Bộ luật Hình sự không có tội danh nào tên là “tội bắt cóc trẻ em”. Hành vi bắt cóc trẻ em được xử lý theo Điều 153 — Tội chiếm đoạt người dưới 16 tuổi, với khung hình phạt thấp nhất là 03 năm tù và cao nhất là 15 năm tù. Nếu bắt cóc để đòi tiền chuộc thì áp dụng Điều 169 (Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản), mức cao nhất tới tù chung thân.
- Khung 1 — tù 03 đến 07 năm: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác chiếm giữ hoặc giao cho người khác chiếm giữ người dưới 16 tuổi (khoản 1 Điều 153).
- Khung 2 — tù 05 đến 10 năm: có tổ chức; lợi dụng chức vụ, quyền hạn, nghề nghiệp; đối với người mà mình có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng; đối với từ 02 đến 05 người; phạm tội 02 lần trở lên; gây tổn thương cơ thể nạn nhân từ 31% đến 60% (khoản 2 Điều 153).
- Khung 3 — tù 10 đến 15 năm: có tính chất chuyên nghiệp; đối với 06 người trở lên; gây tổn thương cơ thể nạn nhân 61% trở lên; làm nạn nhân chết; tái phạm nguy hiểm (khoản 3 Điều 153).
- Hình phạt bổ sung: phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm (khoản 4 Điều 153).
- Điều 153 chưa bị sửa đổi bởi Luật số 86/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2025) — luật này sửa 39 điều của Bộ luật Hình sự nhưng không bao gồm Điều 153.
“Bắt cóc trẻ em” là cách gọi dân gian của một nhóm hành vi mà Bộ luật Hình sự xử lý bằng nhiều tội danh khác nhau, tùy vào mục đích của người phạm tội. Xác định đúng tội danh quyết định khung hình phạt — chênh lệch có thể lên tới hàng chục năm tù. Bài viết trình bày nguyên văn Điều 153 Bộ luật Hình sự theo văn bản hợp nhất hiện hành, cách phân biệt với các tội danh lân cận và những việc gia đình cần làm ngay khi trẻ bị bắt cóc.
Tội bắt cóc trẻ em trong Bộ luật Hình sự gọi là tội gì?
Tên chính xác là Tội chiếm đoạt người dưới 16 tuổi, quy định tại Điều 153 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14, Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15 và Luật số 86/2025/QH15). Điều luật nằm trong Chương XIV — Các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người.
Hành vi khách quan gồm ba dạng thủ đoạn: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác để chiếm giữ hoặc giao cho người khác chiếm giữ người dưới 16 tuổi. Tội phạm hoàn thành kể từ thời điểm đứa trẻ bị tách khỏi sự quản lý của cha mẹ, người giám hộ hoặc người có trách nhiệm chăm sóc, không phụ thuộc vào việc người phạm tội đã đưa trẻ đi được bao xa hay giữ trong bao lâu.
Đừng nhầm với “chiếm đoạt để đòi tiền chuộc”. Nếu mục đích bắt cóc là buộc gia đình giao tiền hoặc tài sản thì hành vi cấu thành Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản (Điều 169), chứ không phải Điều 153. Điều 169 có khung cao nhất tới 20 năm tù hoặc tù chung thân.
Tội bắt cóc trẻ em bị phạt bao nhiêu năm tù?
Điều 153 Bộ luật Hình sự có ba khung hình phạt chính và một khoản hình phạt bổ sung:
| Khoản | Mức hình phạt | Các trường hợp áp dụng |
|---|---|---|
| Khoản 1 | Tù 03 – 07 năm | Dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác chiếm giữ hoặc giao cho người khác chiếm giữ người dưới 16 tuổi |
| Khoản 2 | Tù 05 – 10 năm | a) Có tổ chức; b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, nghề nghiệp; c) Đối với người mà mình có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng; d) Đối với từ 02 người đến 05 người; đ) Phạm tội 02 lần trở lên; e) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% |
| Khoản 3 | Tù 10 – 15 năm | a) Có tính chất chuyên nghiệp; b) Đối với 06 người trở lên; c) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên; d) Làm nạn nhân chết; đ) Tái phạm nguy hiểm |
| Khoản 4 | Phạt tiền 10 – 50 triệu đồng | Hình phạt bổ sung: phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm |
Cảnh giác với thông tin sai trên mạng. Nhiều bài viết chép lại Điều 153 với nội dung không đúng, chẳng hạn ghi khung 1 là “chiếm đoạt người dưới 16 tuổi dưới 10 ngày” hoặc gán cho Điều 153 các tình tiết về giá trị tài sản chiếm đoạt (từ 50 triệu, từ 200 triệu đồng). Những tình tiết về giá trị tài sản đó thuộc Điều 169, không thuộc Điều 153. Nội dung trong bài này trích theo văn bản hợp nhất Bộ luật Hình sự của Văn phòng Quốc hội.
