Tội trốn thuế có mức phạt tù cao nhất là 7 năm, theo khoản 3 Điều 200 Bộ luật Hình sự, áp dụng khi số tiền trốn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên. Ở khung thấp nhất, người trốn thuế từ 100 triệu đồng bị phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm. Doanh nghiệp vi phạm có thể bị phạt tới 10 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.
- Điều 200 liệt kê chín hành vi bị coi là trốn thuế, đánh dấu từ điểm a đến điểm i — trong đó có việc không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ (điểm c khoản 1).
- Ba khung: 100–dưới 300 triệu → 3 tháng–1 năm; 300 triệu–dưới 1 tỷ → 1–3 năm; từ 1 tỷ → 2–7 năm.
- Phạt tiền là hình phạt chính độc lập, đứng trước phạt tù ở cả ba khung — một vụ trên 1 tỷ vẫn có thể chỉ bị phạt tiền.
- Mốc 100 triệu là tiền thuế bị trốn, không phải doanh thu. Hai con số này cách nhau rất xa.
- Pháp nhân thương mại: ngưỡng 200 triệu, phạt tới 10 tỷ đồng, có thể đình chỉ hoạt động 6 tháng–3 năm (khoản 5).
Con số 7 năm thấp hơn nhiều người hình dung, nhất là khi báo chí đưa tin các vụ án thuế lớn với mức án nặng. Lý do nằm ở chỗ những vụ đó thường bị truy tố kèm tội danh khác, không chỉ riêng tội trốn thuế.
Trốn thuế phạt bao nhiêu năm tù?
Ba khung hình phạt, chia theo số tiền trốn
| Khoản | Số tiền trốn thuế | Phạt tiền | Phạt tù |
|---|---|---|---|
| 1 | Từ 100 triệu đến dưới 300 triệu đồng | 100 – 500 triệu đồng | 3 tháng – 1 năm |
| 2 | Từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ đồng | 500 triệu – 1,5 tỷ đồng | 1 – 3 năm |
| 3 | Từ 1 tỷ đồng trở lên | 1,5 – 4,5 tỷ đồng | 2 – 7 năm |
Lưu ý cách đọc bảng: ở mỗi khung, tòa án chọn hoặc phạt tiền hoặc phạt tù, không phải cả hai. Nghĩa là một vụ trốn thuế 1,2 tỷ đồng vẫn có thể chỉ bị phạt tiền nếu đủ điều kiện, không nhất thiết phải đi tù.
Ngoài số tiền, khoản 2 còn áp dụng cho bốn tình tiết khác, kể cả khi số tiền trốn thuế chưa tới 300 triệu đồng:
- Có tổ chức
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn
- Phạm tội 2 lần trở lên
- Tái phạm nguy hiểm
Hình phạt bổ sung ít được nhắc tới
Khoản 4 Điều 200 cho phép áp dụng thêm, ngoài hình phạt chính:
- Phạt tiền từ 20 đến 100 triệu đồng
- Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm
- Tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản
Với người điều hành doanh nghiệp, lệnh cấm đảm nhiệm chức vụ trong 5 năm có sức nặng riêng, vì nó không chỉ kết thúc một vụ án mà còn chặn đường quay lại vị trí quản lý.

Trốn thuế bao nhiêu tiền thì bị khởi tố?
Ngưỡng 100 triệu đồng
Mốc thông thường để chuyển từ xử phạt hành chính sang truy cứu hình sự đối với cá nhân là 100 triệu đồng tiền thuế bị trốn. Dưới mốc này, hành vi thường chỉ bị xử lý ở cấp độ hành chính: truy thu thuế, tính tiền chậm nộp và phạt theo pháp luật về quản lý thuế — trừ các trường hợp tiền sự, tiền án nêu ngay dưới đây.
Dưới 100 triệu vẫn có thể bị khởi tố
Khoản 1 Điều 200 nêu rõ: trốn thuế dưới 100 triệu đồng vẫn bị truy cứu hình sự nếu người đó đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế, hoặc đã bị kết án về chính tội này hoặc về một trong nhiều tội kinh tế khác mà chưa được xóa án tích, nay còn vi phạm.
Danh sách tội danh được tính là tiền án ở đây rất rộng — gồm buôn lậu, sản xuất buôn bán hàng giả, hàng cấm, làm tem giả vé giả và nhiều tội khác. Một người từng bị kết án về buôn bán hàng giả, nay trốn thuế 60 triệu đồng, vẫn có thể bị khởi tố.
Với trường hợp đã bị xử phạt hành chính, cần xem quyết định đó còn trong thời hạn được coi là chưa bị xử phạt vi phạm hành chính hay không. Hết thời hạn đó thì không còn là dấu hiệu định tội.
