Từ ngày 01/01/2025, cơ chế trừ điểm giấy phép lái xe chính thức được áp dụng tại Việt Nam. Theo đó, mỗi giấy phép lái xe có 12 điểm để quản lý việc chấp hành pháp luật giao thông của người lái xe. Khi thực hiện một số hành vi vi phạm, ngoài tiền phạt hoặc các biện pháp xử lý khác, người vi phạm có thể bị trừ điểm tương ứng với tính chất, mức độ của hành vi.
Dưới đây, Luật Đỗ Gia Việt phân tích cụ thể quy định về điểm GPLX, các nguyên tắc trừ điểm, những lỗi thường gặp, cách phục hồi và những vấn đề người lái xe cần đặc biệt chú ý trong năm 2026.
Trừ điểm giấy phép lái xe là gì?
Điều 58 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định điểm của giấy phép lái xe được sử dụng để quản lý việc chấp hành pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ của người lái xe trên hệ thống cơ sở dữ liệu.
Mỗi giấy phép lái xe có 12 điểm. Số điểm bị trừ sau mỗi lần vi phạm được xác định dựa trên tính chất và mức độ của hành vi vi phạm. Dữ liệu trừ điểm được cập nhật sau khi quyết định xử phạt có hiệu lực và người có GPLX được thông báo về việc bị trừ điểm.
Như vậy, cần hiểu đúng rằng 12 điểm không phải là điểm thi sát hạch và cũng không phải số lần được phép vi phạm. Đây là cơ chế quản lý quá trình chấp hành pháp luật giao thông của người có GPLX.
Khi nào giấy phép lái xe bị trừ điểm?
Không phải cứ bị xử phạt vi phạm giao thông là GPLX đều bị trừ điểm. Nghị định 168/2024/NĐ-CP quy định cụ thể từng hành vi vi phạm nào ngoài tiền phạt còn phải chịu hậu quả trừ điểm GPLX và số điểm bị trừ tương ứng. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01/01/2025 và tại thời điểm ngày 23/7/2026 vẫn là văn bản chính đang điều chỉnh vấn đề xử phạt, trừ điểm và phục hồi điểm GPLX.
Ví dụ, một số lỗi giao thông nguy hiểm như vượt đèn đỏ, sử dụng điện thoại khi điều khiển phương tiện, đi ngược chiều, vi phạm nồng độ cồn ở một số mức, gây tai nạn giao thông hoặc có hành vi nguy hiểm khác có thể đồng thời dẫn đến phạt tiền và trừ điểm GPLX.
Ngược lại, có nhiều lỗi chỉ bị phạt tiền mà không thuộc trường hợp bị trừ điểm. Vì vậy, muốn biết một lỗi cụ thể có bị trừ điểm hay không phải đối chiếu đúng điều, khoản áp dụng đối với loại phương tiện và hành vi thực tế.
Nguyên tắc trừ điểm giấy phép lái xe
Việc trừ điểm không được thực hiện tùy ý mà phải tuân theo những nguyên tắc tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP.
Chỉ trừ điểm sau khi quyết định xử phạt có hiệu lực
Điểm GPLX được trừ ngay sau khi quyết định xử phạt vi phạm hành chính có hiệu lực thi hành. Dữ liệu sau đó được cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông. Do đó, việc lập biên bản vi phạm tại chỗ chưa đồng nghĩa điểm GPLX đã lập tức bị trừ.
Một quyết định có nhiều lỗi bị trừ điểm thì không cộng toàn bộ điểm trừ
Trường hợp một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hoặc vi phạm nhiều lần và các hành vi được xử lý trong cùng một quyết định xử phạt, nếu có từ hai hành vi trở lên cùng bị trừ điểm GPLX thì chỉ áp dụng trừ điểm đối với hành vi có số điểm bị trừ cao nhất. Đây là điểm nhiều người thường hiểu nhầm khi tự cộng số điểm của từng lỗi.