Phân biệt tội bắt cóc trẻ em với các tội danh gần giống
Cùng một hành vi “bắt trẻ đi”, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xác định tội danh dựa trên mục đích và đặc điểm của hành vi:
| Điều luật | Tội danh | Dấu hiệu phân biệt | Mức cao nhất |
|---|---|---|---|
| Điều 153 | Tội chiếm đoạt người dưới 16 tuổi | Chiếm giữ hoặc giao cho người khác chiếm giữ người dưới 16 tuổi, không nhằm chiếm đoạt tài sản | 15 năm tù |
| Điều 169 | Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản | Bắt cóc người khác làm con tin nhằm chiếm đoạt tài sản; nạn nhân dưới 16 tuổi là tình tiết tăng nặng định khung | 20 năm tù hoặc tù chung thân |
| Điều 157 | Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật | Áp dụng khi không thuộc trường hợp quy định tại Điều 153 và Điều 377 Bộ luật Hình sự | 12 năm tù |
| Điều 151 | Tội mua bán người dưới 16 tuổi | Có yếu tố mua bán, trao đổi, chuyển giao đứa trẻ để nhận lợi ích | Tù chung thân |
Khoản 1 Điều 157 Bộ luật Hình sự quy định người nào bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 153 và Điều 377 của bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; khung 2 là tù 02 – 07 năm; khung 3 là tù 05 – 12 năm. Như vậy Điều 153 được ưu tiên áp dụng khi nạn nhân là người dưới 16 tuổi.
Gia đình cần làm gì ngay khi trẻ bị bắt cóc?
- Trình báo công an ngay lập tức. Không chờ đủ 24 giờ — đây là quan niệm sai lầm phổ biến. Thời gian đầu là giai đoạn quan trọng nhất để truy vết. Liên hệ cơ quan công an nơi gần nhất hoặc gọi 113.
- Giữ nguyên hiện trường và bằng chứng. Không xóa tin nhắn, cuộc gọi, không dọn dẹp nơi trẻ mất tích. Ghi lại mốc thời gian cuối cùng nhìn thấy trẻ, trang phục, đặc điểm nhận dạng, hướng di chuyển.
- Cung cấp ảnh mới nhất của trẻ và thông tin về những người có mâu thuẫn hoặc có điều kiện tiếp cận trẻ cho cơ quan điều tra.
- Nếu có cuộc gọi đòi tiền chuộc, báo ngay cho cơ quan điều tra và không tự thương lượng. Khi xuất hiện yêu cầu về tài sản, vụ việc có thể chuyển sang hướng Điều 169 với tính chất nguy hiểm cao hơn; việc tự ý giao tiền có thể làm mất dấu vết và tăng rủi ro cho nạn nhân.
- Nhờ luật sư hỗ trợ ở vai trò người bảo vệ quyền lợi của bị hại. Luật sư giúp gia đình theo dõi tiến độ giải quyết tố giác, đề nghị áp dụng biện pháp điều tra cần thiết và yêu cầu bồi thường thiệt hại trong vụ án.
Về trách nhiệm hình sự của người chưa thành niên: từ 01/01/2026, việc xử lý người dưới 18 tuổi phạm tội còn chịu sự điều chỉnh của Luật Tư pháp người chưa thành niên số 59/2024/QH15. Nếu người bị tố giác trong vụ việc là người chưa thành niên, cần tham vấn luật sư về thủ tục đặc thù áp dụng cho nhóm đối tượng này.
