Trả lời nhanh
Thu hồi công nợ doanh nghiệp nên đi theo thứ tự: chốt số nợ bằng biên bản đối chiếu công nợ, gửi văn bản yêu cầu thanh toán, thương lượng hoặc hòa giải, rồi mới khởi kiện tại Tòa án (hoặc Trọng tài nếu hợp đồng có thỏa thuận trọng tài). Ngoài tiền gốc, bên bán hàng hoặc cung ứng dịch vụ có quyền đòi lãi chậm thanh toán, tiền phạt vi phạm (nếu hợp đồng có thỏa thuận) và bồi thường thiệt hại.
- Lãi chậm thanh toán: theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán, trừ khi hợp đồng thỏa thuận khác — Điều 306 Luật Thương mại 2005.
- Phạt vi phạm: chỉ áp dụng khi hợp đồng có thỏa thuận, tối đa 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm — Điều 300, 301 Luật Thương mại 2005.
- Thời hiệu khởi kiện tranh chấp thương mại: 02 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm — Điều 319 Luật Thương mại 2005.
- Tòa án sơ thẩm: Tòa Kinh tế thuộc Tòa án nhân dân khu vực (từ 01/7/2025, Bộ luật Tố tụng dân sự sửa đổi bởi Luật 85/2025/QH15).
- Phá sản: doanh nghiệp không trả nợ sau 06 tháng kể từ ngày đến hạn bị coi là mất khả năng thanh toán; chủ nợ có quyền nộp đơn — Luật Phục hồi, phá sản 2025.
Trong hoạt động kinh doanh, công nợ tồn tại song song với dòng tiền. Khoản nợ chậm vài ngày có thể chỉ là trục trặc tài chính tạm thời, nhưng khi đối tác hẹn nhiều lần, né tránh liên lạc hoặc tranh cãi về nghĩa vụ thanh toán thì doanh nghiệp cần một phương án thu hồi bài bản và đúng pháp luật. Bài viết dưới đây tổng hợp các công cụ pháp lý doanh nghiệp được dùng, các khoản được phép đòi thêm ngoài tiền gốc và cách tính chi phí khi thuê luật sư.
Khi nào doanh nghiệp nên nhờ luật sư thu hồi công nợ?
Không phải khoản nợ nào cũng cần luật sư. Doanh nghiệp nên cân nhắc đưa luật sư vào cuộc khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
- Quá hạn nhiều lần: khách hàng trễ hạn thanh toán lặp lại, các cam kết trả nợ liên tục không được thực hiện.
- Né tránh, không hợp tác: không nghe điện thoại, từ chối gặp mặt, chuyển địa điểm kinh doanh mà không thông báo, đưa ra lý do không chính đáng để trì hoãn.
- Có nguy cơ tranh chấp: hợp đồng thiếu điều khoản hoặc điều khoản không rõ ràng, hai bên bất đồng về số tiền, chất lượng hàng hóa hay tiến độ.
- Khoản nợ sắp hết thời hiệu: thời hiệu khởi kiện tranh chấp thương mại chỉ có 02 năm, nếu để quá hạn doanh nghiệp có thể mất quyền khởi kiện.
- Dấu hiệu tẩu tán tài sản: bên nợ bán tài sản, chuyển nhượng phần vốn góp, ngừng hoạt động hoặc chuẩn bị giải thể.
Ở giai đoạn này, một sai sót khi tự trao đổi (thừa nhận giảm nợ, ký biên bản bất lợi, đe dọa bên nợ) có thể gây bất lợi khi ra Tòa. Luật sư giúp chuẩn hóa chứng cứ và chọn đúng công cụ ngay từ đầu.
Doanh nghiệp được đòi những khoản nào ngoài tiền gốc?
