Để yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, người bị thiệt hại thu thập chứng cứ → gửi văn bản yêu cầu và thương lượng → nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú → nộp tạm ứng án phí, dự hòa giải và phiên tòa → yêu cầu thi hành án. Thời hiệu khởi kiện là 03 năm kể từ ngày biết quyền lợi bị xâm phạm (Điều 588 Bộ luật Dân sự 2015).
- Đơn khởi kiện theo Mẫu số 23-DS ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP.
- Nơi nộp: Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú; nếu liên quan bất động sản thì Tòa án nơi có bất động sản (từ 01/7/2025 không còn Tòa án cấp huyện).
- Tạm ứng án phí = 50% mức án phí có giá ngạch Tòa án dự tính (Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14).
- Thời hạn chuẩn bị xét xử: 04 tháng, gia hạn tối đa 02 tháng (Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).
- Không cần chứng minh lỗi của bên gây thiệt hại — chỉ cần hành vi xâm phạm, thiệt hại và quan hệ nhân quả (Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP).
Khi nào được yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng?
Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng phát sinh khi giữa bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại không có hợp đồng nào ràng buộc: tai nạn giao thông, đánh nhau gây thương tích, chó nhà hàng xóm cắn người, cây đổ đè lên xe, công trình xây dựng làm nứt nhà bên cạnh, bị bôi nhọ danh dự trên mạng xã hội…
Theo khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 và hướng dẫn tại Điều 2 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP (hiệu lực 01/01/2023), trách nhiệm bồi thường phát sinh khi có đủ ba yếu tố: có hành vi xâm phạm; có thiệt hại xảy ra; có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và thiệt hại.
Hồ sơ yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng gồm những giấy tờ gì?
| Nhóm tài liệu | Giấy tờ cụ thể | Bắt buộc? |
|---|---|---|
| Đơn khởi kiện | Theo Mẫu số 23-DS ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP, nêu rõ từng khoản yêu cầu và tổng số tiền | Có |
| Giấy tờ nhân thân | Căn cước công dân của người khởi kiện; văn bản ủy quyền có công chứng nếu nhờ người khác nộp thay | Có |
| Chứng minh hành vi xâm phạm | Biên bản hiện trường, biên bản vi phạm hành chính, quyết định xử phạt, kết luận điều tra, bản án hình sự (nếu có), ảnh chụp, video, camera an ninh, lời khai người làm chứng | Có |
| Chứng minh thiệt hại về sức khỏe, tính mạng | Bệnh án, hóa đơn viện phí, đơn thuốc, kết luận giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể, chi phí mai táng, giấy chứng tử | Khi có yêu cầu tương ứng |
| Chứng minh thiệt hại về tài sản | Giấy tờ sở hữu tài sản, biên bản định giá, báo giá hoặc hóa đơn sửa chữa, chứng từ chứng minh lợi ích bị mất | Khi có yêu cầu tương ứng |
| Chứng minh thu nhập bị mất, giảm sút | Hợp đồng lao động, bảng lương, sao kê tài khoản nhận lương, xác nhận của nơi làm việc; với lao động tự do là chứng từ thể hiện thu nhập thực tế | Khi có yêu cầu tương ứng |
| Tài liệu về bên bị kiện | Thông tin họ tên, năm sinh, nơi cư trú hoặc trụ sở của bị đơn — thiếu thông tin này là lý do phổ biến khiến đơn bị trả lại | Có |
Thủ tục yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thực hiện thế nào?
- Bước 1 — Thu thập và bảo toàn chứng cứ ngay. Chụp ảnh hiện trường, giữ nguyên tài sản hư hỏng trước khi sửa, đề nghị công an lập biên bản, đi giám định thương tật sớm. Chứng cứ thu thập muộn thường bị bên kia phản bác về tính khách quan.
- Bước 2 — Gửi văn bản yêu cầu bồi thường và thương lượng. Liệt kê từng khoản thiệt hại kèm chứng từ, ấn định thời hạn trả lời. Thỏa thuận đạt được phải lập thành văn bản có chữ ký hai bên, ghi rõ số tiền, thời hạn và phương thức thanh toán. Đây cũng là chứng cứ có lợi nếu sau đó phải ra Tòa.
- Bước 3 — Nộp đơn khởi kiện. Nộp trực tiếp, qua bưu điện hoặc qua Cổng dịch vụ công của Tòa án tới Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc hoặc có trụ sở; nếu yêu cầu gắn với bất động sản thì nộp tại Tòa án nơi có bất động sản.
