Theo Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành có hiệu lực từ năm 2025, người sử dụng đất có thể đăng ký chuyển mục đích sử dụng đất mà không phải xin phép cơ quan nhà nước trong một số trường hợp cụ thể. Điều này giúp rút ngắn thủ tục, giảm thời gian và chi phí cho người dân. Bài viết này sẽ giúp hướng dẫn thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép theo quy định mới, dễ hiểu và dễ thực hiện theo pháp luật hiện hành.

Chuyển mục đích sử dụng đất là gì?

“Chuyển mục đích sử dụng đất” là việc thay đổi mục đích sử dụng đất trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) theo đúng yêu cầu của người sử dụng đất và phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan nhà nước phê duyệt.

Trước đây, hầu hết việc chuyển mục đích đều phải được cơ quan nhà nước cho phép, nhưng từ năm 2025, pháp luật đã có thêm quy định cho phép đăng ký chuyển mục đích đất không phải xin phép trong một số trường hợp nhất định, làm thủ tục nhanh gọn hơn.

Trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép

Theo Luật Đất đai 2024 (Điều 121), có những trường hợp phải xin phép cơ quan có thẩm quyền (ví dụ chuyển đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp, đất trồng lúa, đất rừng…).

Ngược lại, nếu không rơi vào các trường hợp đó, người dân được chuyển mục đích sử dụng đất không cần xin phép nhưng vẫn phải đăng ký chuyển mục đích sử dụng đất tại cơ quan nhà nước. Cụ thể như sau:

📌 Các trường hợp phổ biến không phải xin phép

• Người sử dụng đất muốn chuyển mục đích trong nhóm đất phi nông nghiệp mà không thuộc các trường hợp bắt buộc phải xin phép.
• Chuyển đất ở hoặc đất phi nông nghiệp ổn định lâu dài đã chuyển sang mục đích khác và nay muốn chuyển lại thành đất ở phù hợp với quy hoạch sử dụng đất.
• Các trường hợp khác nếu pháp luật về đất đai không liệt kê yêu cầu phải xin phép cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

👉 Như vậy, nếu bạn chuyển mục đích ra ngoài các trường hợp bắt buộc phải xin phép thì chỉ cần đăng ký thủ tục tại cơ quan quản lý đất đai, không cần xin phép.

Hướng dẫn thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép

Từ Quyết định 2304/QĐ-BNNMT năm 2025, hồ sơ hành chính về đăng ký chuyển mục đích sử dụng đất được hướng dẫn chi tiết.

📍 Thành phần hồ sơ gồm:

1. Đơn đăng ký biến động đất đai, chuyển mục đích sử dụng đất theo Mẫu số 18 ban hành kèm theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
2. Bản chính Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).
3. Trích lục bản đồ thu thập đất (nếu xác định lại kích thước ranh đất, diện tích).
4. Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp (nếu cần).
5. Giấy tờ ủy quyền (nếu đăng ký qua đại diện theo quy định của pháp luật dân sự).

📌 Lưu ý: Hồ sơ phải đảm bảo đầy đủ, chính xác để tránh việc bị cơ quan tiếp nhận trả lại yêu cầu bổ sung.

Nơi nộp hồ sơ và cơ quan tiếp nhận

Người sử dụng đất nộp hồ sơ 01 bộ tại một trong các cơ quan sau:

📍 Đối với cá nhân, hộ gia đình:

• Bộ phận Một cửa của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
• Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh;
• Văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh hoặc chi nhánh thuộc Văn phòng đăng ký đất đai.

📍 Đối với tổ chức, cơ quan:

• Nộp tại Bộ phận Một cửa của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
• Hoặc Văn phòng đăng ký đất đai cấp tỉnh/chi nhánh tùy theo quy định của địa phương.

👉 Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ, hướng dẫn bổ sung nếu thiếu và xử lý theo thời gian quy định.

Trình tự thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép

Việc thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất trong trường hợp không cần xin phép được thực hiện theo quy trình cơ bản sau:

🔹 Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ nêu trên, kiểm tra tính hợp lệ, xác định đúng loại chuyển mục đích và đối chiếu quy hoạch sử dụng đất.

🔹 Bước 2: Nộp hồ sơ

Nộp tại một trong các cơ quan tiếp nhận nêu ở phần trước. Cán bộ tiếp nhận sẽ kiểm tra tính hợp lệ ban đầu.

🔹 Bước 3: Cơ quan thụ lý hồ sơ

Cơ quan tiếp nhận kiểm tra hồ sơ, đối chiếu quy hoạch sử dụng đất và thể hiện thay đổi vào hồ sơ địa chính.

🔹 Bước 4: Cập nhật vào Giấy chứng nhận

Khi hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, cơ quan đăng ký đất đai sẽ cập nhật việc chuyển mục đích vào hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai và cấp đổi hoặc điều chỉnh Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo đúng mục đích mới (nếu có).

Thời gian giải quyết và phí/lệ phí

Theo quy định:

• Thời gian xử lý hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép thường không quá 07–17 ngày làm việc tùy khu vực và mức độ phức tạp.

Phí, lệ phí theo quy định tại nghị định hiện hành của Chính phủ và quy định của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nơi có đất (phí thẩm định hồ sơ, lệ phí cấp giấy chứng nhận điều chỉnh…). Người sử dụng đất nên hỏi trực tiếp cơ quan tiếp nhận để biết mức phí cụ thể.

Những lưu ý quan trọng khi thực hiện

⚠️ Kiểm tra quy hoạch sử dụng đất

Việc phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất cấp huyện và cấp tỉnh là điều kiện bắt buộc để đăng ký chuyển mục đích không phải xin phép.

⚠️ Không làm sai lệch hồ sơ

Nếu tự ý chuyển mục đích sử dụng đất mà thuộc trường hợp bắt buộc phải xin phép nhưng không thực hiện đúng thủ tục, người sử dụng đất có thể bị xử phạt hành chính, buộc khôi phục hiện trạng và chịu các nghĩa vụ khác theo pháp luật đất đai.

⚠️ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Việc thay đổi mục đích sử dụng nên được cập nhật vào Giấy chứng nhận để tránh tranh chấp, thiếu minh bạch sau này.

Việc chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép theo pháp luật mới sẽ giúp người dân giảm bớt thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian và chi phí nếu thuộc trong các trường hợp được quy định. Tuy nhiên, để đảm bảo thủ tục đúng luật, phù hợp quy hoạch và xử lý hồ sơ nhanh chóng, người sử dụng đất nên nắm rõ hồ sơ, nơi nộp và trình tự thủ tục chi tiết như trên.

📞 Nếu bạn cần được hướng dẫn thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép chi tiết hơn hoặc muốn tìm hiểu thêm các thông tin pháp luật bổ ích khác, vui lòng liên hệ công ty luật sư uy tín tại Hà Nội, văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội, luật sư tư vấn luật đất đai của công ty Luật Đỗ Gia Việt để được hỗ trợ nhanh chóng.