năm tại địa phương về nguồn gốc thửa đất.
Không đồng ý quyết định giải quyết thì làm gì?
Theo khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024, sau khi Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định, nếu không đồng ý bạn có hai lựa chọn:
- Khiếu nại lần hai đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh; quyết định của Chủ tịch UBND cấp tỉnh là quyết định giải quyết cuối cùng ở kênh hành chính.
- Khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân theo quy định của pháp luật tố tụng hành chính.
Đang vướng tranh chấp đất đai không có sổ đỏ? Luật sư Đỗ Gia Việt hỗ trợ trọn gói, rà soát hồ sơ và thay mặt làm việc với cơ quan nhà nước. Gọi 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu tư vấn.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho từng hồ sơ cụ thể.
