Tội trộm cắp tài sản quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự, mức thấp nhất là cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù 06 tháng – 03 năm, cao nhất là tù 12 – 20 năm. Giá trị tài sản bị trộm là căn cứ chính để định khung, nên luật sư bào chữa thường tập trung vào kết luận định giá tài sản, tình tiết định khung và tình tiết giảm nhẹ ngay từ giai đoạn điều tra.
- Khoản 1 — cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù 06 tháng – 03 năm: tài sản từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng, hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc trường hợp luật định (đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt, chưa xóa án tích…).
- Khoản 2 — tù 02 đến 07 năm: có tổ chức, chuyên nghiệp, tài sản 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng, thủ đoạn xảo quyệt nguy hiểm, hành hung để tẩu thoát, tài sản là bảo vật quốc gia, tái phạm nguy hiểm.
- Khoản 3 — tù 07 đến 15 năm: tài sản 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng; lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
- Khoản 4 — tù 12 đến 20 năm: tài sản từ 500 triệu đồng trở lên; lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp. Khung này bắt buộc có người bào chữa (Điều 76 BLTTHS).
- Đăng ký bào chữa: cơ quan tố tụng phải cấp văn bản thông báo người bào chữa trong 24 giờ kể từ khi nhận đủ giấy tờ (Điều 78 BLTTHS).
Trộm cắp tài sản là một trong những tội phạm phổ biến nhất trong thực tiễn xét xử. Nhiều vụ việc bắt nguồn từ hoàn cảnh khó khăn, nhất thời nông nổi hoặc trong lúc say rượu, nhưng khung hình phạt có thể lên tới 20 năm tù nếu tài sản có giá trị lớn. Bài viết tổng hợp nguyên văn Điều 173 theo văn bản hợp nhất Bộ luật Hình sự hiện hành, các câu hỏi gia đình người bị bắt thường đặt ra và những việc luật sư bào chữa thực hiện trong từng giai đoạn tố tụng.
Trộm cắp tài sản bao nhiêu tiền thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Theo khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14), người trộm cắp tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tài sản dưới 2.000.000 đồng vẫn bị truy cứu nếu thuộc một trong các trường hợp:
- a) Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm;
- b) Đã bị kết án về tội này hoặc một trong các tội tại các điều 168, 169, 170, 171, 172, 174, 175 và 290, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm;
- c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;
- d) Tài sản là phương tiện kiếm sống chính của người bị hại và gia đình họ;
- đ) Tài sản là di vật, cổ vật.
Không thuộc các trường hợp trên thì hành vi trộm cắp dưới 2 triệu đồng chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính — xem chi tiết tại bài Trộm cắp vặt có bị phạt tù không?.
Cảnh giác với bản Điều 173 cũ trên mạng. Nhiều trang vẫn trích bản Bộ luật Hình sự 2015 trước khi sửa đổi (có tình tiết “kỷ vật, di vật, đồ thờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần” và khoản 2, 3, 4 có điểm “trị giá thấp hơn nhưng thuộc các điểm a, b, c, d khoản 1”). Các nội dung đó đã được thay bằng Luật số 12/2017/QH14, có hiệu lực từ 01/01/2018. Luật số 86/2025/QH15 sửa Bộ luật Hình sự từ 01/7/2025 không sửa Điều 173.
Khung hình phạt tội trộm cắp tài sản theo Điều 173 BLHS
| Khoản | Mức hình phạt | Các trường hợp áp dụng | Loại tội phạm |
|---|---|---|---|
| Khoản 1 | Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù 06 tháng – 03 năm | Tài sản 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng; hoặc dưới 2 triệu đồng thuộc điểm a – đ khoản 1 | Ít nghiêm trọng |
| Khoản 2 | Tù 02 – 07 năm | a) Có tổ chức; b) Có tính chất chuyên nghiệp; c) Tài sản 50 triệu đến dưới 200 triệu đồng; d) Dùng thủ đoạn xảo quyệt, nguy hiểm; đ) Hành hung để tẩu thoát; e) Tài sản là bảo vật quốc gia; g) Tái phạm nguy hiểm | Nghiêm trọng |
| Khoản 3 | Tù 07 – 15 năm | a) Tài sản 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng; b) Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh | Rất nghiêm trọng |
| Khoản 4 | Tù 12 – 20 năm | a) Tài sản từ 500 triệu đồng trở lên; b) Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp | Đặc biệt nghiêm trọng |
| Khoản 5 | Phạt tiền 5 – 50 triệu đồng | Hình phạt bổ sung, có thể áp dụng kèm hình phạt chính | — |
Dấu hiệu nào để xác định hành vi là trộm cắp tài sản?
