Tranh chấp đất đai được giải quyết theo trình tự thương lượng → hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xã (tối đa 30 ngày) → khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực hoặc đề nghị Chủ tịch UBND giải quyết. Căn cứ pháp lý: Điều 235, 236 Luật Đất đai 2024 và Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
- Hòa giải tại UBND cấp xã là bắt buộc — thiếu biên bản, Tòa trả đơn (Điều 235).
- Có Giấy chứng nhận → Tòa án nhân dân khu vực; không giấy tờ → chọn UBND cấp xã hoặc Tòa (Điều 236).
- Từ 01/7/2025, thẩm quyền chuyển từ Chủ tịch UBND cấp huyện sang cấp xã (NĐ 151/2025).
- Thời hạn hòa giải không quá 30 ngày kể từ ngày nhận đơn.
Tranh chấp đất đai là loại tranh chấp phổ biến và kéo dài bậc nhất. Phần lớn vụ việc bị kéo dài không phải vì luật thiếu quy định, mà vì các bên làm sai trình tự hoặc gửi đơn đến sai cơ quan. Bài viết trình bày trình tự giải quyết theo Luật Đất đai 2024, cập nhật thay đổi thẩm quyền sau khi tổ chức lại chính quyền địa phương năm 2025.
Tranh chấp đất đai là gì?
Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai — thường gặp là tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất, tranh chấp ranh giới, lối đi, hoặc tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng, thừa kế nhà đất.
Trình tự giải quyết tranh chấp đất đai
- Thương lượngNhà nước khuyến khích các bên tự hòa giải. Nếu đạt thỏa thuận nên lập văn bản để tránh lật lại.
- Hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xãNộp đơn tại UBND cấp xã nơi có đất. Đây là thủ tục bắt buộc theo khoản 2 Điều 235; thời hạn không quá 30 ngày; kết quả lập thành biên bản hòa giải thành hoặc không thành.
- Khởi kiện hoặc đề nghị UBND giải quyếtHòa giải không thành: có Giấy chứng nhận thì khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực; không có giấy tờ thì chọn nộp đơn lên Chủ tịch UBND cấp xã (hộ gia đình, cá nhân) hoặc Tòa án theo Điều 236.
Thẩm quyền giải quyết (cập nhật 2025)
| Tình huống | Cơ quan giải quyết | Căn cứ |
|---|---|---|
| Có Giấy chứng nhận / giấy tờ theo Điều 137; tranh chấp tài sản gắn liền với đất | Tòa án nhân dân khu vực | Khoản 1 Điều 236 |
| Không có giấy tờ — hộ gia đình, cá nhân | Chọn Chủ tịch UBND cấp xã hoặc Tòa án | Điều 236; NĐ 151/2025 |
| Không có giấy tờ — có bên là tổ chức, người nước ngoài | Chọn Chủ tịch UBND cấp tỉnh hoặc Tòa án | Điều 236 |
Lưu ý: gửi đơn sai cơ quan là nguyên nhân khiến vụ việc kéo dài. Trước khi nộp, xác định chắc hai điều: các bên có hay không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, và trong tranh chấp có bên nào là tổ chức không.
Vướng mắc thường gặp trong thực tiễn
- Chứng cứ nguồn gốc đất yếu, hồ sơ địa chính qua nhiều thời kỳ không khớp;
- Đất sử dụng ổn định lâu năm nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận;
- Ranh giới thực tế lệch so với giấy tờ; mốc giới bị thay đổi qua các đời chủ;
- Khởi kiện khi chưa hòa giải tại UBND cấp xã dẫn đến bị trả đơn.
Tìm hiểu thêm
- Tranh chấp ranh giới đất đai và lối đi chung: cách giải quyết đúng luật 2026
- Xử Lý Tranh Chấp Đất Không Giấy Tờ Nhanh Chóng, Đúng Quy Định Mới Nhất
- Thủ Tục Đòi Lại Đất Cho Mượn Có Khó Không? Luật Sư Giải Đáp Chi Tiết
- Luật sư tư vấn đất đai tại Hà Nội: dịch vụ, quy trình và chi phí 2026
Câu hỏi thường gặp
Tranh chấp đất đai giải quyết theo trình tự nào?
Trình tự: thương lượng; hòa giải bắt buộc tại UBND cấp xã nơi có đất (Điều 235 Luật Đất đai 2024); nếu không thành thì khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực (khi có Giấy chứng nhận) hoặc lựa chọn nộp đơn lên Chủ tịch UBND cấp xã/cấp tỉnh (khi không có giấy tờ) theo Điều 236.
Hòa giải tranh chấp đất đai ở đâu, bao lâu?
Hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất, là thủ tục bắt buộc trước khi cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Thời hạn hòa giải không quá 30 ngày kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu (Điều 235 Luật Đất đai 2024).
Ai có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai sau khi bỏ cấp huyện?
Từ ngày 01/7/2025, theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp huyện chuyển cho Chủ tịch UBND cấp xã. Tranh chấp có Giấy chứng nhận do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết; không có giấy tờ thì đương sự chọn Chủ tịch UBND cấp xã hoặc Tòa án (Điều 236 Luật Đất đai 2024).
Chứng cứ nào quan trọng khi giải quyết tranh chấp đất đai?
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trích lục bản đồ địa chính, kết quả đo đạc hiện trạng, giấy tờ nguồn gốc đất, biên bản hòa giải và lời khai người làm chứng về quá trình sử dụng ổn định, liên tục.
Luật sư Đỗ Gia Việt hỗ trợ giải quyết tranh chấp đất đai
Chúng tôi đánh giá hồ sơ, thu thập chứng cứ, đại diện hòa giải và tranh tụng bảo vệ quyền lợi của bạn. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