Chín hành vi bị coi là trốn thuế
Điều 200 liệt kê chín hành vi. Dưới đây là cách hiểu gọn cho người kinh doanh:
| Nhóm | Hành vi |
|---|---|
| Hồ sơ thuế | Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết hạn |
| Sổ sách | Không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số thuế phải nộp |
| Hóa đơn đầu ra | Không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ, hoặc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế |
| Hóa đơn đầu vào | Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán hàng hóa, nguyên liệu đầu vào nhằm giảm số thuế phải nộp, tăng số thuế được miễn, giảm, khấu trừ hoặc hoàn |
| Chứng từ khác | Sử dụng chứng từ, tài liệu không hợp pháp khác để xác định sai số thuế phải nộp hoặc số thuế được hoàn |
| Xuất nhập khẩu | Khai sai thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu mà không khai bổ sung sau thông quan; cố ý không kê khai hoặc khai sai thuế; câu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa |
| Hàng miễn thuế | Sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục đích mà không khai báo việc chuyển đổi mục đích sử dụng |
Hành vi đáng chú ý nhất với người bán hàng hiện nay là không xuất hóa đơn khi bán hàng. Đây không phải một thiếu sót thủ tục mà là một trong chín hành vi cấu thành tội trốn thuế, nếu số thuế bị thiếu đạt ngưỡng.

Doanh nghiệp trốn thuế thì ai chịu trách nhiệm?
Điều 200 đặt ra hai tuyến trách nhiệm song song: cá nhân thực hiện hành vi chịu trách nhiệm theo các khoản 1 đến 4, còn pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự riêng theo khoản 5. Hai tuyến này có thể cùng được đặt ra trong một vụ việc, nếu từng chủ thể đáp ứng đủ điều kiện chịu trách nhiệm của mình — chứ không phải cứ có vụ án là cả hai đều bị truy cứu. Đây là điểm phần lớn người kinh doanh không lường trước.
Mức phạt với pháp nhân thương mại
| Mức độ | Chế tài với doanh nghiệp |
|---|---|
| Trốn thuế từ 200 triệu đến dưới 300 triệu đồng, hoặc từ 100 đến dưới 200 triệu đồng nhưng có tiền sự | Phạt tiền 300 triệu – 1 tỷ đồng |
| Có tổ chức; từ 300 triệu đến dưới 1 tỷ; phạm tội 2 lần trở lên; tái phạm nguy hiểm | Phạt tiền 1 – 3 tỷ đồng |
| Từ 1 tỷ đồng trở lên | Phạt tiền 3 – 10 tỷ đồng hoặc đình chỉ hoạt động từ 6 tháng đến 3 năm |
| Thuộc trường hợp Điều 79 Bộ luật Hình sự | Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn |
Doanh nghiệp còn có thể bị phạt bổ sung từ 50 đến 200 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực hoặc cấm huy động vốn từ 1 đến 3 năm.
Ngưỡng với pháp nhân thương mại là 200 triệu đồng, cao hơn ngưỡng 100 triệu áp dụng cho cá nhân.
Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn nghĩa là gì
Đây là chế tài nặng nhất đối với một pháp nhân thương mại: chấm dứt vĩnh viễn hoạt động, không phải tạm dừng rồi khôi phục. Với doanh nghiệp, hệ quả không chỉ là mất giấy phép mà còn kéo theo hợp đồng đang thực hiện, công nợ và việc làm của người lao động.
Phân biệt trốn thuế với hai nhóm hành vi dễ nhầm
| Hành vi | Điều | Dấu hiệu | Mức tù cao nhất |
|---|---|---|---|
| Trốn thuế | 200 | Làm giảm số thuế phải nộp cho Nhà nước bằng một trong chín hành vi nêu trên | 7 năm |
| In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ | 203 | Bản thân việc mua bán hóa đơn khống, không cần chứng minh đã trốn được bao nhiêu thuế | 5 năm |
| Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng | 221 | Làm sai lệch sổ sách kế toán gây thiệt hại; không giới hạn ở nghĩa vụ thuế | 20 năm |
Điểm đáng chú ý: tội vi phạm quy định về kế toán có khung hình phạt cao nhất tới 20 năm, gấp gần ba lần tội trốn thuế. Một vụ việc bắt đầu từ chuyện thuế hoàn toàn có thể chuyển hướng sang tội danh này nếu sổ sách bị làm sai lệch và gây thiệt hại lớn.
Đây là lý do việc xác định tội danh ngay từ giai đoạn đầu rất quan trọng, và nên có luật sư tư vấn vụ án hình sự tham gia khi hồ sơ còn đang được xây dựng.
Cần làm gì khi cơ quan thuế thanh tra
- Rà soát hóa đơn đầu ra. Đối chiếu doanh thu thực tế với hóa đơn đã xuất. Chênh lệch là dấu hiệu đầu tiên cơ quan thuế tìm.
