Facebook, TikTok, Zalo hay các hội nhóm trực tuyến giúp thông tin lan truyền rất nhanh, nhưng cũng khiến một bài đăng, bình luận hoặc video có nội dung xúc phạm có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự của một người chỉ trong thời gian ngắn. Nếu bị bôi nhọ xúc phạm trên mạng xã hội, người bị hại không nhất thiết phải im lặng hoặc chỉ yêu cầu đối phương xóa bài.
Tùy tính chất và mức độ vi phạm, người đăng tải thông tin có thể bị xử phạt hành chính, buộc gỡ nội dung, bồi thường thiệt hại hoặc thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Quan trọng nhất đối với người bị hại là phải xử lý đúng cách ngay từ đầu, đặc biệt trong việc bảo toàn chứng cứ.
Bị bôi nhọ xúc phạm trên mạng xã hội được hiểu như thế nào?
Pháp luật không quy định một khái niệm riêng mang tên “bôi nhọ trên mạng xã hội”. Trên thực tế, hành vi này thường thể hiện dưới nhiều hình thức như:
- Đăng bài chửi bới, miệt thị, hạ thấp danh dự của người khác.
- Đăng ảnh hoặc video kèm nội dung xúc phạm.
- Bịa đặt chuyện đời tư, quan hệ tình cảm, công việc hoặc đạo đức của người khác.
- Vu cho người khác ngoại tình, lừa đảo, trộm cắp hoặc thực hiện hành vi trái pháp luật khi không có căn cứ.
- Livestream xúc phạm, lăng mạ một cá nhân.
- Bình luận hoặc chia sẻ lại nội dung sai sự thật nhằm làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của người khác.
- Lập tài khoản, hội nhóm hoặc trang mạng để công kích một cá nhân.
Theo Điều 34 Bộ luật Dân sự 2015, danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ. Cá nhân có quyền yêu cầu bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến mình và thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền nhân thân.
Một điểm cần phân biệt là không phải mọi lời nhận xét tiêu cực đều mặc nhiên là hành vi vi phạm pháp luật. Việc xử lý còn phụ thuộc nội dung, mục đích, tính xác thực của thông tin, cách thức thể hiện, phạm vi lan truyền và hậu quả thực tế.
Bị bôi nhọ xúc phạm trên mạng xã hội nên làm gì ngay?
Khi phát hiện bài đăng hoặc video xúc phạm mình, nhiều người có xu hướng tranh cãi ngay dưới bài viết hoặc yêu cầu đối phương xóa lập tức. Cách này đôi khi khiến chứng cứ biến mất trước khi người bị hại kịp lưu lại.
Lưu toàn bộ chứng cứ trước khi yêu cầu xóa bài
Đây là bước đặc biệt quan trọng.
Người bị hại nên:
- Chụp màn hình bài viết, bình luận, hình ảnh và tài khoản đăng tải.
- Quay màn hình toàn bộ quá trình truy cập bài viết.
- Lưu đường dẫn URL của bài đăng hoặc video.
- Ghi lại thời gian đăng, số lượt chia sẻ, bình luận và tương tác.
- Lưu tin nhắn hoặc nội dung trao đổi giữa hai bên nếu có.
- Xác định những người đã trực tiếp nhìn thấy nội dung.
Nếu vụ việc có khả năng tranh chấp lớn, người bị hại có thể cân nhắc sử dụng vi bằng hoặc biện pháp xác lập chứng cứ phù hợp để hạn chế tranh cãi sau này về việc bài viết đã từng tồn tại hay nội dung đã bị chỉnh sửa.
Yêu cầu người đăng gỡ bỏ và cải chính
Sau khi bảo toàn chứng cứ, người bị hại có thể gửi yêu cầu cho người đăng bài: Gỡ bỏ nội dung vi phạm; chấm dứt việc tiếp tục đăng tải hoặc chia sẻ; cải chính thông tin sai sự thật; xin lỗi nếu có căn cứ.
Có thể thực hiện bằng tin nhắn, email hoặc văn bản để tạo thêm chứng cứ cho quá trình giải quyết sau này.
Báo cáo nội dung với nền tảng mạng xã hội
Facebook, TikTok, YouTube và nhiều nền tảng khác đều có cơ chế báo cáo nội dung quấy rối, xúc phạm hoặc xâm phạm quyền riêng tư. Việc báo cáo với nền tảng không thay thế thủ tục xử lý pháp lý, nhưng có thể giúp hạn chế nội dung tiếp tục lan truyền.
Trình báo hoặc tố giác đến cơ quan có thẩm quyền
Nếu hành vi kéo dài, có tính chất nghiêm trọng, phát tán rộng hoặc chứa thông tin bịa đặt, người bị hại nên cân nhắc gửi đơn và tài liệu chứng minh đến cơ quan có thẩm quyền. Ở giai đoạn này, việc trao đổi với luật sư tư vấn hình sự có thể giúp đánh giá hành vi đang dừng ở vi phạm hành chính hay đã có dấu hiệu của tội phạm.
Bôi nhọ xúc phạm người khác trên mạng xã hội bị phạt bao nhiêu?
Từ ngày 01/07/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực và quy định mới về xử phạt trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
Theo điểm a khoản 1 Điều 95 Nghị định này, hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp hoặc chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống hoặc xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân có thể bị xử phạt.
Mức phạt được quy định đối với tổ chức là 20–30 triệu đồng. Theo nguyên tắc tại khoản 3 Điều 4 Nghị định 174/2026/NĐ-CP, trường hợp cá nhân thực hiện cùng hành vi thì mức phạt bằng một nửa, tương ứng 10–15 triệu đồng, nếu không có quy định khác.
Người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm.