Với hợp đồng mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ giữa các thương nhân, Luật Thương mại 2005 (văn bản hợp nhất 113/VBHN-VPQH năm 2025) cho phép bên bị vi phạm áp dụng các chế tài sau:
| Khoản được đòi | Điều kiện áp dụng | Căn cứ |
|---|---|---|
| Tiền gốc (tiền hàng, thù lao dịch vụ) | Theo hợp đồng, hóa đơn, biên bản giao nhận, biên bản đối chiếu công nợ | Hợp đồng; Luật Thương mại 2005 |
| Lãi chậm thanh toán | Bên kia chậm thanh toán tiền hàng, thù lao dịch vụ hoặc chi phí hợp lý khác; lãi suất theo nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán, trừ khi có thỏa thuận khác | Điều 306 Luật Thương mại 2005 |
| Phạt vi phạm | Chỉ khi hợp đồng có thỏa thuận phạt; tổng mức phạt không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm | Điều 300, 301 Luật Thương mại 2005 |
| Bồi thường thiệt hại | Có vi phạm, có thiệt hại thực tế, vi phạm là nguyên nhân trực tiếp; bên yêu cầu phải chứng minh tổn thất | Điều 302, 303, 304 Luật Thương mại 2005 |
| Đồng thời phạt và bồi thường | Được áp dụng cả hai nếu hợp đồng có thỏa thuận phạt vi phạm; không thỏa thuận phạt thì chỉ đòi bồi thường | Điều 307 Luật Thương mại 2005 |
Lưu ý: mức phạt vi phạm vượt 8% thường bị Tòa án chỉ chấp nhận đến 8%. Khi soạn hợp đồng, doanh nghiệp nên ghi rõ lãi suất chậm thanh toán cụ thể và điều khoản phạt để tránh tranh cãi về cách tính “lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường” sau này. Với giao dịch không phải hoạt động thương mại, áp dụng Bộ luật Dân sự 2015 thay vì Luật Thương mại.
Quy trình thu hồi công nợ doanh nghiệp gồm những bước nào?
Điều 317 Luật Thương mại 2005 quy định ba hình thức giải quyết tranh chấp: thương lượng giữa các bên; hòa giải qua bên trung gian do các bên chọn; giải quyết tại Trọng tài hoặc Tòa án. Trên thực tế, quy trình thu hồi nên đi theo các bước:
- Rà soát hồ sơ, chốt số nợ. Tập hợp hợp đồng, phụ lục, đơn đặt hàng, hóa đơn, biên bản giao nhận, chứng từ thanh toán, email và tin nhắn trao đổi; lập biên bản đối chiếu công nợ có chữ ký, con dấu (nếu có) của bên nợ.
- Gửi văn bản yêu cầu thanh toán. Văn bản nêu rõ số tiền gốc, lãi chậm thanh toán, tiền phạt (nếu có), thời hạn thanh toán và hậu quả pháp lý nếu không thực hiện. Đây cũng là chứng cứ chứng minh doanh nghiệp đã yêu cầu.
- Thương lượng, hòa giải. Làm việc trực tiếp với người có thẩm quyền của bên nợ, thỏa thuận lộ trình trả nợ, có thể kèm biện pháp bảo đảm (cầm cố, thế chấp, bảo lãnh). Mọi thỏa thuận cần lập thành văn bản.
- Khởi kiện tại Tòa án hoặc Trọng tài. Nếu hợp đồng có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, tranh chấp do Trọng tài thương mại giải quyết; nếu không, nộp đơn tại Tòa Kinh tế của Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền. Có thể yêu cầu biện pháp khẩn cấp tạm thời để ngăn tẩu tán tài sản.
- Thi hành án hoặc yêu cầu phá sản. Khi bản án, phán quyết có hiệu lực mà bên nợ không tự nguyện thi hành, doanh nghiệp yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự cưỡng chế; nếu bên nợ mất khả năng thanh toán, cân nhắc nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản.
Thời hiệu khởi kiện đòi công nợ giữa doanh nghiệp là bao lâu?
Theo Điều 319 Luật Thương mại 2005, thời hiệu khởi kiện áp dụng đối với tranh chấp thương mại là 02 năm, kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm — thông thường là ngày khoản thanh toán đến hạn mà bên nợ không trả. Thời hạn này ngắn hơn thời hiệu 03 năm của tranh chấp hợp đồng dân sự thông thường.
Theo Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện bắt đầu lại khi bên có nghĩa vụ thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ, hoặc thực hiện xong một phần nghĩa vụ. Vì vậy biên bản đối chiếu công nợ được bên nợ ký xác nhận, hoặc một lần thanh toán một phần, có giá trị rất lớn với doanh nghiệp đang sắp hết thời hiệu.
Đòi nợ qua điện thoại, email thế nào cho đúng luật?
Trước khi khởi kiện, phần lớn khoản nợ được giải quyết qua nhắc nợ và đàm phán. Bộ phận thu nợ nên giữ ba nguyên tắc: tập trung vào mục tiêu nhận thanh toán (số tiền, thời hạn cụ thể), giữ lập trường nhất quán và chủ động dẫn dắt cuộc trao đổi thay vì sa vào tranh cãi.
