Rút bảo hiểm xã hội một lần 2026 là vấn đề được nhiều người lao động quan tâm sau khi nghỉ việc, đặc biệt trong bối cảnh Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã có hiệu lực từ ngày 01/7/2025 và thay đổi đáng kể điều kiện hưởng BHXH một lần. Một trong những thay đổi quan trọng nhất là: không phải mọi người lao động nghỉ việc đủ 12 tháng đều được rút BHXH một lần như cách nhiều người vẫn hiểu. Người lao động cần xác định mình có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025 hay chỉ bắt đầu tham gia từ thời điểm này trở đi.
Bài viết dưới đây của Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt phân tích cụ thể điều kiện rút bảo hiểm xã hội một lần 2026, cách xác định thời gian nghỉ 12 tháng, cách tính tiền, hồ sơ và những trường hợp dễ bị từ chối giải quyết.
Rút bảo hiểm xã hội một lần 2026 được quy định thế nào?
Căn cứ pháp lý quan trọng hiện nay gồm: Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025; Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về BHXH bắt buộc; cùng quy trình giải quyết chế độ BHXH được điều chỉnh trong năm 2026.
Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định người lao động đã chấm dứt tham gia BHXH và có đề nghị thì được hưởng BHXH một lần khi thuộc một trong những trường hợp luật định.
Như vậy, nghỉ việc chỉ là một yếu tố. Người lao động còn phải đáp ứng đúng điều kiện tương ứng với trường hợp của mình.
Ai được rút bảo hiểm xã hội một lần năm 2026?
Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định một số trường hợp người lao động có thể đề nghị hưởng BHXH một lần.
Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đóng đủ 15 năm BHXH
Người lao động đã đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng thời gian đóng BHXH chưa đủ 15 năm có thể đề nghị hưởng BHXH một lần.
Đây là điểm cần lưu ý vì Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã giảm điều kiện tối thiểu về thời gian đóng để hưởng lương hưu xuống còn 15 năm đối với trường hợp đáp ứng các điều kiện luật định. Nếu không lựa chọn nhận BHXH một lần, người lao động trong trường hợp phù hợp còn có thể xem xét chế độ trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 của Luật.
Ra nước ngoài để định cư
Người lao động ra nước ngoài để định cư có thể đề nghị hưởng BHXH một lần mà không phải chờ đủ 12 tháng nghỉ việc.
Tuy nhiên, hồ sơ phải có giấy tờ chứng minh việc định cư ở nước ngoài theo quy định, chẳng hạn hộ chiếu do nước ngoài cấp, giấy tờ cho phép nhập cảnh để định cư, thẻ thường trú dài hạn hoặc giấy tờ hợp pháp khác chứng minh việc định cư.
Mắc một số bệnh nghiêm trọng
Người đang mắc một trong các bệnh gồm: Ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng hoặc AIDS có thể đề nghị hưởng BHXH một lần theo Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Đối với trường hợp này, ngoài hồ sơ cơ bản, người lao động cần có bản tóm tắt hồ sơ bệnh án hoặc bản chính/bản sao giấy ra viện theo quy định.
Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên
Người có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên cũng thuộc trường hợp được đề nghị hưởng BHXH một lần. Hồ sơ cần có biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa theo quy định.
Người khuyết tật đặc biệt nặng
Người được xác định là người khuyết tật đặc biệt nặng có quyền đề nghị hưởng BHXH một lần. Trường hợp này, ngoài hồ sơ chung còn cần giấy tờ chứng minh mức độ khuyết tật đặc biệt nặng theo quy định.
Nghỉ việc 12 tháng, chưa đóng đủ 20 năm BHXH
Đây là trường hợp được quan tâm nhiều nhất và cũng dễ bị hiểu sai nhất.
Người lao động có thể rút BHXH một lần khi đáp ứng đồng thời các điều kiện:
- Có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025;
- Sau 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc;
- Không tham gia BHXH tự nguyện;
- Tổng thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm;
- và tại thời điểm nộp hồ sơ đang không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời không tham gia BHXH tự nguyện.