- Bước 4 — Nộp tạm ứng án phí và được thụ lý. Trong 07 ngày kể từ ngày nhận được giấy báo của Tòa án, người khởi kiện nộp tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự và nộp lại biên lai cho Tòa án. Tòa án thụ lý vụ án kể từ ngày nhận biên lai.
- Bước 5 — Hòa giải và xét xử sơ thẩm. Tòa án tổ chức phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải. Hòa giải thành thì Tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận, có hiệu lực ngay. Hòa giải không thành thì đưa vụ án ra xét xử.
- Bước 6 — Kháng cáo (nếu cần) và thi hành án. Thời hạn kháng cáo bản án sơ thẩm là 15 ngày kể từ ngày tuyên án. Khi bản án có hiệu lực mà bên phải bồi thường không tự nguyện thi hành, người được bồi thường làm đơn yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức cưỡng chế.
Án phí khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại là bao nhiêu?
Vụ án đòi bồi thường thiệt hại là vụ án dân sự có giá ngạch (yêu cầu quy ra được một số tiền cụ thể). Mức án phí sơ thẩm theo Danh mục ban hành kèm Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14:
| Giá trị tài sản tranh chấp | Mức án phí dân sự sơ thẩm |
|---|---|
| Đến 6.000.000 đồng | 300.000 đồng |
| Trên 6.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng | 5% giá trị tài sản tranh chấp |
| Trên 400.000.000 đồng đến 800.000.000 đồng | 20.000.000 đồng + 4% phần vượt quá 400.000.000 đồng |
| Trên 800.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng | 36.000.000 đồng + 3% phần vượt quá 800.000.000 đồng |
| Trên 2.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng | 72.000.000 đồng + 2% phần vượt quá 2.000.000.000 đồng |
| Trên 4.000.000.000 đồng | 112.000.000 đồng + 0,1% phần vượt quá 4.000.000.000 đồng |
Khi nộp đơn, người khởi kiện nộp tạm ứng án phí bằng 50% mức nêu trên do Tòa án dự tính. Kết thúc vụ án, bên thua kiện chịu án phí tương ứng với phần yêu cầu không được chấp nhận; số tạm ứng đã nộp được đối trừ hoặc hoàn trả.
Khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại mất bao lâu?
| Giai đoạn | Thời hạn | Căn cứ |
|---|---|---|
| Xem xét, thụ lý đơn khởi kiện | 03 ngày làm việc phân công Thẩm phán; 05 ngày làm việc để Thẩm phán quyết định thụ lý, sửa đổi bổ sung đơn hoặc trả lại đơn | Điều 191 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 |
| Nộp tạm ứng án phí | 07 ngày kể từ ngày nhận được giấy báo của Tòa án | Điều 195 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 |
| Chuẩn bị xét xử | 04 tháng kể từ ngày thụ lý; gia hạn không quá 02 tháng với vụ phức tạp hoặc có trở ngại khách quan | Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 |
| Mở phiên tòa sơ thẩm | 01 tháng kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử; có lý do chính đáng thì 02 tháng | Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 |
| Kháng cáo bản án sơ thẩm | 15 ngày kể từ ngày tuyên án | Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 |
Trên thực tế, vụ án kéo dài hơn khi phải trưng cầu giám định (tỷ lệ tổn thương cơ thể, chữ ký, chất lượng công trình) hoặc định giá tài sản. Thời gian thực hiện các thủ tục này không tính vào thời hạn chuẩn bị xét xử.
Những sai sót khiến yêu cầu bồi thường bị bác hoặc bị giảm
- Yêu cầu tổn thất tinh thần vượt mức trần. Mức bù đắp tổn thất tinh thần bị giới hạn theo số lần lương cơ sở: tối đa 100 lần với tính mạng, 50 lần với sức khỏe, 10 lần với danh dự, nhân phẩm, uy tín. Phần vượt trần sẽ không được chấp nhận.
- Không chứng minh được thu nhập thực tế bị mất. Lao động tự do thường bị bác khoản này vì không có chứng từ. Nên thu thập sớm xác nhận của nơi làm việc, hợp đồng khoán việc, sao kê thu nhập.
- Kê khai chi phí không hợp lý. Luật chỉ chấp nhận “chi phí hợp lý”; hóa đơn dịch vụ ngoài phác đồ điều trị, chi phí bồi dưỡng không có chứng từ thường bị loại.
- Bỏ qua lỗi của chính mình. Nếu bên bị thiệt hại cũng có lỗi, phần thiệt hại do lỗi của họ sẽ bị trừ ra (khoản 4 Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015).