Bài viết liên quan
- Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản: khung hình phạt Điều 169 BLHS
- Luật sư giỏi bào chữa tội bắt cóc con tin
Câu hỏi thường gặp
Tội bắt cóc trẻ em bị phạt bao nhiêu năm tù?
Theo Điều 153 Bộ luật Hình sự (Tội chiếm đoạt người dưới 16 tuổi): khung cơ bản phạt tù từ 03 năm đến 07 năm; khung tăng nặng thứ nhất từ 05 năm đến 10 năm; khung tăng nặng thứ hai từ 10 năm đến 15 năm. Ngoài ra người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Tội bắt cóc trẻ em quy định tại điều nào của Bộ luật Hình sự?
Điều 153 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, tên chính thức là “Tội chiếm đoạt người dưới 16 tuổi”. Bộ luật Hình sự không có tội danh mang tên “tội bắt cóc trẻ em”. Nếu hành vi bắt cóc nhằm đòi tiền chuộc thì áp dụng Điều 169 — Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản.
Bắt cóc trẻ em để đòi tiền chuộc bị xử lý thế nào?
Áp dụng Điều 169 Bộ luật Hình sự — Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản. Khung cơ bản phạt tù từ 02 năm đến 07 năm; nạn nhân là người dưới 16 tuổi là tình tiết định khung tại điểm d khoản 2, phạt tù từ 05 năm đến 12 năm. Khung cao nhất tại khoản 4 là tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân khi chiếm đoạt tài sản từ 500.000.000 đồng trở lên, làm chết người hoặc gây tổn thương cơ thể nạn nhân 61% trở lên.
Ông bà, người thân tự ý đưa cháu đi có phạm tội chiếm đoạt người dưới 16 tuổi không?
Có thể, nếu đủ dấu hiệu của Điều 153 là dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác để chiếm giữ đứa trẻ, tách trẻ khỏi sự quản lý hợp pháp của người đang nuôi dưỡng. Quan hệ huyết thống không đương nhiên loại trừ trách nhiệm hình sự. Ngược lại, điểm c khoản 2 Điều 153 còn coi việc phạm tội đối với người mà mình có trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng là tình tiết tăng nặng định khung. Đây là loại vụ việc có ranh giới phức tạp, cần đánh giá theo hồ sơ cụ thể.
Trẻ bị bắt cóc nhưng được trả về ngay thì người phạm tội có bị xử lý không?
Có. Tội chiếm đoạt người dưới 16 tuổi hoàn thành từ thời điểm người phạm tội chiếm giữ được đứa trẻ, tách trẻ khỏi sự quản lý của người có trách nhiệm, không phụ thuộc vào thời gian giữ dài hay ngắn. Việc trả trẻ về an toàn, tự nguyện sửa chữa hậu quả có thể được xem xét là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự khi quyết định hình phạt.
Luật số 86/2025/QH15 có sửa đổi Điều 153 Bộ luật Hình sự không?
Không. Luật số 86/2025/QH15 ngày 25/6/2025 sửa đổi, bổ sung 39 điều của Bộ luật Hình sự, có hiệu lực từ 01/7/2025, nhưng Điều 153 không nằm trong danh sách các điều được sửa đổi. Nội dung Điều 153 hiện vẫn theo bản đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14.
Gia đình có trẻ bị bắt cóc cần trình báo ở đâu?
Trình báo ngay cho cơ quan công an nơi gần nhất hoặc gọi 113, không cần chờ đủ 24 giờ. Nên cung cấp ảnh mới nhất của trẻ, đặc điểm nhận dạng, trang phục, mốc thời gian và địa điểm cuối cùng nhìn thấy trẻ, đồng thời giữ nguyên hiện trường và các dữ liệu liên lạc. Nếu có đối tượng gọi điện đòi tiền chuộc thì báo ngay cho cơ quan điều tra thay vì tự thương lượng.
Cần luật sư hỗ trợ vụ án liên quan đến trẻ em?
Luật sư hình sự của Công ty Luật Đỗ Gia Việt nhận bảo vệ quyền lợi cho gia đình bị hại và bào chữa trong các vụ án xâm phạm quyền trẻ em: hướng dẫn trình báo, theo dõi quá trình giải quyết tố giác, tham gia tố tụng từ giai đoạn điều tra và yêu cầu bồi thường thiệt hại. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
