Chia thừa kế theo pháp luật khi không có di chúc 2026

Khi không có di chúc hợp pháp, di sản được chia theo pháp luật dựa trên các hàng thừa kế (Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015). Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Người ở hàng sau chỉ được hưởng nếu hàng trước không còn ai.

Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết (Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015). Đây là những người được ưu tiên hưởng di sản khi không có di chúc.

Theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015, nếu con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người đó, thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng thời điểm thì chắt được hưởng.

Gồm: xác định hàng thừa kế và những người thừa kế; lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản tại tổ chức công chứng; niêm yết theo quy định; đăng ký sang tên tài sản cho người thừa kế. Nếu không thỏa thuận được, một bên có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án nhân dân khu vực chia di sản.

Khi những người thừa kế không thỏa thuận được, một bên có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án chia di sản thừa kế. Cần chuẩn bị chứng cứ về quan hệ thừa kế, nguồn gốc và hiện trạng tài sản. Luật sư sẽ hỗ trợ thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi tại Tòa.

Nộp tại Tòa án nhân dân khu vực (từ 01/7/2025). Di sản là bất động sản thì nộp tại Tòa án nơi có bất động sản (điểm c khoản 1 Điều 39 BLTTDS 2015); tranh chấp có đương sự ở nước ngoài hiện cũng do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết sơ thẩm, không còn chuyển lên Tòa án cấp tỉnh như trước.

Người thuộc hàng thừa kế được hưởng di sản theo Điều 651 BLDS 2015 (hàng trước còn người thì hàng sau không được hưởng), người thừa kế thế vị (Điều 652), và người có quyền, nghĩa vụ liên quan như chủ nợ của người chết (yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài sản trong 03 năm kể từ thời điểm mở thừa kế theo khoản 3 Điều 623). Thời hiệu yêu cầu chia di sản là 30 năm với bất động sản và 10 năm với động sản.

Cần sự đồng ý và chữ ký của tất cả những người thừa kế (kể cả người thừa kế thế vị theo Điều 652 BLDS) và người đồng sở hữu phần tài sản chung, sau khi đã khai nhận hoặc phân chia di sản và đăng ký biến động sang tên họ. Một người thừa kế hoặc riêng người vợ/chồng còn sống không thể tự bán cả căn nhà; nếu có người không đồng ý thì phải thỏa thuận hoặc khởi kiện chia di sản.

Nếu nhà đất là tài sản chung của ông bà thì khi chia di sản, tài sản chung được chia đôi trước (khoản 2 Điều 66 Luật Hôn nhân và gia đình 2014): một nửa thuộc về bà, nửa còn lại là di sản của ông và chia đều cho hàng thừa kế thứ nhất gồm bà, cha mẹ của ông (nếu còn sống) và các con; con của ông chết trước thì cháu hưởng thế vị phần của cha/mẹ mình (Điều 651, 652 BLDS 2015).