Xác định cha cho con xét nghiệm ADN là vấn đề nhiều người quan tâm khi làm thủ tục khai sinh, nhận cha cho con, yêu cầu cấp dưỡng hoặc giải quyết tranh chấp về huyết thống. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào pháp luật cũng bắt buộc phải có kết quả xét nghiệm ADN. Tùy vào việc các bên có tự nguyện thừa nhận quan hệ cha – con hay phát sinh tranh chấp, hồ sơ và cách giải quyết sẽ khác nhau. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ khi nào cần xét nghiệm ADN để xác định cha cho con, giá trị pháp lý của kết quả xét nghiệm và thủ tục cần thực hiện.
Xác định cha cho con xét nghiệm ADN có bắt buộc không?
Câu trả lời là không phải mọi trường hợp đều bắt buộc xét nghiệm ADN.
Theo Điều 25 Luật Hộ tịch 2014, người yêu cầu đăng ký nhận cha, mẹ, con phải cung cấp tờ khai và chứng cứ chứng minh quan hệ cha – con hoặc mẹ – con. Đối với trường hợp không có tranh chấp, thủ tục có thể được giải quyết tại cơ quan đăng ký hộ tịch theo quy định.
Hiện nay, chứng cứ chứng minh quan hệ cha – con có thể là:
- Văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định hoặc cơ quan có thẩm quyền xác nhận quan hệ cha – con.
- Nếu không có các văn bản trên, các bên có thể lập văn bản cam đoan về quan hệ cha – con và có ít nhất hai người làm chứng.
Như vậy, kết quả xét nghiệm ADN là một loại chứng cứ rất có giá trị nhưng không phải là phương án duy nhất để thực hiện thủ tục nhận cha cho con.
Điểm này đặc biệt quan trọng với các cặp nam nữ có con chung nhưng chưa đăng ký kết hôn. Nếu hai bên đều thừa nhận quan hệ cha – con, không xảy ra tranh chấp và đáp ứng được yêu cầu về chứng cứ, cơ quan hộ tịch có thể giải quyết mà không nhất thiết phải yêu cầu xét nghiệm ADN.
Những trường hợp nên xét nghiệm ADN để xác định cha cho con
Mặc dù pháp luật không bắt buộc trong mọi trường hợp, nhưng trên thực tế có nhiều tình huống mà xét nghiệm ADN là giải pháp rõ ràng và an toàn hơn về mặt chứng cứ.
Cha hoặc mẹ không thừa nhận quan hệ huyết thống
Luật Hôn nhân và Gia đình quy định con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc do người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân về nguyên tắc được xác định là con chung của vợ chồng. Nếu cha hoặc mẹ không thừa nhận con thì phải có chứng cứ và việc xác định thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Ở những vụ việc này, kết luận giám định ADN thường là chứng cứ quan trọng để xác định quan hệ huyết thống. Thực tiễn xét xử cũng cho thấy nhiều vụ án xác định cha cho con sử dụng kết quả giám định ADN để làm căn cứ giải quyết.
Có tranh chấp về việc ai là cha của trẻ
Nếu người được cho là cha không đồng ý nhận con, người mẹ yêu cầu xác định cha để yêu cầu cấp dưỡng hoặc giữa các bên tồn tại tranh chấp khác, việc đăng ký nhận cha – con theo thủ tục hộ tịch thông thường sẽ không còn phù hợp.
Lúc này, người có quyền yêu cầu có thể đề nghị Tòa án xác định quan hệ cha – con. Xét nghiệm ADN giúp tạo ra căn cứ khoa học rõ ràng, hạn chế tranh cãi về nguồn gốc huyết thống.
Cần chứng cứ chắc chắn để giải quyết vụ việc tại Tòa án
Một kết quả xét nghiệm ADN phục vụ mục đích cá nhân và một kết quả giám định được thực hiện theo quy trình nhằm sử dụng cho thủ tục pháp lý có thể có yêu cầu khác nhau về nhận diện người lấy mẫu, nguồn mẫu và hồ sơ kèm theo.
Vì vậy, nếu dự kiến sử dụng kết quả để giải quyết tranh chấp tại Tòa án, không nên tự lấy mẫu bí mật rồi mặc định kết quả đó sẽ được Tòa án chấp nhận như chứng cứ duy nhất. Người thực hiện nên lựa chọn đơn vị có chức năng phù hợp và bảo đảm quy trình lấy mẫu, xác minh danh tính rõ ràng.
Một số trường hợp xác định cha cho con dễ phát sinh vướng mắc
Không phải vụ việc nào cũng chỉ cần “đi xét nghiệm ADN rồi làm khai sinh”. Một số trường hợp cần xem xét kỹ tình trạng pháp lý trước khi thực hiện.
Con sinh ra khi người mẹ vẫn đang có chồng
Theo Luật Hôn nhân và Gia đình, con sinh ra trong thời kỳ hôn nhân hoặc người vợ có thai trong thời kỳ hôn nhân được pháp luật suy đoán là con chung của vợ chồng. Con sinh trong thời hạn 300 ngày kể từ thời điểm chấm dứt hôn nhân cũng có thể thuộc trường hợp được coi là được thụ thai trong thời kỳ hôn nhân.