- Để hết thời hiệu 03 năm. Đây là lý do khiến nhiều vụ việc có căn cứ vững vẫn bị đình chỉ.
- Xác định sai bị đơn. Ví dụ khởi kiện lái xe trong khi người phải bồi thường là pháp nhân chủ sở hữu phương tiện (Điều 597, Điều 601 Bộ luật Dân sự 2015).
Bài viết liên quan
- Bồi thường thiệt hại: căn cứ, mức bồi thường và thời hiệu khởi kiện
- Luật sư giải quyết tranh chấp tài sản: thời hiệu và thẩm quyền
Câu hỏi thường gặp
Thủ tục yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng gồm mấy bước?
Gồm 5 bước: (1) thu thập chứng cứ chứng minh hành vi xâm phạm và thiệt hại thực tế; (2) gửi văn bản yêu cầu bồi thường và thương lượng với bên gây thiệt hại; (3) nộp đơn khởi kiện kèm chứng cứ tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú; (4) nộp tạm ứng án phí, tham gia hòa giải và phiên tòa; (5) yêu cầu thi hành án nếu bên phải bồi thường không tự nguyện thực hiện.
Hồ sơ khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng gồm những gì?
Gồm đơn khởi kiện theo Mẫu số 23-DS ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP; giấy tờ tùy thân của người khởi kiện (căn cước công dân, không còn yêu cầu sổ hộ khẩu giấy từ 01/01/2023); tài liệu chứng minh hành vi xâm phạm (biên bản hiện trường, kết luận điều tra, quyết định xử phạt hành chính); tài liệu chứng minh thiệt hại (hóa đơn viện phí, bệnh án, kết luận giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể, báo giá sửa chữa, bảng lương); và bản kê chi tiết từng khoản yêu cầu bồi thường.
Nộp đơn khởi kiện bồi thường thiệt hại ở Tòa án nào?
Từ 01/7/2025, cấp xét xử sơ thẩm là Tòa án nhân dân khu vực. Theo nguyên tắc chung, nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc có trụ sở. Nếu yêu cầu bồi thường gắn với bất động sản thì Tòa án nơi có bất động sản giải quyết. Các bên cũng có thể thỏa thuận bằng văn bản chọn Tòa án nơi nguyên đơn cư trú.
Án phí khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại là bao nhiêu tiền?
Đây là vụ án dân sự có giá ngạch, án phí sơ thẩm theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14: đến 6 triệu đồng thì nộp 300.000 đồng; trên 6 triệu đến 400 triệu nộp 5% giá trị tranh chấp; trên 400 triệu đến 800 triệu nộp 20 triệu cộng 4% phần vượt 400 triệu; trên 800 triệu đến 2 tỷ nộp 36 triệu cộng 3% phần vượt 800 triệu. Khi nộp đơn, người khởi kiện tạm ứng 50% mức án phí Tòa án dự tính.
Khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại mất bao lâu?
Thời hạn chuẩn bị xét xử vụ án dân sự là 04 tháng kể từ ngày thụ lý; vụ việc phức tạp hoặc có trở ngại khách quan được gia hạn nhưng không quá 02 tháng, tức tối đa 06 tháng (Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015). Sau đó Tòa án mở phiên tòa trong 01 tháng kể từ ngày có quyết định đưa vụ án ra xét xử. Thực tế có thể kéo dài hơn nếu phải trưng cầu giám định hoặc định giá tài sản.
Có bắt buộc hòa giải trước khi khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại không?
Không bắt buộc hòa giải ở cơ sở trước khi nộp đơn, khác với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất (bắt buộc hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã). Tuy nhiên sau khi thụ lý, Tòa án bắt buộc phải tiến hành hòa giải; hòa giải thành thì Tòa án ra quyết định công nhận sự thỏa thuận, có hiệu lực ngay và không bị kháng cáo.
Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là bao lâu?
03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm (Điều 588 Bộ luật Dân sự 2015). Nếu hết thời hiệu mà bị đơn yêu cầu áp dụng thời hiệu trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án thì Tòa án đình chỉ giải quyết vụ án.
Cần luật sư soạn hồ sơ và theo vụ kiện đòi bồi thường?
Kết quả của vụ kiện đòi bồi thường phụ thuộc gần như hoàn toàn vào chất lượng chứng cứ được thu thập trong những ngày đầu. Luật sư dân sự của Đỗ Gia Việt hỗ trợ bảo toàn chứng cứ, bóc tách từng khoản thiệt hại đúng quy định, soạn đơn khởi kiện, tính án phí và đại diện tham gia tố tụng tại Tòa án nhân dân khu vực. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