Ngoài ra, Luật còn có quy định riêng đối với một số đối tượng thuộc lực lượng vũ trang khi phục viên, xuất ngũ hoặc thôi việc mà không tiếp tục tham gia BHXH và không đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Đóng BHXH trước và sau ngày 01/7/2025 khác nhau thế nào?
Đây chính là nội dung quan trọng nhất khi xác định có được rút bảo hiểm xã hội một lần 2026 hay không.
Có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025
Theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, người có thời gian đóng trước ngày 01/7/2025 được hiểu là tại thời điểm giải quyết BHXH một lần, người đó vẫn còn thời gian đóng trước ngày 01/7/2025 chưa được hưởng để tính chế độ.
Ví dụ:
Anh A đóng BHXH từ tháng 3/2022 đến tháng 8/2025 rồi nghỉ việc.
Anh A có thời gian tham gia BHXH trước ngày 01/7/2025. Nếu sau khi nghỉ việc anh A đáp ứng đủ thời gian 12 tháng không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, không đóng BHXH tự nguyện và tổng thời gian đóng chưa đủ 20 năm thì có thể đề nghị hưởng BHXH một lần theo trường hợp này.
Chỉ bắt đầu đóng BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi
Trường hợp người lao động không có bất kỳ thời gian đóng BHXH nào trước ngày 01/7/2025, việc nghỉ việc 12 tháng và đóng BHXH chưa đủ 20 năm không còn tự động tạo ra quyền rút BHXH một lần.
Ví dụ:
Chị B bắt đầu đi làm và tham gia BHXH lần đầu từ tháng 9/2025. Đến tháng 5/2026 chị nghỉ việc.
Dù sau đó chị B nghỉ trên 12 tháng và không tiếp tục đóng BHXH, chị không được áp dụng trường hợp “nghỉ 12 tháng, đóng chưa đủ 20 năm” vì không có thời gian đóng BHXH trước ngày 01/7/2025.
Chị B chỉ có thể hưởng BHXH một lần khi thuộc các trường hợp khác mà Luật cho phép, chẳng hạn ra nước ngoài định cư, mắc bệnh thuộc diện luật định, suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, khuyết tật đặc biệt nặng hoặc đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng theo quy định.
Nghỉ đủ 12 tháng để rút BHXH được tính như thế nào?
Nhiều người cho rằng chỉ cần tính đủ một năm kể từ ngày ghi trên quyết định nghỉ việc là có thể nộp hồ sơ. Cách hiểu này chưa đầy đủ.
Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định 12 tháng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc được xác định là 12 tháng không đóng BHXH liên tục đến tháng liền kề trước tháng cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ đề nghị hưởng.
Đồng thời, tại thời điểm nộp hồ sơ, người lao động phải:
- Không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; và
- Không tham gia BHXH tự nguyện.
Vì vậy, nếu trong thời gian chờ rút BHXH người lao động ký hợp đồng mới và thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc thì cần kiểm tra lại điều kiện trước khi nộp hồ sơ.
Những trường hợp nghỉ việc nhưng chưa được rút BHXH một lần
Từ các quy định hiện hành, một số trường hợp thường gặp có thể chưa đủ điều kiện nhận BHXH một lần.
Nghỉ việc chưa đủ 12 tháng
Đối với người rút BHXH theo trường hợp có thời gian đóng trước 01/7/2025, nghỉ việc nhưng chưa đáp ứng đủ thời gian 12 tháng không đóng BHXH liên tục theo quy định thì chưa đủ điều kiện theo trường hợp này.
Đang tham gia BHXH ở công ty mới
Nếu tại thời điểm nộp hồ sơ người lao động đang thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc thì không đáp ứng điều kiện của trường hợp nghỉ 12 tháng để rút BHXH một lần.
Đang đóng BHXH tự nguyện
Người lao động đang tham gia BHXH tự nguyện cũng không đáp ứng điều kiện “không tham gia BHXH tự nguyện” để rút BHXH theo trường hợp nghỉ 12 tháng.
Chỉ bắt đầu đóng BHXH từ ngày 01/7/2025
Đây là trường hợp đặc biệt cần lưu ý. Nghỉ việc một năm không phải là căn cứ độc lập để rút BHXH một lần đối với người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 01/7/2025 trở đi.