- Rà soát hóa đơn đầu vào. Kiểm tra nhà cung cấp còn hoạt động không, hóa đơn có hợp pháp không. Hóa đơn của doanh nghiệp đã bỏ địa chỉ kinh doanh là dấu hiệu cần xác minh ngay — tự nó chưa chứng minh hóa đơn không hợp pháp hay người mua có lỗi, nhưng là chỗ cơ quan thuế sẽ hỏi tới.
- Kiểm tra lịch sử xử phạt. Đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế chưa, quyết định đó còn trong thời hạn được coi là chưa bị xử phạt không.
- Chủ động khắc phục. Nộp bổ sung tiền thuế, tiền chậm nộp trước khi có quyết định khởi tố là tình tiết được xem xét.
- Giữ nguyên hồ sơ. Không sửa, không hủy chứng từ sau khi đã có quyết định thanh tra.
Với hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ, việc rà soát định kỳ thường nằm trong gói dịch vụ pháp lý cho cá nhân và tổ chức, chi phí thấp hơn nhiều so với xử lý một vụ án đã khởi tố.
Câu hỏi thường gặp
Trốn thuế phạt bao nhiêu năm tù?
Cao nhất 7 năm, theo khoản 3 Điều 200, áp dụng khi số tiền trốn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên. Khung thấp nhất là 3 tháng đến 1 năm.
Trốn thuế bao nhiêu thì bị khởi tố?
Từ 100 triệu đồng với cá nhân và từ 200 triệu đồng với pháp nhân thương mại. Dưới ngưỡng đó vẫn có thể bị khởi tố nếu đã bị xử phạt vi phạm hành chính về trốn thuế hoặc đã bị kết án về một số tội kinh tế mà chưa được xóa án tích.
Không xuất hóa đơn có phải là trốn thuế không?
Không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ là một trong chín hành vi được Điều 200 liệt kê. Việc có cấu thành tội trốn thuế hay không còn phụ thuộc số thuế bị thiếu có đạt ngưỡng và các yếu tố cấu thành khác.
Nộp đủ tiền thuế rồi có thoát tội không?
Việc khắc phục hậu quả không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự, nhưng là tình tiết giảm nhẹ được xem xét. Thời điểm khắc phục có ý nghĩa: nộp trước khi bị khởi tố khác với nộp sau đó.
Giám đốc có bị đi tù khi công ty trốn thuế không?
Trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại và của cá nhân là hai việc song song, không loại trừ nhau. Người trực tiếp thực hiện và người chỉ đạo đều có thể bị xem xét.
Trốn thuế có được hưởng án treo không?
Có thể, nếu đáp ứng điều kiện chung về án treo. Khắc phục hậu quả, nộp đủ tiền thuế và thành khẩn khai báo là những yếu tố được xem xét.
Kết luận
Tội trốn thuế theo Điều 200 có mức phạt tù cao nhất 7 năm với cá nhân. Nhưng nhìn riêng con số đó dễ dẫn tới đánh giá sai mức độ rủi ro, vì ba lý do: doanh nghiệp có thể bị phạt tới 10 tỷ đồng hoặc đình chỉ vĩnh viễn; hình phạt bổ sung có thể cấm hành nghề 5 năm và tịch thu tài sản; và một vụ việc về thuế có thể chuyển hướng sang tội danh khác nặng hơn, chẳng hạn vi phạm quy định về kế toán với khung cao nhất 20 năm.

Doanh nghiệp đang bị thanh tra, kiểm tra thuế?
Luật sư Công ty Luật Đỗ Gia Việt rà soát cách xác định số tiền thuế bị trốn trong hồ sơ, đối chiếu hành vi với chín dạng tại khoản 1 Điều 200, chuẩn bị phương án kê khai bổ sung và khắc phục hậu quả, và tham gia từ giai đoạn trước khi có quyết định khởi tố.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang trong diện thanh tra thuế hoặc đã nhận quyết định xử phạt, việc rà soát hồ sơ sớm có ý nghĩa quyết định. Tham khảo dịch vụ luật sư bào chữa, luật sư tư vấn hình sự hoặc liên hệ để được trao đổi trên hồ sơ cụ thể.
Gọi hotline 094.445.0105 để được tiếp nhận và trao đổi nhanh.
Căn cứ pháp lý
- Điều 200 Bộ luật Hình sự — Tội trốn thuế.
- Điều 203, Điều 221 Bộ luật Hình sự — các tội danh liên quan nêu trong bài.
- Văn bản hợp nhất số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025 của Văn phòng Quốc hội, hợp nhất Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 với Luật số 12/2017/QH14, Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15 và Luật số 86/2025/QH15.
- Luật Quản lý thuế và Luật Xử lý vi phạm hành chính — phần xử lý hành chính và thời hạn được coi là chưa bị xử phạt.
Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính tham khảo chung, căn cứ quy định pháp luật tại thời điểm cập nhật. Mỗi vụ việc có tình tiết riêng và cần được xem xét trên hồ sơ cụ thể. Bài viết không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho một vụ việc cụ thể.