- Lén lút chiếm đoạt: người phạm tội chuyển dịch tài sản của người khác thành của mình bằng cách che giấu, không để chủ tài sản hoặc người quản lý biết vào thời điểm chiếm đoạt. Đây là dấu hiệu phân biệt với cướp giật (Điều 171 — công khai, nhanh chóng) và công nhiên chiếm đoạt (Điều 172 — công khai, lợi dụng chủ tài sản không có điều kiện ngăn cản).
- Lỗi cố ý: người phạm tội biết tài sản thuộc về người khác và mong muốn chiếm đoạt.
- Giá trị tài sản: được xác định thông qua kết luận của Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự; đây là căn cứ quan trọng nhất để định khung.
- Say rượu không phải là lý do miễn trách nhiệm: Điều 13 Bộ luật Hình sự quy định người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Gia đình cần làm gì khi người thân bị bắt, tạm giam vì tội trộm cắp?
- Xác định nơi đang giữ người và cơ quan thụ lý. Hỏi rõ cơ quan điều tra đang giải quyết vụ việc, quyết định tạm giữ hoặc lệnh tạm giam đã được ban hành chưa.
- Mời luật sư và làm thủ tục đăng ký bào chữa. Người thân có thể ký hợp đồng mời luật sư thay cho người bị bắt. Luật sư nộp giấy tờ theo Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự; trong 24 giờ cơ quan có thẩm quyền phải cấp văn bản thông báo người bào chữa hoặc từ chối bằng văn bản nêu rõ lý do. Hướng dẫn chi tiết: Thủ tục nhờ luật sư bào chữa.
- Luật sư gặp người bị tạm giữ, tạm giam. Người bào chữa có quyền gặp, hỏi người bị buộc tội và có mặt khi lấy lời khai, hỏi cung (Điều 73 BLTTHS); việc gặp tại cơ sở giam giữ thực hiện theo Điều 80 BLTTHS và Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam.
- Chủ động khắc phục hậu quả. Trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại cho bị hại và lấy văn bản ghi nhận — đây là tình tiết giảm nhẹ tại điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự.
- Cân nhắc đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn. Với vụ án ít nghiêm trọng, nhân thân tốt, có nơi cư trú rõ ràng, luật sư có thể đề nghị cho bảo lĩnh hoặc đặt tiền để bảo đảm — xem Thủ tục bảo lĩnh tại ngoại.
Bị hại rút đơn không làm vụ án trộm cắp chấm dứt. Tội trộm cắp tài sản không nằm trong danh sách các tội chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại tại khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự. Vì vậy, việc bị hại bãi nại, rút đơn chỉ được xem xét là tình tiết giảm nhẹ chứ không phải căn cứ đình chỉ vụ án.
Luật sư bào chữa vụ án trộm cắp tài sản làm những gì?
