Có. Sau khi ly hôn, cha hoặc mẹ có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con khi có một trong hai căn cứ: (a) cha mẹ thỏa thuận thay đổi và thỏa thuận đó phù hợp với lợi ích của con; hoặc (b) người đang nuôi con không còn đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con (khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014). Con từ đủ 07 tuổi trở lên thì Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con (khoản 3 Điều 84).
- Hai bên thỏa thuận được: nộp đơn yêu cầu công nhận thỏa thuận — là việc dân sự (khoản 3 Điều 29 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015), lệ phí 300.000 đồng.
- Không thỏa thuận được: khởi kiện tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con (khoản 3 Điều 28), án phí 300.000 đồng; phải chứng minh người đang nuôi không còn đủ điều kiện.
- Nơi nộp: Tòa án nhân dân khu vực (từ 01/7/2025) — nơi bị đơn cư trú, làm việc nếu có tranh chấp; nơi một trong các bên cư trú, làm việc nếu chỉ yêu cầu công nhận thỏa thuận (Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự).
- Ai được yêu cầu: cha, mẹ; và khi người đang nuôi không còn đủ điều kiện thì cả người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, về trẻ em, Hội Liên hiệp phụ nữ (khoản 5 Điều 84).
- Cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện: Tòa án giao con cho người giám hộ theo Bộ luật Dân sự (khoản 4 Điều 84).
Bản án, quyết định ly hôn giao con cho ai nuôi không phải là cố định vĩnh viễn. Hoàn cảnh của cha mẹ và nhu cầu của con thay đổi theo thời gian, nên pháp luật cho phép thay đổi người trực tiếp nuôi con — nhưng chỉ khi có căn cứ luật định và luôn đặt lợi ích của con lên trên hết. Bài viết dưới đây giải thích điều kiện, hồ sơ, nơi nộp và cách chứng minh, áp dụng từ năm 2026.
Khi nào được thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn?
Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 chỉ chấp nhận hai căn cứ. Việc người đang nuôi con tái hôn, chuyển nơi ở hay thu nhập thấp hơn người kia không tự động là căn cứ — Tòa án sẽ xem các sự việc đó có làm người nuôi “không còn đủ điều kiện” hay không.
| Căn cứ | Nội dung | Cách giải quyết |
|---|---|---|
| Cha mẹ thỏa thuận thay đổi (điểm a khoản 2 Điều 84) | Hai bên đồng ý đổi người nuôi và việc đổi phù hợp với lợi ích của con | Yêu cầu Tòa án công nhận thỏa thuận — việc dân sự (khoản 3 Điều 29 BLTTDS) |
| Người đang nuôi không còn đủ điều kiện (điểm b khoản 2 Điều 84) | Không còn bảo đảm trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con: bệnh nặng, đi chấp hành án phạt tù, bạo lực với con, bỏ mặc con, nghiện ma túy, rượu bia… | Khởi kiện vụ án tranh chấp (khoản 3 Điều 28 BLTTDS); phải có chứng cứ |
| Nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi (khoản 3 Điều 84) | Tòa án bắt buộc xem xét ý kiến của con | Là yếu tố quan trọng nhưng không tự thân quyết định; Tòa vẫn đánh giá điều kiện của hai bên |
| Cả cha và mẹ đều không đủ điều kiện (khoản 4 Điều 84) | Không bên nào bảo đảm được quyền lợi của con | Tòa án giao con cho người giám hộ theo Bộ luật Dân sự |
Con muốn về ở với mình có đủ không? Chưa đủ. Nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi là điều Tòa án phải xem xét, nhưng nếu bên kia không đồng ý thì bạn vẫn cần chứng minh người đang nuôi không còn đủ điều kiện (điểm b khoản 2 Điều 84), hoặc thuyết phục bên kia thỏa thuận. Khi lấy ý kiến con, Tòa án phải bảo đảm thân thiện, không ép buộc, không lấy ý kiến trước mặt cha mẹ (Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP).
