Khi không có di chúc, di sản được chia theo pháp luật dựa trên các hàng thừa kế (Điều 651 BLDS 2015). Những người cùng hàng hưởng phần bằng nhau; hàng sau chỉ hưởng khi hàng trước không còn ai.
- Hàng thứ nhất: vợ/chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.
- Người cùng hàng hưởng phần bằng nhau.
- Thừa kế thế vị: cháu hưởng phần của cha/mẹ đã chết trước — Điều 652.
- Khai nhận, phân chia di sản lập tại công chứng; tranh chấp khởi kiện tại TAND khu vực.
Khi người mất không để lại di chúc hợp pháp, di sản được chia theo pháp luật. Đây là tình huống phổ biến và cũng dễ phát sinh tranh chấp giữa những người thừa kế. Bài viết trình bày rõ thứ tự hàng thừa kế và thủ tục theo Bộ luật Dân sự 2015.
Các hàng thừa kế theo pháp luật
| Hàng | Những người được hưởng (Điều 651 BLDS 2015) |
|---|---|
| Thứ nhất | Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết |
| Thứ hai | Ông bà nội ngoại; anh, chị, em ruột; cháu ruột gọi người chết là ông bà |
| Thứ ba | Cụ nội ngoại; bác, chú, cậu, cô, dì ruột; cháu, chắt ruột |
Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Người ở hàng sau chỉ được hưởng nếu hàng trước không còn ai (đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hoặc từ chối nhận).
Thừa kế thế vị
Theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015: nếu con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản, thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng thời điểm thì chắt được hưởng.
Thủ tục chia thừa kế khi không có di chúc
- Xác định hàng thừa kế và người thừa kếRà soát quan hệ nhân thân, giấy tờ chứng minh quan hệ với người để lại di sản.
- Lập văn bản thỏa thuận phân chia di sảnCác đồng thừa kế lập văn bản thỏa thuận hoặc khai nhận di sản tại tổ chức công chứng.
- Niêm yết theo quy địnhVăn bản được niêm yết công khai để bảo đảm quyền lợi của người liên quan.
- Đăng ký sang tên tài sảnSang tên nhà đất, xe và các tài sản khác cho người thừa kế theo thỏa thuận.
Khi phát sinh tranh chấp: nếu những người thừa kế không thỏa thuận được, một bên có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực chia di sản. Luật sư hỗ trợ thu thập chứng cứ về quan hệ thừa kế, nguồn gốc tài sản và bảo vệ quyền lợi của bạn.
Tìm hiểu thêm
- Người không có tên trong di chúc có được hưởng thừa kế?
- Thuê luật sư làm thủ tục thừa kế nhà đất: Hướng dẫn chi tiết và những điều cần lưu ý
- Di chúc miệng có hợp pháp không? Điều kiện cần biết
- Con riêng có được hưởng thừa kế không? Giải đáp chi tiết
- Quy trình giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc từ A–Z
Câu hỏi thường gặp
Không có di chúc thì chia thừa kế thế nào?
Khi không có di chúc hợp pháp, di sản được chia theo pháp luật dựa trên các hàng thừa kế (Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015). Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Người ở hàng sau chỉ được hưởng nếu hàng trước không còn ai.
Hàng thừa kế thứ nhất gồm những ai?
Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết (Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015). Đây là những người được ưu tiên hưởng di sản khi không có di chúc.
Thừa kế thế vị là gì?
Theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015, nếu con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người đó, thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng thời điểm thì chắt được hưởng.
Chia thừa kế khi không có di chúc cần thủ tục gì?
Gồm: xác định hàng thừa kế và những người thừa kế; lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản tại tổ chức công chứng; niêm yết theo quy định; đăng ký sang tên tài sản cho người thừa kế. Nếu không thỏa thuận được, một bên có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực chia di sản.
Anh em không thống nhất chia di sản thì làm sao?
Khi những người thừa kế không thỏa thuận được, một bên có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế. Cần chuẩn bị chứng cứ về quan hệ thừa kế, nguồn gốc và hiện trạng tài sản. Luật sư sẽ hỗ trợ thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi tại Tòa.
Luật sư Đỗ Gia Việt tư vấn chia thừa kế
Chúng tôi giúp xác định hàng thừa kế, làm thủ tục khai nhận và phân chia di sản, giải quyết tranh chấp khi các bên không thống nhất. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
