Công ty chậm lương một vài ngày, nợ lương nhiều tháng hoặc người lao động đã nghỉ việc nhưng vẫn chưa được thanh toán là tình trạng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và quyền lợi của người lao động. Đáng chú ý, việc doanh nghiệp viện lý do khó khăn tài chính, chưa thu được công nợ hoặc chưa có dòng tiền không đồng nghĩa doanh nghiệp đương nhiên được quyền nợ lương người lao động.
Vậy công ty nợ lương người lao động phải làm gì để lấy lại tiền? Người lao động nên yêu cầu công ty trả lương trước, khiếu nại hay khởi kiện ngay? Công ty chậm trả lương có phải trả thêm tiền lãi không? Bài viết dưới đây của Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt phân tích cụ thể quy định và cách xử lý thực tế.
Công ty có được phép nợ lương người lao động không?
Theo Điều 94 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động có nghĩa vụ trả lương trực tiếp, đầy đủ và đúng hạn cho người lao động. Đây là nguyên tắc bắt buộc trong quan hệ lao động. người lao động hưởng lương tháng, tiền lương được trả một tháng một lần hoặc nửa tháng một lần. Thời điểm trả lương do hai bên thỏa thuận nhưng phải được xác định theo một thời điểm có tính chu kỳ.
Như vậy, nếu hợp đồng lao động hoặc quy chế của doanh nghiệp quy định ngày 05 hàng tháng là ngày trả lương nhưng đã qua thời điểm này mà công ty vẫn không thanh toán thì về nguyên tắc đã phát sinh tình trạng trả lương không đúng hạn.
Trường hợp nào công ty được chậm trả lương?
Khoản 4 Điều 97 Bộ luật Lao động cho phép một ngoại lệ: nếu xảy ra lý do bất khả kháng, người sử dụng lao động đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng vẫn không thể trả lương đúng hạn thì được chậm trả, tuy nhiên không được chậm quá 30 ngày. Thời gian chậm trả từ 15 ngày trở lên, công ty còn phải đền bù cho người lao động ít nhất một khoản tương ứng với tiền lãi của số tiền bị trả chậm, tính theo lãi suất huy động tiền gửi có kỳ hạn 01 tháng của ngân hàng nơi công ty mở tài khoản trả lương tại thời điểm thanh toán. Những lý do như:
“Công ty chưa thu được tiền của khách hàng”;
“Đối tác chưa thanh toán”;
“Doanh nghiệp đang khó khăn tài chính”;
“Chưa cân đối được dòng tiền”;
Không mặc nhiên giúp doanh nghiệp được quyền kéo dài việc nợ lương vô thời hạn. Công ty muốn áp dụng trường hợp ngoại lệ phải đáp ứng điều kiện pháp luật về tình huống bất khả kháng và việc đã thực hiện các biện pháp khắc phục.
Công ty nợ lương người lao động phải làm gì để lấy lại tiền?
Khi bị nợ lương, người lao động không nên chỉ liên tục gọi điện hoặc nhắn tin yêu cầu kế toán thanh toán. Cách xử lý hiệu quả hơn là chuyển vụ việc thành một yêu cầu có chứng cứ và có lộ trình pháp lý rõ ràng.
Có thể thực hiện theo các bước dưới đây:
Bước 1: Xác định chính xác số tiền công ty còn nợ
Trước khi gửi yêu cầu, người lao động cần xác định rõ:
Công ty còn nợ lương của tháng nào;
Số tiền lương chính chưa trả;
Tiền làm thêm giờ chưa thanh toán;
Phụ cấp, hoa hồng hoặc khoản bổ sung khác nếu có thỏa thuận;
Tiền phép năm chưa nghỉ trong trường hợp đã nghỉ việc;
Khoản tiền do chậm trả lương nếu thuộc trường hợp phải thanh toán;
Tổng số tiền yêu cầu công ty trả.
Ví dụ:
Người lao động có mức lương theo hợp đồng là 15 triệu đồng/tháng, công ty chưa trả lương tháng 4 và tháng 5 thì khoản tiền lương gốc đang bị nợ là 30 triệu đồng, chưa tính các khoản làm thêm giờ, phụ cấp hoặc tiền liên quan đến việc chậm trả nếu có.
Việc xác định cụ thể số tiền ngay từ đầu rất quan trọng vì đây sẽ là cơ sở để thương lượng, hòa giải và xác định yêu cầu khởi kiện sau này.
Bước 2: Thu thập chứng cứ chứng minh việc làm và khoản lương bị nợ
Trong tranh chấp tiền lương, một trong những vấn đề quan trọng nhất là chứng minh quan hệ lao động, thời gian đã làm việc và mức tiền lương được hưởng.
Người lao động nên giữ lại:
Hợp đồng lao động, phụ lục hợp đồng;
Quyết định tuyển dụng, quyết định tăng lương;
Bảng chấm công, lịch làm việc;
Phiếu lương, bảng lương;
Sao kê tài khoản nhận lương các tháng trước;
Email, tin nhắn Zalo hoặc các trao đổi với kế toán, nhân sự và người quản lý về việc nợ lương;
Thông báo của doanh nghiệp về việc chậm trả lương;
Tài liệu xác nhận doanh số, hoa hồng nếu có;
Quyết định nghỉ việc, biên bản bàn giao công việc nếu người lao động đã thôi việc.