| Giai đoạn | Công việc chính của luật sư |
|---|---|
| Điều tra | Đăng ký bào chữa; gặp người bị tạm giữ, tạm giam; tham dự lấy lời khai, hỏi cung; kiểm tra kết luận định giá tài sản và đề nghị định giá lại nếu có căn cứ; đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn |
| Truy tố | Nghiên cứu hồ sơ vụ án, đối chiếu tội danh và khung hình phạt đề nghị truy tố; gửi văn bản kiến nghị tới Viện kiểm sát |
| Xét xử sơ thẩm | Tranh tụng tại phiên tòa của TAND khu vực (thẩm quyền sơ thẩm với tội có khung cao nhất đến 20 năm tù từ 01/7/2025); trình bày tình tiết giảm nhẹ; đề nghị mức án phù hợp, án treo nếu đủ điều kiện |
| Phúc thẩm | Soạn đơn kháng cáo, bổ sung chứng cứ mới, bào chữa tại phiên tòa phúc thẩm |
Với vụ án ít nghiêm trọng, nếu mức hình phạt tù không quá 03 năm, người phạm tội có nhân thân tốt, nhiều tình tiết giảm nhẹ và nơi cư trú rõ ràng, luật sư có thể đề nghị Tòa án cho hưởng án treo theo Điều 65 Bộ luật Hình sự.
Bài viết liên quan
- Trộm cắp vặt có bị phạt tù không? Mức phạt trộm cắp dưới 2 triệu đồng 2026
- Các trường hợp bắt buộc phải có luật sư bào chữa 2026
- Thủ tục nhờ luật sư bào chữa trong vụ án hình sự 2026
Câu hỏi thường gặp
Tội trộm cắp tài sản bị phạt bao nhiêu năm tù?
Theo Điều 173 Bộ luật Hình sự: khoản 1 phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm; khoản 2 tù từ 02 năm đến 07 năm; khoản 3 tù từ 07 năm đến 15 năm; khoản 4 tù từ 12 năm đến 20 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
Trộm cắp tài sản bao nhiêu tiền thì bị đi tù?
Tài sản trị giá từ 2.000.000 đồng trở lên là bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 173. Dưới 2.000.000 đồng vẫn bị truy cứu nếu người đó đã bị xử phạt hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản, đã bị kết án về tội chiếm đoạt chưa được xóa án tích, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự, tài sản là phương tiện kiếm sống chính của bị hại hoặc tài sản là di vật, cổ vật.
Trộm cắp trong lúc say rượu có được miễn trách nhiệm hình sự không?
Không. Điều 13 Bộ luật Hình sự quy định người phạm tội trong tình trạng mất năng lực nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự. Việc trả lại tài sản, bồi thường và thành khẩn khai báo chỉ được xem xét là tình tiết giảm nhẹ theo Điều 51.
Bị hại rút đơn thì vụ án trộm cắp tài sản có được đình chỉ không?
Không. Tội trộm cắp tài sản không thuộc các tội chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại tại khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự, nên bị hại rút đơn hay bãi nại không làm chấm dứt vụ án. Ý kiến xin giảm nhẹ của bị hại và việc bồi thường thiệt hại được Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt.
Người bị tạm giam vì trộm cắp có được gặp luật sư không?
Có. Người bị bắt, tạm giữ, tạm giam có quyền nhờ luật sư bào chữa. Sau khi luật sư được cấp văn bản thông báo người bào chữa (trong 24 giờ kể từ khi nộp đủ giấy tờ theo Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự), luật sư được gặp, hỏi người bị buộc tội và có mặt khi lấy lời khai, hỏi cung theo Điều 73; việc gặp tại cơ sở giam giữ thực hiện theo Điều 80 Bộ luật Tố tụng hình sự.
Phạm tội trộm cắp tài sản lần đầu có được hưởng án treo không?
Có thể. Điều 65 Bộ luật Hình sự cho phép Tòa án xem xét cho hưởng án treo khi người bị xử phạt tù không quá 03 năm, có nhân thân tốt, có nhiều tình tiết giảm nhẹ, có nơi cư trú rõ ràng và xét thấy không cần bắt chấp hành hình phạt tù. Vì vậy, các vụ trộm cắp thuộc khoản 1 Điều 173 có khả năng được hưởng án treo nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Cần luật sư bào chữa vụ án trộm cắp tài sản?
Luật sư hình sự của Công ty Luật Đỗ Gia Việt nhận bào chữa từ giai đoạn điều tra: đăng ký bào chữa, gặp người bị tạm giam, kiểm tra kết luận định giá, hướng dẫn gia đình khắc phục hậu quả và đề nghị áp dụng tình tiết giảm nhẹ. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