Do đó, nếu người mẹ cho rằng người khác mới là cha ruột của trẻ thì việc chỉ mang kết quả ADN đến cơ quan hộ tịch chưa chắc đủ để thay đổi ngay thông tin người cha. Tùy trường hợp có thể phải thực hiện thủ tục yêu cầu Tòa án xác định lại quan hệ cha – con.
Người cha đã mất
Trường hợp người được cho là cha đã chết thường phức tạp hơn vì không còn khả năng lấy mẫu trực tiếp theo cách thông thường. Vụ việc có thể liên quan đồng thời đến xác định quan hệ huyết thống, khai sinh, thừa kế hoặc các quyền tài sản khác.
Cần xem xét nguồn chứng cứ còn lại, quan hệ với những người thân thích của người đã mất và mục đích pháp lý của việc xác định cha trước khi lựa chọn hướng xử lý.
Có yếu tố nước ngoài
Nếu cha hoặc con là người nước ngoài, công dân Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc hồ sơ phát sinh giấy tờ từ nước ngoài thì thẩm quyền, chứng cứ và thủ tục sẽ có thêm yêu cầu riêng. Cổng Dịch vụ công Quốc gia hiện cũng công bố thủ tục nhận cha, mẹ, con có yếu tố nước ngoài với điều kiện cơ bản là các bên còn sống và việc nhận cha, mẹ, con không có tranh chấp.
Xác định cha cho con rồi người cha có nghĩa vụ gì?
Việc xác lập quan hệ cha – con không chỉ nhằm bổ sung tên cha vào giấy khai sinh.
Sau khi quan hệ cha – con được xác định hợp pháp, các quyền và nghĩa vụ giữa cha và con được đặt trong khuôn khổ của pháp luật hôn nhân gia đình. Đây có thể là cơ sở để giải quyết các vấn đề về chăm sóc, nuôi dưỡng, cấp dưỡng, đại diện, thừa kế và những quyền lợi khác của trẻ.
Vì vậy, nếu mục đích của người mẹ là yêu cầu người cha thực hiện trách nhiệm đối với con thì nên xem xét toàn bộ vấn đề thay vì chỉ tập trung vào xét nghiệm ADN.
Bạn có thể tham khảo thêm dịch vụ pháp lý cho cá nhân và tổ chức của Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt để được đánh giá hồ sơ và lựa chọn phương án phù hợp.
Khi nào nên nhờ luật sư hỗ trợ xác định cha cho con?
Thủ tục tự nguyện, không tranh chấp thường tương đối đơn giản. Tuy nhiên, luật sư nên tham gia sớm nếu:
- Người được cho là cha không nhận con.
- Một bên từ chối xét nghiệm ADN.
- Người mẹ đang hoặc đã từng có quan hệ hôn nhân với người khác tại thời điểm sinh con.
- Người cha đã mất.
- Vụ việc liên quan đến cấp dưỡng hoặc quyền thừa kế.
- Có yếu tố nước ngoài.
- Cơ quan hộ tịch từ chối hồ sơ.
- Cần khởi kiện yêu cầu Tòa án xác định cha cho con.
Những vụ việc này thường liên quan đồng thời đến hộ tịch, hôn nhân gia đình và tố tụng. Chuẩn bị sai thủ tục có thể khiến người yêu cầu mất nhiều thời gian bổ sung chứng cứ hoặc phải thực hiện lại hồ sơ.
Đối với tranh chấp phát sinh cùng với ly hôn, quyền nuôi con hoặc cấp dưỡng, người đọc có thể tham khảo dịch vụ luật sư ly hôn nhanh tại Hà Nội.
Khách hàng cần luật sư theo sát vụ việc dài hạn có thể cân nhắc thuê dịch vụ luật sư riêng tại Hà Nội hoặc tìm hiểu đội ngũ tại Văn phòng luật sư uy tín.
Luật Đỗ Gia Việt hỗ trợ thủ tục xác định cha cho con
Mỗi vụ việc xác định cha cho con có thể có tình tiết rất khác nhau. Có trường hợp chỉ cần hoàn thiện hồ sơ hộ tịch, nhưng cũng có trường hợp phải khởi kiện tại Tòa án và thu thập nhiều nhóm chứng cứ khác nhau.
Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt hỗ trợ khách hàng đánh giá tình trạng pháp lý, chuẩn bị hồ sơ nhận cha cho con, tư vấn giá trị của kết quả xét nghiệm ADN, xử lý trường hợp bị từ chối đăng ký hộ tịch và tham gia tố tụng nếu phát sinh tranh chấp.
Điểm quan trọng nhất cần nhớ là: xác định cha cho con không đồng nghĩa với việc bắt buộc phải xét nghiệm ADN trong mọi trường hợp. ADN là chứng cứ khoa học có giá trị cao, nhưng hướng xử lý phù hợp còn phụ thuộc việc các bên có tranh chấp hay không, tình trạng hôn nhân của người mẹ và mục đích pháp lý của việc xác định cha.
Nếu hồ sơ có yếu tố phức tạp, việc trao đổi với luật sư ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế sai thủ tục và lựa chọn đúng hướng giải quyết cho quyền lợi của trẻ.