Không có hợp đồng lao động bằng văn bản cũng chưa đồng nghĩa người lao động chắc chắn mất quyền yêu cầu tiền lương. Khi đó, các chứng cứ về quá trình làm việc, sự quản lý của doanh nghiệp, bảng công, giao việc và lịch sử chuyển lương sẽ đặc biệt quan trọng.
Bước 3: Gửi văn bản yêu cầu công ty thanh toán tiền lương
Trước khi đưa tranh chấp tới cơ quan nhà nước, người lao động nên gửi một văn bản yêu cầu thanh toán tiền lương tới doanh nghiệp.
Nội dung nên thể hiện:
Thông tin người lao động;
Chức danh, bộ phận làm việc;
Thời gian làm việc;
Mức lương đã thỏa thuận;
Thời gian công ty chưa thanh toán;
Tổng số tiền đang bị nợ;
Căn cứ yêu cầu thanh toán;
Thời hạn đề nghị công ty giải quyết;
Tài khoản nhận tiền;
Thông báo sẽ thực hiện các biện pháp pháp lý nếu công ty tiếp tục không thanh toán.
Nên gửi bằng phương thức có thể chứng minh việc công ty đã nhận được yêu cầu, chẳng hạn email công việc, thư bảo đảm, văn bản có ký nhận hoặc các phương thức điện tử có thể lưu lại lịch sử gửi nhận. Đây là bước thường bị bỏ qua. Trong thực tế, một văn bản yêu cầu thanh toán rõ số tiền, thời hạn và căn cứ pháp luật thường tạo sức ép đáng kể hơn nhiều so với việc chỉ gọi điện cho bộ phận kế toán.
Có thể khiếu nại công ty vì nợ lương không?
Có. Nghị định 24/2018/NĐ-CP về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực lao động hiện vẫn còn hiệu lực. Theo cơ chế này, người sử dụng lao động có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu đối với quyết định hoặc hành vi lao động của chính mình bị khiếu nại. Người lao động có thể gửi đơn khiếu nại lần đầu tới công ty yêu cầu giải quyết hành vi không trả hoặc chậm trả tiền lương.
Nếu doanh nghiệp không giải quyết hoặc việc giải quyết không bảo đảm quyền lợi, người lao động có thể tiếp tục thực hiện quyền khiếu nại, phản ánh hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền về lao động tại địa phương xem xét theo quy định.
Năm 2026 khiếu nại nợ lương gửi Sở Lao động hay Sở Nội vụ?
Từ ngày 01/7/2025, theo Thông tư 10/2025/TT-BNV, Sở Nội vụ là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện chức năng quản lý nhà nước về lao động, tiền lương, việc làm, bảo hiểm xã hội và an toàn, vệ sinh lao động. Trong năm 2026, người lao động không nên máy móc sử dụng địa chỉ Sở Lao động – Thương binh và Xã hội như các hướng dẫn trước thời điểm tổ chức lại bộ máy.
Tùy cách phân công, tiếp nhận thủ tục của từng địa phương, người lao động có thể liên hệ Sở Nội vụ hoặc đầu mối tiếp nhận về lao động thuộc cơ quan có thẩm quyền tại địa phương nơi doanh nghiệp đặt trụ sở để được hướng dẫn cụ thể.
Lưu ý: thủ tục khiếu nại hành chính và thủ tục giải quyết tranh chấp lao động là hai cơ chế khác nhau. Người lao động không nhất thiết phải hoàn thành toàn bộ quá trình khiếu nại rồi mới được thực hiện thủ tục hòa giải, khởi kiện nếu đã đáp ứng điều kiện của pháp luật về giải quyết tranh chấp lao động.
Công ty nợ lương bị phạt bao nhiêu tiền?
Theo khoản 2 Điều 17 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi trả lương không đúng hạn, không trả hoặc trả không đủ tiền lương theo thỏa thuận có thể bị xử phạt theo số lượng người lao động bị vi phạm.
Mức phạt đối với người sử dụng lao động là cá nhân gồm:
Đối với tổ chức, doanh nghiệp, mức phạt tiền bằng 02 lần mức áp dụng đối với cá nhân. Như vậy, doanh nghiệp có hành vi vi phạm quy định về trả lương có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, tùy số lượng người lao động bị ảnh hưởng. Tiền phạt hành chính, người sử dụng lao động còn có thể bị buộc trả đủ tiền lương và khoản tiền lãi đối với số tiền lương chậm trả hoặc trả thiếu theo biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại Điều 17 Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Đặc biệt: tiền phạt hành chính được nộp cho Nhà nước, không phải toàn bộ tiền phạt đó sẽ được trả cho người lao động. Quyền lợi trực tiếp của người lao động là khoản tiền lương, tiền lãi và các khoản khác mà doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán.
Công ty nợ lương, người lao động có được nghỉ việc ngay không?
