Trả lời nhanh
Kinh doanh dịch vụ đòi nợ đã bị CẤM tại Việt Nam từ ngày 01/01/2021 theo điểm h khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2020. Không còn thủ tục nào để thành lập công ty đòi nợ thuê hay xin giấy phép cho ngành nghề này. Doanh nghiệp cố tình hoạt động bị phạt tiền 200 – 300 triệu đồng, buộc chấm dứt và nộp lại toàn bộ lợi nhuận bất hợp pháp; nếu dùng biện pháp đe dọa, cưỡng ép thì người thực hiện còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Căn cứ cấm: điểm h khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2020, hiệu lực từ 01/01/2021.
- Hợp đồng dịch vụ đòi nợ ký trước 01/01/2021 chấm dứt hiệu lực kể từ ngày Luật Đầu tư 2020 có hiệu lực; các bên chỉ được thực hiện hoạt động để thanh lý hợp đồng — khoản 5 Điều 77 Luật Đầu tư 2020.
- Mức phạt hành chính: 200.000.000 – 300.000.000 đồng đối với hành vi kinh doanh ngành nghề bị cấm — khoản 3 Điều 7 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, kèm biện pháp buộc chấm dứt hoạt động và nộp lại số lợi bất hợp pháp.
- Rủi ro hình sự: siết nợ, đe dọa, bôi nhọ, giữ người có thể cấu thành tội Cưỡng đoạt tài sản (Điều 170), Cướp tài sản (Điều 168), Bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (Điều 157), Làm nhục người khác (Điều 155), Gây rối trật tự công cộng (Điều 318) Bộ luật Hình sự 2015.
- Cách hợp pháp: thương lượng, hòa giải, chuyển giao quyền đòi nợ (Điều 365 Bộ luật Dân sự 2015), khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực, yêu cầu mở thủ tục phá sản, hoặc tố giác tội phạm khi có dấu hiệu chiếm đoạt.
Kinh doanh dịch vụ đòi nợ có còn hợp pháp không?
Không. Điểm h khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2020 bổ sung “kinh doanh dịch vụ đòi nợ” vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh. Quy định có hiệu lực từ 01/01/2021.
Lý do cấm không nằm ở bản chất việc thu hồi nợ, mà ở thực tiễn: ngành nghề này bị nhiều đối tượng lợi dụng để đòi nợ theo kiểu xã hội đen — đe dọa, khủng bố tinh thần, bôi nhọ trên mạng xã hội, gây mất trật tự an toàn xã hội — mà các công cụ quản lý hành chính không kiểm soát được.
Hệ quả pháp lý rất rõ ràng:
- Không cơ quan đăng ký kinh doanh nào cấp đăng ký doanh nghiệp với ngành nghề dịch vụ đòi nợ.
- Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ đã hết hiệu lực.
- Hợp đồng dịch vụ đòi nợ ký trước 01/01/2021 chấm dứt hiệu lực từ ngày Luật Đầu tư 2020 có hiệu lực; các bên chỉ được thực hiện các hoạt động để thanh lý hợp đồng (khoản 5 Điều 77 Luật Đầu tư 2020).
- Doanh nghiệp đang có ngành nghề này phải chấm dứt hoạt động dịch vụ đòi nợ, làm thủ tục thay đổi ngành nghề hoặc giải thể.
Đòi nợ thuê bị xử lý thế nào?