Ai có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con?
| Người yêu cầu | Trường hợp được yêu cầu | Căn cứ |
|---|---|---|
| Cha hoặc mẹ | Cả hai căn cứ (thỏa thuận hoặc người nuôi không còn đủ điều kiện) | Khoản 1 Điều 84 |
| Người thân thích (ông bà, cô dì, chú bác, anh chị…) | Chỉ khi người đang nuôi không còn đủ điều kiện | Điểm a khoản 5 Điều 84 |
| Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình | Chỉ khi người đang nuôi không còn đủ điều kiện | Điểm b khoản 5 Điều 84 |
| Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em | Chỉ khi người đang nuôi không còn đủ điều kiện | Điểm c khoản 5 Điều 84 |
| Hội Liên hiệp phụ nữ | Chỉ khi người đang nuôi không còn đủ điều kiện | Điểm d khoản 5 Điều 84 |
Hồ sơ thay đổi người trực tiếp nuôi con gồm những gì?
| Giấy tờ | Thỏa thuận được (việc dân sự) | Có tranh chấp (vụ án) |
|---|---|---|
| Đơn | Đơn yêu cầu công nhận thỏa thuận thay đổi người trực tiếp nuôi con, có chữ ký của cả hai bên | Đơn khởi kiện (Mẫu số 23-DS ban hành kèm Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP) |
| Bản án/quyết định ly hôn | Bản sao bản án hoặc quyết định công nhận thuận tình ly hôn đã có hiệu lực | |
| Giấy tờ của con | Bản sao giấy khai sinh của con | |
| Giấy tờ nhân thân, cư trú | Căn cước/căn cước công dân; giấy xác nhận thông tin về cư trú (sổ hộ khẩu giấy đã hết giá trị sử dụng từ 01/01/2023) | |
| Chứng cứ | Văn bản thỏa thuận, tài liệu cho thấy việc đổi có lợi cho con | Chứng cứ người đang nuôi không còn đủ điều kiện: hồ sơ y tế, bản án hình sự, biên bản xử phạt bạo lực gia đình, xác nhận của nhà trường, hình ảnh, tin nhắn…; tài liệu về thu nhập, chỗ ở của mình |
Thủ tục thay đổi người trực tiếp nuôi con thực hiện thế nào?
- Thử thỏa thuận trước. Nếu bên kia đồng ý, thủ tục là việc dân sự, nhanh và nhẹ nhàng hơn nhiều cho con.
- Chuẩn bị hồ sơ và chứng cứ theo bảng trên; với vụ án, chứng cứ về việc người đang nuôi không còn đủ điều kiện là yếu tố quyết định.
- Nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền — trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến qua Hệ thống dịch vụ công của Tòa án (Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP, hiệu lực 01/3/2026).
- Nộp tạm ứng án phí/lệ phí 300.000 đồng theo thông báo của Tòa án, nộp biên lai để Tòa án thụ lý.
- Tòa án giải quyết: lấy lời khai, xác minh điều kiện hai bên, lấy ý kiến con từ đủ 07 tuổi, hòa giải; ra quyết định công nhận thỏa thuận hoặc xét xử bằng bản án.
| Nội dung | Việc dân sự (thỏa thuận) | Vụ án (tranh chấp) |
|---|---|---|
| Căn cứ tố tụng | Khoản 3 Điều 29 BLTTDS | Khoản 3 Điều 28 BLTTDS |
| Tòa án có thẩm quyền | Tòa án nhân dân khu vực nơi một trong các bên cư trú, làm việc | Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú, làm việc (điểm a khoản 1 Điều 39) |
| Án phí/lệ phí | Lệ phí 300.000 đồng | Án phí không có giá ngạch 300.000 đồng |
| Thời hạn chuẩn bị | 01 tháng, gia hạn tối đa 01 tháng; mở phiên họp trong 15 ngày (Điều 366) | 04 tháng, gia hạn tối đa 02 tháng; mở phiên tòa trong 01 tháng (Điều 203) |
Từ 01/7/2025, Tòa án nhân dân cấp huyện không còn; việc sơ thẩm do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết. Các bài viết cũ hướng dẫn nộp đơn tại “Tòa án quận, huyện” là đã lỗi thời.
