Từ ngày 01/3/2026, danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh gồm 11 nhóm, quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (thay thế Luật Đầu tư 2020). Con số “8 ngành, nghề cấm” theo Luật Đầu tư 2020 đã không còn chính xác.
- 11 nhóm bị cấm hiện nay: chất ma túy; hóa chất, khoáng vật; mẫu vật động, thực vật hoang dã nguy cấp; mại dâm; mua bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người; sinh sản vô tính trên người; pháo nổ; dịch vụ đòi nợ; mua bán bảo vật quốc gia; xuất khẩu di vật, cổ vật; thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
- Nhóm mới nhất: thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng (điểm l) — lần đầu được đưa vào danh mục cấm bởi Luật Đầu tư 2025.
- Sắp có nhóm thứ 12: Luật số 24/2026/QH16 (Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/8/2026, hiệu lực từ 01/01/2027) bổ sung điểm m — cấm kinh doanh khí N₂O (bóng cười) để con người hít qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác theo quy định của Chính phủ.
- Dịch vụ đòi nợ vẫn bị cấm — bị cấm từ 01/01/2021 theo Luật Đầu tư 2020 và tiếp tục được giữ trong Luật Đầu tư 2025.
- Cấm khác với có điều kiện: ngành nghề cấm thì không ai được kinh doanh; ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện vẫn được làm nếu đáp ứng điều kiện luật định.
Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh là nội dung thay đổi khá nhiều lần trong 5 năm qua. Nhiều bài viết trên mạng vẫn dẫn con số “8 ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh từ năm 2021” theo Luật Đầu tư 2020 — thông tin này đã lạc hậu. Bài viết dưới đây cập nhật đầy đủ danh mục hiện hành theo Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/3/2026, kèm theo thay đổi sắp áp dụng từ 01/01/2027.
Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh mới nhất 2026
Theo khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, các hoạt động đầu tư kinh doanh sau đây bị cấm:
| Điểm | Ngành, nghề bị cấm đầu tư kinh doanh | Ghi chú |
|---|---|---|
| a | Kinh doanh các chất ma túy | Danh mục cụ thể tại Phụ lục I của Luật |
| b | Kinh doanh các loại hóa chất, khoáng vật | Danh mục cụ thể tại Phụ lục II của Luật |
| c | Kinh doanh mẫu vật các loài thực vật, động vật hoang dã có nguồn gốc khai thác từ tự nhiên | Theo Phụ lục I Công ước CITES; mẫu vật thực vật rừng, động vật rừng, thủy sản nguy cấp, quý, hiếm Nhóm I; Phụ lục III của Luật |
| d | Kinh doanh mại dâm | — |
| đ | Mua, bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người | — |
| e | Hoạt động kinh doanh liên quan đến sinh sản vô tính trên người | — |
| g | Kinh doanh pháo nổ | Khác với pháo hoa — xem phần dưới |
| h | Kinh doanh dịch vụ đòi nợ | Bị cấm từ 01/01/2021 |
| i | Kinh doanh mua bán bảo vật quốc gia | Bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 |
| k | Kinh doanh xuất khẩu di vật, cổ vật | Bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 |
| l | Kinh doanh thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng | Nhóm mới của Luật Đầu tư 2025 |
| m | Kinh doanh khí N₂O để con người hít qua đường hô hấp | Bổ sung bởi Luật số 24/2026/QH16, áp dụng từ 01/01/2027 |
Tóm tắt mốc thời gian: từ 01/3/2026 đến hết 31/12/2026 áp dụng 11 nhóm (điểm a đến điểm l); từ 01/01/2027 là 12 nhóm khi điểm m (khí N₂O) có hiệu lực.