Rút bảo hiểm xã hội một lần 2026 được bao nhiêu tiền?
Khoản 3 Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định mức hưởng BHXH một lần được tính theo số năm đã đóng và mức bình quân tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH.
Thời gian đóng trước năm 2014
Mỗi năm đóng BHXH trước năm 2014 được tính bằng: 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Thời gian đóng từ năm 2014 trở đi
Mỗi năm đóng BHXH từ năm 2014 trở đi được tính bằng: 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Có thể hình dung công thức cơ bản: BHXH một lần = 1,5 × mức bình quân tiền lương × số năm trước 2014 + 2 × mức bình quân tiền lương × số năm từ 2014 trở đi.
Trường hợp có cả thời gian đóng trước và sau năm 2014 mà phần thời gian trước năm 2014 còn tháng lẻ, số tháng lẻ này được chuyển sang giai đoạn từ năm 2014 trở đi để tính hưởng.
Đóng BHXH chưa đủ một năm
Nếu tổng thời gian đóng BHXH chưa đủ một năm, mức hưởng bằng số tiền đã đóng vào quỹ theo quy định nhưng không vượt quá 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Ví dụ cách tính BHXH một lần
Giả sử một người lao động có: Thời gian đóng BHXH: 5 năm, toàn bộ từ năm 2019 trở đi.
Mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH sau khi xác định theo quy định: 8.000.000 đồng/tháng.
Mức hưởng ước tính: 5 năm × 2 tháng × 8.000.000 đồng = 80.000.000 đồng.
Đây chỉ là ví dụ minh họa. Số tiền thực tế còn phụ thuộc vào toàn bộ lịch sử đóng BHXH, mức tiền lương làm căn cứ đóng và việc điều chỉnh tiền lương theo quy định tại thời điểm giải quyết. Luật quy định tiền lương làm căn cứ đóng của một số nhóm người lao động phải được điều chỉnh trước khi xác định mức bình quân.
Có nên rút bảo hiểm xã hội một lần hay bảo lưu?
Không phải trường hợp nào đủ điều kiện rút cũng nên lập tức rút BHXH một lần. Điều 71 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cho phép người lao động bảo lưu thời gian đã đóng nếu chưa hưởng lương hưu, BHXH một lần hoặc chế độ khác thuộc trường hợp luật quy định.
Việc bảo lưu có ý nghĩa đặc biệt khi người lao động đã có nhiều năm đóng BHXH hoặc còn khả năng tiếp tục tham gia trong tương lai.
Trước khi lựa chọn, nên so sánh ít nhất ba yếu tố:
- Số tiền có thể nhận ngay nếu rút một lần;
- Số năm BHXH đã tích lũy và khả năng tiếp tục đóng để hưởng lương hưu;
- Nhu cầu tài chính hiện tại so với quyền lợi an sinh dài hạn.
Việc rút BHXH một lần đồng nghĩa thời gian đã được giải quyết hưởng sẽ không còn được dùng để tính các quyền lợi BHXH tương ứng về sau. Quy trình BHXH hiện hành cũng thực hiện khóa quá trình tham gia đã được giải quyết hưởng BHXH một lần trên hệ thống.
Điều kiện rút bảo hiểm xã hội một lần 2026 đã có sự phân hóa rõ giữa người có thời gian đóng trước ngày 01/7/2025 và người chỉ bắt đầu tham gia từ ngày 01/7/2025 trở đi. Người đã đóng BHXH trước ngày 01/7/2025 vẫn có thể đề nghị hưởng BHXH một lần theo trường hợp sau 12 tháng không tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và có thời gian đóng chưa đủ 20 năm. Ngược lại, người chỉ bắt đầu tham gia từ ngày 01/7/2025 không được rút chỉ vì đã nghỉ việc đủ một năm mà phải thuộc một trong các trường hợp khác được Luật cho phép.
Nếu đang gặp vướng mắc về điều kiện hưởng, thời gian đóng, doanh nghiệp nợ BHXH, hồ sơ bị từ chối hoặc cần xác định chính xác quyền lợi của mình, người lao động có thể liên hệ Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt để được luật sư kiểm tra hồ sơ và tư vấn phương án xử lý phù hợp.