- Ghi lại kết quả mỗi lần làm việc: xác nhận lại bằng email hoặc tin nhắn những gì bên nợ đã cam kết. Thông điệp dữ liệu có giá trị dùng làm chứng cứ theo Điều 11 Luật Giao dịch điện tử 2023.
- Chỉ liên hệ người có trách nhiệm của doanh nghiệp nợ (người đại diện theo pháp luật, kế toán trưởng, người được ủy quyền), không làm phiền người không liên quan.
- Không đe dọa, không bêu riếu: dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc biện pháp không được pháp luật cho phép để đòi nợ có thể bị phạt từ 20 đến 40 triệu đồng (điểm d khoản 5 Điều 15 Nghị định 282/2025/NĐ-CP), nặng hơn có thể bị xử lý hình sự.
Không thuê “dịch vụ đòi nợ”: kinh doanh dịch vụ đòi nợ thuộc ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh (điểm h khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2025). Doanh nghiệp nên thu hồi công nợ qua luật sư — dịch vụ pháp lý hợp pháp theo Luật Luật sư. Xem thêm: kinh doanh dịch vụ đòi nợ bị cấm, thu hồi nợ hợp pháp thế nào.
Khởi kiện đòi công nợ nộp ở đâu, án phí bao nhiêu?
Từ 01/7/2025, tranh chấp kinh doanh, thương mại thuộc thẩm quyền sơ thẩm của Tòa Kinh tế, Tòa án nhân dân khu vực (Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 sửa đổi bởi Luật 85/2025/QH15); thông thường là Tòa án nơi bị đơn có trụ sở, trừ khi các bên thỏa thuận khác theo quy định. Nếu hợp đồng có thỏa thuận trọng tài hợp lệ, Tòa án sẽ không thụ lý mà tranh chấp do Trọng tài thương mại giải quyết theo Luật Trọng tài thương mại 2010.
Án phí sơ thẩm tranh chấp kinh doanh, thương mại có giá ngạch theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14:
| Giá trị tranh chấp | Mức án phí sơ thẩm |
|---|---|
| Từ 60 triệu đồng trở xuống | 3.000.000 đồng |
| Trên 60 triệu đến 400 triệu đồng | 5% giá trị tranh chấp |
| Trên 400 triệu đến 800 triệu đồng | 20.000.000 đồng + 4% phần vượt quá 400 triệu đồng |
| Trên 800 triệu đến 2 tỷ đồng | 36.000.000 đồng + 3% phần vượt quá 800 triệu đồng |
Khi nộp đơn, doanh nghiệp tạm ứng án phí bằng 50% mức án phí dự tính. Bên thua kiện cuối cùng chịu án phí; nếu thắng kiện, doanh nghiệp được hoàn lại tiền tạm ứng. Tham khảo thêm quy trình chi tiết tại bài khởi kiện đòi nợ tại Tòa án.
Khi nào chủ nợ được yêu cầu mở thủ tục phá sản doanh nghiệp nợ?
Theo Luật Phục hồi, phá sản 2025 (hiệu lực từ 01/3/2026), doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau 06 tháng kể từ ngày đến hạn bị coi là mất khả năng thanh toán (khoản 2 Điều 5). Khi đó, chủ nợ không có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản (điểm a khoản 1 Điều 38).
Đây là công cụ mạnh nhưng cần cân nhắc: khi doanh nghiệp nợ bị mở thủ tục phá sản, tài sản được phân chia theo thứ tự ưu tiên luật định, chủ nợ không có bảo đảm thường chỉ thu hồi được một phần. Phù hợp khi bên nợ còn tài sản nhưng cố tình không trả, hoặc khi cần ngăn tẩu tán.
Chi phí thuê luật sư thu hồi công nợ tính như thế nào?
Không có biểu giá chung. Theo Điều 55 Luật Luật sư 2006 (sửa đổi 2012), thù lao căn cứ vào nội dung, tính chất công việc, thời gian, công sức và kinh nghiệm của luật sư; có thể tính theo giờ làm việc, trọn gói theo vụ việc, theo tỷ lệ phần trăm giá ngạch vụ kiện hoặc theo hợp đồng dài hạn. Mức cụ thể ghi trong hợp đồng dịch vụ pháp lý bằng văn bản.
| Phương thức | Phù hợp khi |
|---|---|
| Theo giờ | Tư vấn, rà soát hợp đồng, soạn văn bản yêu cầu thanh toán |
| Trọn gói theo vụ việc | Đàm phán thu hồi một khoản nợ cụ thể hoặc khởi kiện đến khi có bản án |
| Theo tỷ lệ % giá ngạch | Khoản nợ lớn, chủ nợ muốn gắn thù lao với kết quả thu hồi |
| Hợp đồng dài hạn | Doanh nghiệp có nhiều khoản công nợ phát sinh thường xuyên, cần quản trị rủi ro từ khâu soạn hợp đồng |
Thù lao luật sư là khoản riêng, không bao gồm án phí, phí thi hành án hay chi phí giám định. Về công việc cụ thể của luật sư, xem bài luật sư thu hồi nợ: công việc, quy trình và chi phí.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước khi thuê luật sư?