Danh mục ngành nghề cấm đã thay đổi thế nào qua các năm?
| Văn bản | Số nhóm bị cấm | Thay đổi chính |
|---|---|---|
| Luật Đầu tư 2014 | 07 nhóm | Danh mục ban đầu |
| Luật Đầu tư 2020 (số 61/2020/QH14), hiệu lực 01/01/2021 | 08 nhóm | Bổ sung kinh doanh dịch vụ đòi nợ; bổ sung cấm mua bán xác, bào thai người |
| Luật số 57/2024/QH15 sửa đổi Luật Đầu tư 2020 | 10 nhóm | Bổ sung mua bán bảo vật quốc gia và xuất khẩu di vật, cổ vật |
| Luật Đầu tư 2025 (số 143/2025/QH15), hiệu lực 01/3/2026 | 11 nhóm | Bổ sung thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng |
| Luật số 24/2026/QH16, hiệu lực 01/01/2027 | 12 nhóm | Bổ sung khí N₂O dùng để hít qua đường hô hấp |
Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026. Ngoài việc cập nhật danh mục cấm, luật mới còn rà soát và cắt giảm đáng kể danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm đơn giản hóa điều kiện gia nhập thị trường.
Vì sao thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị đưa vào danh mục cấm?
Trước khi được luật hóa tại Luật Đầu tư 2025, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15 thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025. Việc đưa nhóm này vào Điều 6 Luật Đầu tư 2025 đã chuyển một chủ trương của Quốc hội thành quy định có hiệu lực pháp lý ổn định trong luật chuyên ngành về đầu tư.
Hệ quả trực tiếp: doanh nghiệp, hộ kinh doanh không thể đăng ký ngành nghề này; các cơ sở đang kinh doanh phải chấm dứt hoạt động; hàng hóa thuộc diện cấm có thể bị tịch thu và người vi phạm bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy mức độ.
Kinh doanh pháo nổ bị cấm nhưng pháo hoa thì sao?
Điểm g khoản 1 Điều 6 chỉ cấm kinh doanh pháo nổ. Pháp luật phân biệt rõ hai khái niệm:
- Pháo nổ — sản phẩm gây ra tiếng nổ: cấm tuyệt đối việc đầu tư kinh doanh.
- Pháo hoa — sản phẩm tạo hiệu ứng ánh sáng, màu sắc, không gây tiếng nổ: không thuộc danh mục cấm, nhưng là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và chỉ các tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được phép kinh doanh theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng pháo.
Thực tiễn: rất nhiều vụ việc bị xử lý hình sự hằng năm xuất phát từ việc nhầm lẫn hai khái niệm này, hoặc mua pháo nổ về bán lại dịp Tết. Hành vi buôn bán pháo nổ có thể bị xử lý về tội sản xuất, buôn bán hàng cấm theo Điều 190 Bộ luật Hình sự.
Phân biệt ngành nghề cấm và ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
| Tiêu chí | Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh | Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện |
|---|---|---|
| Căn cứ | Điều 6 Luật Đầu tư 2025 | Điều 7 và Phụ lục IV Luật Đầu tư 2025 |
| Được phép kinh doanh? | Không, trong mọi trường hợp | Có, nếu đáp ứng đủ điều kiện |
| Đăng ký kinh doanh | Không được đăng ký | Được đăng ký; phải đáp ứng điều kiện trước khi hoạt động |
| Ví dụ | Dịch vụ đòi nợ, thuốc lá điện tử, pháo nổ | Kinh doanh bất động sản, dịch vụ pháp lý, kinh doanh rượu, dịch vụ bảo vệ |
Hậu quả pháp lý khi kinh doanh ngành nghề bị cấm
- Không được cấp đăng ký kinh doanh. Cơ quan đăng ký kinh doanh từ chối hồ sơ có ngành, nghề thuộc danh mục cấm. Doanh nghiệp đang hoạt động cũng không được bổ sung ngành nghề này.
- Bị buộc chấm dứt hoạt động. Với ngành nghề mới bị đưa vào danh mục cấm (như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng), cơ sở đang kinh doanh phải dừng hoạt động kể từ thời điểm quy định cấm có hiệu lực.
- Bị xử phạt vi phạm hành chính theo pháp luật chuyên ngành tương ứng với từng loại hàng hóa, dịch vụ, kèm theo biện pháp tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.
- Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tùy loại hàng hóa và quy mô, hành vi có thể cấu thành các tội như tội sản xuất, buôn bán hàng cấm (Điều 190 Bộ luật Hình sự), tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm (Điều 191), hoặc các tội về ma túy.