Ngoài quy định chuyên biệt đối với hành vi trên mạng xã hội, hành vi xúc phạm, lăng mạ hoặc bôi nhọ người khác còn có thể được xem xét theo quy định về trật tự công cộng tại Nghị định 144/2021/NĐ-CP tùy trường hợp cụ thể.
Khi nào bôi nhọ trên Facebook, TikTok có thể bị xử lý hình sự?
Không phải cứ đăng một câu xúc phạm trên Facebook là ngay lập tức cấu thành tội phạm. Cơ quan tiến hành tố tụng phải đánh giá tính chất, mức độ, nội dung và các tình tiết cụ thể. Hai tội danh thường được xem xét là Tội làm nhục người khác và Tội vu khống.
Có thể phạm Tội làm nhục người khác
Điều 155 Bộ luật Hình sự quy định người có hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Khung cơ bản có thể bị:
- Cảnh cáo;
- Phạt tiền từ 10–30 triệu đồng; hoặc
- Cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
Ở các trường hợp tăng nặng theo luật, hình phạt có thể là phạt tù. Đáng chú ý, việc sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để phạm tội là một trong những tình tiết được pháp luật hình sự xem xét ở khung trách nhiệm cao hơn.
Có thể phạm Tội vu khống
Nếu người đăng bài bịa đặt hoặc biết rõ thông tin là sai nhưng vẫn loan truyền nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, hành vi có thể được xem xét về Tội vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự.
Khung cơ bản của tội này có thể bị:
- Phạt tiền từ 10–50 triệu đồng;
- Cải tạo không giam giữ đến 02 năm; hoặc
- Phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm.
Các trường hợp có tình tiết tăng nặng sẽ chịu mức trách nhiệm hình sự cao hơn.
Bị xúc phạm trên mạng có được yêu cầu bồi thường không?
Có. Theo Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015, người có danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín bị xâm phạm có thể yêu cầu bồi thường các khoản thiệt hại phù hợp, bao gồm:
- Chi phí hợp lý để hạn chế và khắc phục thiệt hại.
- Thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút.
- Thiệt hại khác theo quy định.
- Khoản tiền bù đắp tổn thất tinh thần.
Mức bồi thường tổn thất tinh thần trước hết do các bên thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì Tòa án xác định trong giới hạn luật định.
Thực tế, muốn yêu cầu bồi thường hiệu quả, người bị hại nên chứng minh được hành vi vi phạm, thiệt hại thực tế và mối quan hệ giữa hành vi với thiệt hại chứ không chỉ đưa ra một con số yêu cầu chung chung.
Có thể kiện người bôi nhọ trên mạng xã hội ra Tòa không?
Người bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín có thể lựa chọn con đường dân sự để yêu cầu bảo vệ quyền lợi, chẳng hạn:
- Yêu cầu bác bỏ thông tin sai sự thật.
- Yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm.
- Yêu cầu xin lỗi, cải chính nếu có căn cứ.
- Yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Nếu hành vi có dấu hiệu tội phạm, người bị hại có thể thực hiện thủ tục tố giác, cung cấp chứng cứ cho cơ quan có thẩm quyền.
Đối với trường hợp thuộc khoản 1 Điều 155 hoặc khoản 1 Điều 156 Bộ luật Hình sự, pháp luật tố tụng hình sự có quy định về việc khởi tố theo yêu cầu của bị hại. Vì vậy, cách soạn và thể hiện yêu cầu của người bị hại có ý nghĩa đáng kể trong quá trình xử lý vụ việc.
Cần chuẩn bị gì khi nhờ luật sư xử lý việc bị bôi nhọ trên mạng?
Người bị hại nên chuẩn bị càng đầy đủ càng tốt:
- Link tài khoản và bài viết vi phạm.
- Ảnh chụp màn hình, video quay màn hình.
- Tin nhắn giữa các bên.
- Thông tin xác định người đăng bài nếu có.
- Tài liệu chứng minh thông tin được đăng là sai.
- Chứng cứ về thiệt hại kinh tế hoặc uy tín.
- Thông tin những người biết vụ việc.
Đối với vụ việc có nhiều tài khoản ẩn danh, nội dung đã bị xóa hoặc có nguy cơ phát sinh trách nhiệm hình sự, người bị hại nên hạn chế tự tranh cãi công khai. Một chiến lược xử lý sai có thể khiến chứng cứ mất đi hoặc làm phát sinh thêm tranh chấp.
Luật Đỗ Gia Việt cung cấp dịch vụ pháp lý cho cá nhân và tổ chức, hỗ trợ đánh giá chứng cứ, xác định hướng xử lý dân sự, hành chính hoặc hình sự phù hợp với từng vụ việc.
Trường hợp cần tham gia sâu vào quá trình tố giác, điều tra hoặc bảo vệ quyền lợi của người bị hại, khách hàng có thể cân nhắc thuê luật sư chuyên nghiệp hoặc sử dụng dịch vụ luật sư tư vấn vụ án hình sự để được hỗ trợ theo hồ sơ cụ thể.
Khi bị bôi nhọ xúc phạm trên mạng xã hội, điều cần làm đầu tiên không phải là tranh cãi với người đăng bài mà là bảo toàn chứng cứ, xác định chính xác nội dung vi phạm và lựa chọn đúng phương án pháp lý. Tùy mức độ, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, buộc gỡ nội dung, bồi thường thiệt hại hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác, Tội vu khống. Với những vụ việc lan truyền rộng, liên quan tài khoản ẩn danh hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, việc có luật sư đánh giá hồ sơ từ sớm sẽ giúp người bị hại bảo vệ quyền lợi hiệu quả và tránh những bước xử lý thiếu căn cứ.