Ví dụ, trong cùng một quyết định xử phạt có một lỗi bị trừ 2 điểm và một lỗi bị trừ 4 điểm thì về nguyên tắc chỉ trừ 4 điểm, không phải tổng cộng 6 điểm.
Điểm còn lại ít hơn mức phải trừ thì bị trừ hết số điểm còn lại
Nếu GPLX chỉ còn 2 điểm nhưng hành vi mới thuộc trường hợp phải trừ 4 điểm thì hệ thống không ghi âm 2 điểm mà trừ hết 2 điểm còn lại, đưa GPLX về 0 điểm. Khi đó, người có GPLX không được tiếp tục điều khiển phương tiện theo giấy phép đã bị trừ hết điểm.
Dữ liệu trừ điểm được quản lý điện tử
Việc trừ và phục hồi điểm GPLX được quản lý trên cơ sở dữ liệu điện tử. Sau khi điểm bị trừ, cơ quan có thẩm quyền thực hiện cập nhật dữ liệu và thông báo cho người vi phạm theo quy định. Do đó, người lái xe không nên cho rằng không bị giữ hoặc đục lỗ trên thẻ GPLX vật lý thì điểm vẫn còn nguyên.
Những lỗi ô tô thường bị trừ điểm giấy phép lái xe
Theo Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, các hành vi vi phạm của người điều khiển ô tô có mức trừ điểm khác nhau. Một số trường hợp người lái xe thường quan tâm gồm:
| Hành vi vi phạm thường gặp | Mức trừ điểm GPLX |
|---|---|
| Chạy quá tốc độ từ 10 km/h đến 20 km/h | 2 điểm |
| Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại khi đang điều khiển xe chạy trên đường | 4 điểm |
| Chạy quá tốc độ trên 20 km/h đến 35 km/h | 4 điểm |
| Vi phạm nồng độ cồn ở mức thấp theo quy định | 4 điểm |
| Không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông | 4 điểm |
| Đi ngược chiều trên đường một chiều hoặc đường có biển “Cấm đi ngược chiều” trong trường hợp thuộc quy định bị trừ điểm | 4 điểm |
| Chạy quá tốc độ trên 35 km/h | 6 điểm |
| Một số hành vi không thực hiện nghĩa vụ sau tai nạn theo quy định | 6 điểm |
| Vi phạm nồng độ cồn ở mức cao hơn thuộc trường hợp bị trừ điểm | 10 điểm |
| Một số hành vi gây tai nạn giao thông | 10 điểm |
Các mức trên được tổng hợp từ nhóm hành vi và quy định trừ điểm tại Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Khi xử lý một vụ việc cụ thể cần đối chiếu chính xác hành vi, mức độ, hậu quả và khoản áp dụng, bởi cùng một nhóm lỗi nhưng mức độ khác nhau có thể dẫn đến mức phạt và điểm trừ khác nhau.
Đặc biệt, không nên hiểu rằng mọi hành vi nghiêm trọng đều chỉ bị trừ điểm. Có những trường hợp pháp luật áp dụng hình thức tước quyền sử dụng GPLX trong một thời hạn nhất định thay vì chỉ trừ điểm.
Những lỗi xe máy thường bị trừ điểm giấy phép lái xe
Đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy thuộc trường hợp phải có GPLX, Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP cũng quy định các nhóm hành vi bị trừ điểm.
Một số trường hợp thường gặp gồm:
| Hành vi vi phạm thường gặp | Mức trừ điểm GPLX |
| Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại khi điều khiển xe | 4 điểm |
| Đi ngược chiều đường một chiều hoặc đường có biển cấm đi ngược chiều thuộc trường hợp tương ứng | 2 điểm |
| Không chấp hành đèn tín hiệu giao thông | 4 điểm |
| Vi phạm nồng độ cồn ở mức thấp | 4 điểm |
| Chạy quá tốc độ trên 20 km/h | 4 điểm |
| Điều khiển xe đi vào đường cao tốc trái quy định | 6 điểm |
| Một số trường hợp không thực hiện trách nhiệm sau khi xảy ra tai nạn | 6 điểm |
| Vi phạm nồng độ cồn ở mức cao hơn thuộc trường hợp trừ điểm | 10 điểm |
| Một số hành vi gây tai nạn giao thông | 10 điểm |
Các mức điểm trên phải được đọc cùng điều khoản quy định hành vi cụ thể của Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Chẳng hạn, không phải mọi lỗi chạy quá tốc độ của xe máy đều tự động bị trừ điểm; mức vượt tốc độ cụ thể quyết định việc có bị trừ điểm hay không.