| Hành vi | Chế tài | Căn cứ |
|---|---|---|
| Kinh doanh dịch vụ đòi nợ (ngành nghề bị cấm) | Phạt tiền 200 – 300 triệu đồng; buộc chấm dứt hoạt động; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp | Khoản 3 Điều 7 NĐ 122/2021/NĐ-CP |
| Đe dọa dùng vũ lực, uy hiếp tinh thần để buộc trả tiền | Tội Cưỡng đoạt tài sản | Điều 170 BLHS 2015 |
| Dùng vũ lực chiếm đoạt tài sản của con nợ | Tội Cướp tài sản | Điều 168 BLHS 2015 |
| Giữ người, đưa người về trụ sở ép trả nợ | Tội Bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật | Điều 157 BLHS 2015 |
| Bôi nhọ, phát tán hình ảnh, gọi điện khủng bố người thân | Tội Làm nhục người khác; tội Gây rối trật tự công cộng | Điều 155, Điều 318 BLHS 2015 |
Chủ nợ cũng có rủi ro. Nếu chủ nợ thuê nhóm đòi nợ và biết rõ họ sẽ đe dọa, uy hiếp con nợ, chủ nợ có thể bị xem xét với vai trò đồng phạm. Việc “khoán trắng” cho bên thứ ba rồi nói không biết họ làm gì không phải là căn cứ loại trừ trách nhiệm.
Không còn dịch vụ đòi nợ thì thu hồi nợ hợp pháp bằng cách nào?
- Đối chiếu và chốt công nợ bằng văn bản. Lập biên bản đối chiếu công nợ có chữ ký hai bên, gửi công văn nhắc nợ qua bưu điện có xác nhận. Đây vừa là bước thương lượng, vừa là chứng cứ và có ý nghĩa với thời hiệu khởi kiện.
- Thương lượng phương án trả nợ. Thỏa thuận gia hạn, chia kỳ hạn, giảm lãi hoặc nhận tài sản thay cho nghĩa vụ trả tiền. Mọi thỏa thuận phải lập thành văn bản.
- Hòa giải thương mại hoặc trọng tài. Nếu hợp đồng có điều khoản trọng tài, đưa tranh chấp ra trọng tài thương mại theo Luật Trọng tài thương mại 2010. Phán quyết trọng tài là chung thẩm và được thi hành như bản án.
- Chuyển giao quyền đòi nợ. Chủ nợ có thể chuyển giao quyền yêu cầu trả nợ cho bên thứ ba theo Điều 365 Bộ luật Dân sự 2015, chỉ cần thông báo cho bên có nghĩa vụ, không cần bên có nghĩa vụ đồng ý (trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác).
- Khởi kiện tại Tòa án. Nộp đơn khởi kiện đòi tài sản tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Có thể đồng thời yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản để tránh bên nợ tẩu tán.
- Yêu cầu thi hành án. Sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực, nộp đơn yêu cầu thi hành án dân sự để cơ quan thi hành án cưỡng chế kê biên, bán đấu giá tài sản của bên phải thi hành án.
- Tố giác tội phạm khi có dấu hiệu chiếm đoạt. Nếu bên nợ dùng thủ đoạn gian dối ngay từ đầu, hoặc bỏ trốn, dùng tiền vào việc bất hợp pháp dẫn đến mất khả năng trả nợ, có thể tố giác về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174) hoặc Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175) Bộ luật Hình sự 2015.
Với con nợ là doanh nghiệp: nếu doanh nghiệp mất khả năng thanh toán khoản nợ đến hạn quá 03 tháng, chủ nợ không có bảo đảm có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo Luật Phá sản 2014. Trên thực tế, đây thường là đòn bẩy đàm phán hiệu quả hơn nhiều so với việc thúc nợ kéo dài.
Thuê luật sư thu hồi nợ có phải là dịch vụ đòi nợ bị cấm không?
Không. Đây là hai việc khác nhau về bản chất pháp lý:
| Tiêu chí | Dịch vụ đòi nợ (bị cấm) | Dịch vụ pháp lý của luật sư (hợp pháp) |
|---|---|---|
| Bản chất | Nhận việc thu hồi tiền, thù lao thường tính theo tỷ lệ số tiền đòi được | Cung cấp dịch vụ pháp lý: tư vấn, đại diện ngoài tố tụng, tham gia tố tụng |
| Công cụ sử dụng | Gây sức ép trực tiếp lên con nợ | Thủ tục pháp lý: thương lượng, khởi kiện, thi hành án |
| Cơ sở pháp lý | Bị cấm từ 01/01/2021 | Luật Luật sư; Bộ luật Dân sự 2015; Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 |
Luật sư có thể thay mặt chủ nợ gửi công văn yêu cầu thanh toán, đàm phán phương án trả nợ, soạn đơn khởi kiện, tham gia tố tụng và theo dõi thi hành án — tất cả đều là hoạt động hợp pháp. Ranh giới nằm ở chỗ: dùng thủ tục pháp luật, không dùng sức ép ngoài pháp luật.