- Hợp đồng, phụ lục, đơn đặt hàng, báo giá đã được chấp nhận.
- Hóa đơn, phiếu xuất kho, biên bản giao nhận hàng hóa hoặc nghiệm thu dịch vụ.
- Chứng từ thanh toán đã nhận, sổ chi tiết công nợ theo từng khách hàng.
- Biên bản đối chiếu công nợ, văn bản nhắc nợ, email, tin nhắn bên nợ thừa nhận hoặc hứa trả.
- Thông tin pháp lý của bên nợ: tên, mã số doanh nghiệp, trụ sở, người đại diện theo pháp luật, tình trạng hoạt động, tài sản đã biết.
Câu hỏi thường gặp
Thu hồi công nợ doanh nghiệp có bắt buộc thuê luật sư không?
Không bắt buộc. Doanh nghiệp có thể tự nhắc nợ, thương lượng và tự khởi kiện. Tuy nhiên với khoản nợ lớn, có tranh chấp về nghĩa vụ hoặc bên nợ né tránh, luật sư giúp chốt chứng cứ, tính đúng lãi và phạt, chọn đúng Tòa án hoặc Trọng tài và hạn chế sai sót làm mất quyền lợi.
Thời hiệu khởi kiện đòi công nợ giữa doanh nghiệp là bao lâu?
Với tranh chấp thương mại, thời hiệu khởi kiện là 02 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm (Điều 319 Luật Thương mại 2005). Thời hiệu bắt đầu lại nếu bên nợ thừa nhận nợ hoặc trả một phần nợ (Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015), ví dụ ký biên bản đối chiếu công nợ.
Lãi chậm thanh toán công nợ tính như thế nào?
Nếu hợp đồng có thỏa thuận lãi suất chậm thanh toán thì áp dụng theo thỏa thuận. Nếu không, theo Điều 306 Luật Thương mại 2005, bên bị vi phạm được đòi tiền lãi trên số tiền chậm trả theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán, tương ứng với thời gian chậm trả.
Phạt vi phạm hợp đồng thương mại tối đa bao nhiêu?
Phạt vi phạm chỉ áp dụng khi hợp đồng có thỏa thuận. Mức phạt cho một vi phạm hoặc tổng mức phạt cho nhiều vi phạm không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm (Điều 301 Luật Thương mại 2005). Nếu có thỏa thuận phạt, bên bị vi phạm được đòi cả phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại.
Chi phí thuê luật sư thu hồi công nợ doanh nghiệp là bao nhiêu?
Không có mức chung. Theo Điều 55 Luật Luật sư, thù lao tính theo giờ, trọn gói theo vụ việc, theo tỷ lệ phần trăm giá ngạch vụ kiện hoặc theo hợp đồng dài hạn, tùy tính chất và độ phức tạp của khoản nợ. Mức cụ thể phải ghi trong hợp đồng dịch vụ pháp lý bằng văn bản; án phí nộp Tòa án là khoản riêng.
Khi nào chủ nợ được yêu cầu mở thủ tục phá sản doanh nghiệp nợ?
Khi doanh nghiệp không thanh toán khoản nợ sau 06 tháng kể từ ngày đến hạn, tức mất khả năng thanh toán theo khoản 2 Điều 5 Luật Phục hồi, phá sản 2025. Chủ nợ không có bảo đảm hoặc có bảo đảm một phần có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản theo điểm a khoản 1 Điều 38 luật này.
Doanh nghiệp đang có khoản công nợ khó đòi? Đỗ Gia Việt rà soát hợp đồng và chứng cứ, tính lãi chậm thanh toán, gửi văn bản yêu cầu thanh toán, đại diện đàm phán, khởi kiện và theo dõi thi hành án — chỉ bằng thủ tục pháp luật. Gọi 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu tư vấn.
Bài viết mang tính chất tham khảo, căn cứ pháp luật hiện hành tại thời điểm cập nhật (11/2026), không thay thế ý kiến pháp lý cho từng hồ sơ cụ thể.