- Rủi ro hợp đồng vô hiệu. Giao dịch có đối tượng là hàng hóa, dịch vụ bị cấm kinh doanh vi phạm điều cấm của luật nên vô hiệu; các bên không được pháp luật bảo vệ khi phát sinh tranh chấp.
Lưu ý với hoạt động đòi nợ: cấm “kinh doanh dịch vụ đòi nợ” không có nghĩa là chủ nợ mất quyền đòi nợ. Chủ nợ vẫn có thể tự mình hoặc thông qua luật sư gửi văn bản yêu cầu thanh toán, khởi kiện tại Tòa án, yêu cầu thi hành án. Điều bị cấm là việc thành lập doanh nghiệp chuyên cung cấp dịch vụ đòi nợ thuê.
Bài viết liên quan
- Kinh doanh dịch vụ đòi nợ bị cấm từ 2021: thu hồi nợ hợp pháp thế nào?
- Dịch vụ thành lập doanh nghiệp trọn gói: cấp giấy phép trong 3 ngày (2026)
- Thủ tục thay đổi đăng ký doanh nghiệp 2026: các trường hợp và hồ sơ
Câu hỏi thường gặp
Có bao nhiêu ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh năm 2026?
11 nhóm, quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/3/2026. Từ ngày 01/01/2027, danh mục tăng lên 12 nhóm khi Luật số 24/2026/QH16 bổ sung điểm m về kinh doanh khí N2O.
Danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh mới nhất gồm những gì?
Gồm: chất ma túy (Phụ lục I); hóa chất, khoáng vật (Phụ lục II); mẫu vật thực vật, động vật hoang dã nguy cấp; mại dâm; mua bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể người, bào thai người; sinh sản vô tính trên người; pháo nổ; dịch vụ đòi nợ; mua bán bảo vật quốc gia; xuất khẩu di vật, cổ vật; thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.
Kinh doanh dịch vụ đòi nợ có còn bị cấm không?
Còn. Kinh doanh dịch vụ đòi nợ bị cấm từ ngày 01/01/2021 theo Luật Đầu tư 2020 và tiếp tục được giữ tại điểm h khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2025. Chủ nợ vẫn có quyền tự đòi nợ, nhờ luật sư, khởi kiện tại Tòa án hoặc yêu cầu thi hành án; chỉ việc kinh doanh dịch vụ đòi nợ thuê là bị cấm.
Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng có bị cấm kinh doanh không?
Có. Đây là nhóm mới được bổ sung tại điểm l khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư 2025, áp dụng từ ngày 01/3/2026. Trước đó Quốc hội đã có Nghị quyết số 173/2024/QH15 thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025.
Kinh doanh bóng cười (khí N2O) có bị cấm không?
Sẽ bị cấm từ ngày 01/01/2027. Luật số 24/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 24/8/2026 bổ sung điểm m vào khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư, cấm kinh doanh khí N2O để con người hít qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác theo quy định của Chính phủ.
Kinh doanh pháo hoa có bị cấm không?
Không. Điểm g khoản 1 Điều 6 chỉ cấm kinh doanh pháo nổ (sản phẩm gây ra tiếng nổ). Pháo hoa không gây tiếng nổ không thuộc danh mục cấm nhưng là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và chỉ tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng được phép kinh doanh theo pháp luật về quản lý, sử dụng pháo.
Kinh doanh ngành nghề bị cấm thì bị xử lý thế nào?
Không được cấp đăng ký kinh doanh, buộc chấm dứt hoạt động, bị xử phạt vi phạm hành chính kèm tịch thu tang vật, phương tiện; tùy loại hàng hóa và quy mô có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất, buôn bán hàng cấm (Điều 190 Bộ luật Hình sự) hoặc tội tàng trữ, vận chuyển hàng cấm (Điều 191). Hợp đồng có đối tượng là hàng hóa, dịch vụ bị cấm thì vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật.
Chưa chắc ngành nghề dự định kinh doanh có bị cấm hay cần điều kiện?
Luật sư doanh nghiệp Công ty Luật Đỗ Gia Việt rà soát ngành nghề theo Luật Đầu tư 2025, tư vấn mã ngành, điều kiện kinh doanh và thực hiện thủ tục đăng ký, bổ sung ngành nghề. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