Đây cũng là lý do người vi phạm nên xem chính xác điều, khoản ghi trong biên bản hoặc quyết định xử phạt thay vì chỉ dựa vào tên gọi chung của lỗi.
Bị trừ hết 12 điểm giấy phép lái xe có được tiếp tục lái xe không?
Không. Theo Điều 58 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, khi GPLX đã bị trừ hết điểm thì người có GPLX không được điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ theo giấy phép lái xe đó. Đây là hậu quả pháp lý rất quan trọng. Người lái xe không thể tiếp tục sử dụng GPLX 0 điểm rồi cho rằng mình chỉ cần chờ đủ 6 tháng.
Nếu vẫn điều khiển phương tiện trong thời gian GPLX đã bị trừ hết điểm, người vi phạm có thể bị xử phạt ở mức rất cao. Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, sử dụng GPLX đã bị trừ hết điểm có thể bị xử lý như sau:
- Với một số loại xe mô tô có dung tích xi-lanh đến 125 cm³ hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW: phạt từ 2 triệu đồng đến 4 triệu đồng.
- Với mô tô trên 125 cm³ hoặc công suất động cơ điện trên 11 kW và một số phương tiện tương ứng: phạt từ 6 triệu đồng đến 8 triệu đồng.
- Đối với người điều khiển ô tô sử dụng GPLX đã bị trừ hết điểm: phạt từ 18 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Vì vậy, sau khi nhận thông báo GPLX đã về 0 điểm, người lái xe cần dừng sử dụng giấy phép đó để điều khiển phương tiện cho đến khi đáp ứng điều kiện phục hồi điểm.
Bị trừ điểm giấy phép lái xe bao lâu thì được phục hồi?
Pháp luật hiện chia thành 2 trường hợp hoàn toàn khác nhau: GPLX vẫn còn điểm và GPLX đã bị trừ hết điểm.
GPLX vẫn còn điểm: có thể tự động phục hồi đủ 12 điểm
Nếu GPLX chưa bị trừ hết điểm và không bị trừ thêm điểm trong thời hạn 12 tháng tính từ ngày bị trừ điểm gần nhất, GPLX được phục hồi đủ 12 điểm.
Ví dụ, một người còn 8 điểm sau lần bị trừ điểm gần nhất ngày 10/3/2026. Nếu từ ngày 10/3/2026 đến hết thời hạn 12 tháng tiếp theo không phát sinh thêm hành vi dẫn đến trừ điểm thì GPLX được phục hồi đủ 12 điểm. Tuy nhiên, nếu trong thời gian này người đó tiếp tục có hành vi bị trừ điểm thì mốc 12 tháng được tính lại từ lần bị trừ điểm gần nhất.
Điều này cho thấy cơ chế phục hồi điểm không phải cộng lại từng điểm một theo thời gian. Khi đáp ứng đủ điều kiện, GPLX được phục hồi về đủ 12 điểm.
GPLX đã hết điểm: phải chờ ít nhất 6 tháng và kiểm tra đạt yêu cầu
Nếu GPLX đã bị trừ hết 12 điểm thì cơ chế phục hồi hoàn toàn khác. Sau ít nhất 6 tháng kể từ ngày bị trừ hết điểm, người có GPLX mới được tham gia kiểm tra kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ do cơ quan có thẩm quyền tổ chức. Khi kết quả kiểm tra đạt yêu cầu, GPLX được phục hồi đủ 12 điểm.
Do đó, cách diễn đạt “bị hết điểm thì cấm lái xe 6 tháng” chỉ phản ánh một phần của quy định.