Có thể, nếu đáp ứng điều kiện luật định.
Điểm b khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động quy định người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước nếu không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn, trừ trường hợp chậm trả thuộc ngoại lệ tại khoản 4 Điều 97. Công ty đến hạn trả lương nhưng cố tình không thanh toán và không thuộc trường hợp bất khả kháng được pháp luật cho phép thì người lao động có thể xem xét sử dụng quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng mà không phải thực hiện thời hạn báo trước thông thường.
Tuy nhiên, trước khi nghỉ ngay, người lao động nên:
Lưu lại chứng cứ về việc công ty chậm hoặc không trả lương;
Gửi thông báo chấm dứt hợp đồng bằng văn bản;
Nêu rõ căn cứ việc không được trả lương đúng hạn;
Lưu bằng chứng doanh nghiệp đã nhận thông báo.
Không nên đơn giản bỏ việc mà không để lại bất kỳ tài liệu nào, bởi nếu sau này doanh nghiệp cho rằng người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật thì người lao động sẽ phải mất thêm thời gian chứng minh lý do nghỉ việc.
Nghỉ việc rồi công ty vẫn nợ lương thì phải làm sao?
Việc hợp đồng lao động đã chấm dứt không làm mất nghĩa vụ trả khoản tiền lương mà người lao động đã làm ra.
Theo Điều 48 Bộ luật Lao động, trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, các bên phải thanh toán đầy đủ các khoản tiền liên quan đến quyền lợi của mỗi bên.
Trong một số trường hợp đặc biệt, thời hạn này có thể kéo dài nhưng không được quá 30 ngày. Tiền lương và một số quyền lợi của người lao động còn thuộc nhóm được ưu tiên thanh toán khi doanh nghiệp, hợp tác xã chấm dứt hoạt động, giải thể hoặc phá sản. Việc doanh nghiệp nói rằng:
“Đã nghỉ việc nên chờ kế toán quyết toán”;
“Chưa bàn giao đủ nên chưa trả toàn bộ lương”;
hoặc “Cuối năm công ty mới quyết toán”
không đương nhiên làm mất quyền yêu cầu thanh toán của người lao động.
Công ty có được giữ lương để ép người lao động bàn giao công việc không?
Doanh nghiệp không được tùy ý giữ toàn bộ tiền lương đã phát sinh chỉ nhằm gây sức ép buộc người lao động bàn giao công việc.
Pháp luật có quy định cụ thể trường hợp người sử dụng lao động được khấu trừ tiền lương, chẳng hạn để bồi thường thiệt hại do làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc tài sản theo điều kiện luật định. Việc khấu trừ phải có căn cứ và không thể tùy tiện chuyển thành cơ chế “giữ lương” để xử lý mọi tranh chấp nội bộ. 2 bên đồng thời có tranh chấp về tài sản, công nợ hoặc trách nhiệm bồi thường, từng nghĩa vụ cần được xác định riêng theo căn cứ pháp luật và chứng cứ cụ thể.
Luật sư có thể hỗ trợ gì khi công ty nợ lương?
Tranh chấp tiền lương tưởng như đơn giản nhưng trên thực tế thường phát sinh nhiều vấn đề như doanh nghiệp phủ nhận mức lương thực nhận, không cung cấp bảng công, cho rằng người lao động vi phạm nghĩa vụ bàn giao, tranh chấp tiền hoa hồng hoặc cố tình kéo dài việc giải quyết.
Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt có thể hỗ trợ khách hàng:
Đánh giá căn cứ yêu cầu thanh toán tiền lương;
Kiểm tra hợp đồng lao động và tài liệu liên quan;
Xác định số tiền lương, phụ cấp và quyền lợi có thể yêu cầu;
Soạn văn bản yêu cầu doanh nghiệp thanh toán;
Soạn đơn khiếu nại, yêu cầu hòa giải;
Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện tranh chấp lao động;
Đại diện hoặc tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người lao động trong quá trình giải quyết tranh chấp.
Việc luật sư tham gia từ sớm đặc biệt cần thiết khi doanh nghiệp nợ lương trong thời gian dài, số tiền tranh chấp lớn hoặc giữa các bên đồng thời tồn tại tranh chấp về nghỉ việc, bồi thường, hoa hồng, bảo hiểm hoặc các khoản quyền lợi khác.
Khi công ty nợ lương người lao động, người lao động nên chủ động thu thập chứng cứ, xác định rõ số tiền còn bị nợ và yêu cầu doanh nghiệp thanh toán bằng văn bản thay vì chỉ chờ đợi hoặc trao đổi miệng. Trường hợp công ty tiếp tục chậm trả, người lao động có thể thực hiện các thủ tục khiếu nại, hòa giải tranh chấp lao động hoặc khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để bảo vệ quyền lợi của mình. Nếu vụ việc phức tạp, số tiền lớn hoặc doanh nghiệp có dấu hiệu kéo dài, né tránh nghĩa vụ, việc tham vấn luật sư lao động của Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt từ sớm sẽ giúp người lao động lựa chọn phương án phù hợp và hạn chế rủi ro pháp lý.