Câu hỏi thường gặp
Kinh doanh dịch vụ đòi nợ bị cấm từ khi nào?
Từ ngày 01/01/2021, khi Luật Đầu tư 2020 có hiệu lực. Điểm h khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2020 liệt kê kinh doanh dịch vụ đòi nợ vào danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh. Nghị định 104/2007/NĐ-CP về kinh doanh dịch vụ đòi nợ trước đây cũng đã hết hiệu lực.
Công ty đòi nợ thuê hoạt động bị phạt bao nhiêu tiền?
Theo khoản 3 Điều 7 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, hành vi kinh doanh ngành nghề bị cấm đầu tư kinh doanh bị phạt tiền từ 200.000.000 đến 300.000.000 đồng. Kèm theo đó là biện pháp khắc phục hậu quả: buộc chấm dứt hoạt động và buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp thu được.
Hợp đồng dịch vụ đòi nợ ký trước năm 2021 còn hiệu lực không?
Không. Khoản 5 Điều 77 Luật Đầu tư 2020 quy định hợp đồng cung cấp dịch vụ đòi nợ ký kết trước ngày Luật có hiệu lực thi hành chấm dứt hiệu lực kể từ ngày 01/01/2021. Các bên chỉ được thực hiện những hoạt động cần thiết để thanh lý hợp đồng, không được tiếp tục thực hiện dịch vụ.
Đòi nợ bằng cách đe dọa, gọi điện khủng bố bị tội gì?
Tùy hành vi, người đòi nợ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội Cưỡng đoạt tài sản (Điều 170), Cướp tài sản (Điều 168), Bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (Điều 157), Làm nhục người khác (Điều 155) hoặc Gây rối trật tự công cộng (Điều 318) Bộ luật Hình sự 2015. Chủ nợ thuê nhóm đòi nợ cũng có thể bị xem xét vai trò đồng phạm.
Không thuê được dịch vụ đòi nợ thì thu hồi nợ bằng cách nào?
Các cách hợp pháp gồm: đối chiếu và chốt công nợ bằng văn bản, thương lượng phương án trả nợ, hòa giải hoặc trọng tài thương mại nếu hợp đồng có điều khoản trọng tài, chuyển giao quyền đòi nợ theo Điều 365 Bộ luật Dân sự 2015, khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực, yêu cầu thi hành án dân sự, và tố giác tội phạm khi có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản.
Thuê luật sư thu hồi nợ có bị coi là dịch vụ đòi nợ không?
Không. Luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý theo Luật Luật sư: tư vấn, đại diện ngoài tố tụng để đàm phán, soạn đơn khởi kiện, tham gia tố tụng và theo dõi thi hành án. Đây là hoạt động hợp pháp, khác hoàn toàn với dịch vụ đòi nợ vốn dựa trên việc gây sức ép trực tiếp lên con nợ.
Con nợ là doanh nghiệp không trả tiền thì làm gì?
Ngoài khởi kiện dân sự, chủ nợ không có bảo đảm có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản theo Luật Phá sản 2014 khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán khoản nợ đến hạn quá 03 tháng. Trên thực tế, đây thường là công cụ đàm phán hiệu quả vì buộc doanh nghiệp phải xử lý dứt điểm công nợ.
Đang có khoản nợ khó đòi và không biết bắt đầu từ đâu? Đỗ Gia Việt đánh giá hồ sơ, chốt phương án thu hồi hợp pháp, soạn công văn yêu cầu thanh toán, khởi kiện và theo dõi thi hành án đến khi thu hồi được tiền. Gọi 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu tư vấn.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho từng hồ sơ cụ thể.