Chính xác hơn: 6 tháng là thời gian tối thiểu phải chờ trước khi được tham gia kiểm tra phục hồi điểm. Hết 6 tháng nhưng chưa kiểm tra hoặc kiểm tra chưa đạt thì người có GPLX vẫn chưa được phục hồi 12 điểm để tiếp tục sử dụng giấy phép đó.
Thủ tục kiểm tra để phục hồi điểm GPLX năm 2026 có gì mới?
Từ ngày 01/7/2026, Thông tư 105/2026/TT-BCA có hiệu lực, sửa đổi một số quy định của Thông tư 65/2024/TT-BCA về kiểm tra kiến thức pháp luật để phục hồi điểm GPLX. Một thay đổi thực tế đáng chú ý là thời gian và địa điểm tổ chức kiểm tra được cơ quan có thẩm quyền công khai trên cổng thông tin điện tử thuộc phạm vi quản lý.
Hồ sơ đăng ký kiểm tra có thể nộp cho Công an cấp xã hoặc cơ quan có thẩm quyền kiểm tra trước ngày đăng ký kiểm tra, thông qua các hình thức:
- Trực tuyến trên Cổng dịch vụ công quốc gia, Cổng dịch vụ công Bộ Công an, ứng dụng định danh quốc gia hoặc ứng dụng của lực lượng Công an nhân dân;
- Qua dịch vụ bưu chính;
- Nộp trực tiếp.
Trường hợp hồ sơ được nộp tại Công an cấp xã và hợp lệ, Công an cấp xã có trách nhiệm chuyển hồ sơ về Phòng Cảnh sát giao thông theo thời hạn quy định. Người bị trừ hết điểm nên kiểm tra thông báo của cơ quan Cảnh sát giao thông tại địa phương trước khi nộp hồ sơ, tránh sử dụng các hướng dẫn cũ được đăng trước ngày 01/7/2026.
Đổi hoặc cấp lại giấy phép lái xe có lấy lại 12 điểm không?
Không. Điều 58 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định GPLX sau khi đổi, cấp lại hoặc nâng hạng vẫn giữ nguyên số điểm của giấy phép trước khi đổi, cấp lại hoặc nâng hạng.
Ví dụ, một GPLX đang còn 6 điểm mà được đổi sang giấy phép mới thì về nguyên tắc giấy phép sau khi đổi vẫn chỉ có 6 điểm, không quay trở lại 12 điểm. Do đó, việc báo mất GPLX, xin cấp lại hoặc đổi GPLX không phải là cách xóa lịch sử trừ điểm.
Luật Đỗ Gia Việt tư vấn các vấn đề về xử phạt và giấy phép lái xe
Quy định về xử phạt vi phạm giao thông hiện không chỉ liên quan đến tiền phạt mà còn có thể tác động trực tiếp đến điểm GPLX, quyền tiếp tục điều khiển phương tiện và công việc của người hành nghề lái xe.
Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt hỗ trợ khách hàng trong các vấn đề như:
- Kiểm tra căn cứ pháp lý của biên bản và quyết định xử phạt giao thông;
- Đối chiếu hành vi vi phạm với mức tiền phạt, số điểm GPLX bị trừ và các hậu quả pháp lý liên quan;
- Tư vấn trường hợp GPLX bị trừ hết điểm hoặc dữ liệu trừ điểm có sai lệch;
- Tư vấn quyền khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định hành chính khi có căn cứ cho rằng việc xử phạt trái pháp luật;
- Hỗ trợ giải quyết các vụ việc giao thông có tai nạn, thiệt hại về người, tài sản hoặc nguy cơ phát sinh trách nhiệm hình sự.
Việc đánh giá đúng ngay từ biên bản, quyết định xử phạt và tài liệu chứng cứ có thể giúp người vi phạm xác định chính xác quyền, nghĩa vụ của mình, đồng thời tránh để một sai sót về dữ liệu hoặc áp dụng pháp luật ảnh hưởng lâu dài đến quyền sử dụng giấy phép lái xe.