Sau khi thay đổi người nuôi con, cấp dưỡng và quyền thăm con xử lý ra sao?
- Cấp dưỡng đảo chiều: người không còn trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng (Điều 82, Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình). Mức do hai bên thỏa thuận; nếu Tòa án quyết định thì không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng nơi người cấp dưỡng cư trú cho mỗi con, mỗi tháng (khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP).
- Quyền thăm nom: người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền, nghĩa vụ thăm nom con; không ai được cản trở (khoản 3 Điều 82, khoản 2 Điều 83).
- Nên yêu cầu cùng lúc: khi nộp đơn thay đổi người nuôi con, hãy đề nghị Tòa án giải quyết luôn mức cấp dưỡng mới để tránh phải kiện thêm một lần.
Mẹo: Tòa án đánh giá “quyền lợi về mọi mặt của con” — vật chất, tinh thần, học tập, chỗ ở, thời gian chăm sóc. Hãy chuẩn bị kế hoạch cụ thể (trường học, người chăm sóc khi bạn đi làm, chỗ ở) thay vì chỉ chứng minh thu nhập cao hơn.
Bài viết liên quan
- Ai được nuôi con dưới 3 tuổi khi ly hôn? Quy định 2026
- Thuê luật sư giành quyền nuôi con 2026
- Mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn
- Trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con bị xử lý thế nào?
- Thủ tục ly hôn 2026: hồ sơ, nơi nộp, thời gian và án phí
Câu hỏi thường gặp
Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau ly hôn cần điều kiện gì?
Theo khoản 2 Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, cần một trong hai căn cứ: cha mẹ thỏa thuận thay đổi phù hợp với lợi ích của con; hoặc người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Con từ đủ 07 tuổi trở lên thì Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con.
Con 10 tuổi muốn ở với mẹ thì mẹ có giành lại quyền nuôi con được không?
Có thể, nhưng nguyện vọng của con chỉ là yếu tố Tòa án bắt buộc xem xét (khoản 3 Điều 84), không tự thân quyết định. Nếu người cha không đồng ý, người mẹ vẫn phải chứng minh cha không còn đủ điều kiện nuôi con hoặc việc thay đổi thực sự có lợi hơn cho con.
Nộp đơn thay đổi người trực tiếp nuôi con ở đâu?
Từ 01/7/2025, nộp tại Tòa án nhân dân khu vực. Nếu có tranh chấp: nơi bị đơn (người đang nuôi con) cư trú, làm việc. Nếu hai bên đã thỏa thuận và chỉ yêu cầu công nhận: nơi một trong các bên cư trú, làm việc (Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).
Án phí thay đổi quyền nuôi con là bao nhiêu?
Tranh chấp thay đổi người trực tiếp nuôi con chịu án phí không có giá ngạch 300.000 đồng; yêu cầu công nhận thỏa thuận thay đổi chịu lệ phí 300.000 đồng theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.
Người đang nuôi con tái hôn có phải căn cứ để đổi quyền nuôi con không?
Không tự động. Tái hôn chỉ là căn cứ khi làm người đang nuôi không còn đủ điều kiện chăm sóc, giáo dục con, ví dụ con bị đối xử tệ, bị bỏ mặc. Người yêu cầu phải có chứng cứ về ảnh hưởng thực tế đến con.
Ông bà có được yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi cháu không?
Được, nhưng chỉ khi người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Ông bà thuộc nhóm người thân thích tại điểm a khoản 5 Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Cần luật sư hỗ trợ giành lại quyền nuôi con?
Luật sư Công ty Luật Đỗ Gia Việt đánh giá căn cứ, thu thập chứng cứ, soạn đơn và đồng hành tại Tòa án nhân dân khu vực để bảo vệ tốt nhất quyền lợi của con. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
