Không đúng pháp luật nếu người bị bắt chỉ đến nhà để nói chuyện, không thực hiện một trong các hành vi của Điều 158 Bộ luật Hình sự. Tội xâm phạm chỗ ở của người khác chỉ cấu thành khi có một trong bốn hành vi: khám xét trái pháp luật chỗ ở; đuổi trái pháp luật người khác ra khỏi chỗ ở; chiếm giữ chỗ ở hoặc cản trở trái pháp luật người đang ở hoặc người quản lý hợp pháp vào chỗ ở; xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác.
- Khung cơ bản (khoản 1 Điều 158): phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
- Khung tăng nặng (khoản 2): phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu có tổ chức, lợi dụng chức vụ quyền hạn, phạm tội 02 lần trở lên, làm người bị xâm phạm chỗ ở tự sát hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
- Căn cứ khởi tố: chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm (Điều 143 BLTTHS); khởi tố bị can khi có đủ căn cứ xác định đã thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm (khoản 1 Điều 179).
Tình huống: mua nhà bằng sổ giả, người mua trước đến nói chuyện bị bắt và khởi tố
Hai người mua bán nhà đất, lập hợp đồng, giao sổ đỏ và hẹn một tháng sau bàn giao nhà, sang tên. Đến hạn, người mua đến tìm người bán nhưng người bán trốn tránh, đồng thời dùng sổ giả bán nhà cho người khác. Người mua trước đến căn nhà gặp người mua sau để nói chuyện thì bị Công an bắt và khởi tố về tội xâm phạm chỗ ở. Việc bắt và khởi tố này có đúng pháp luật không?
Giao dịch của người mua sau có hiệu lực không?
Người mua sau bị lừa mua nhà bằng sổ giả, nên giao dịch dân sự này có thể bị tuyên vô hiệu do bị lừa dối theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015: khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch đó vô hiệu; lừa dối là hành vi cố ý của một bên hoặc người thứ ba nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung giao dịch. Hành vi của người bán dùng giấy chứng nhận giả để bán nhà có dấu hiệu của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 Bộ luật Hình sự).
Khi nào hành vi đến nhà người khác bị coi là xâm phạm chỗ ở?
| Hành vi (khoản 1 Điều 158) | Ví dụ | Đến nhà nói chuyện có thuộc không? |
|---|---|---|
| Khám xét trái pháp luật chỗ ở | Lục soát nhà khi không có lệnh hoặc không đúng thẩm quyền | Không |
| Đuổi trái pháp luật người khác ra khỏi chỗ ở | Buộc chủ nhà, người đang ở rời khỏi nhà | Không, nếu chỉ trao đổi |
| Chiếm giữ chỗ ở hoặc cản trở trái pháp luật người đang ở, người quản lý hợp pháp vào chỗ ở | Chiếm nhà ở, khóa cổng không cho chủ vào | Không, nếu không chiếm giữ, cản trở |
| Xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác | Tự ý vào nhà khi chủ nhà không đồng ý | Chỉ khi vào trái ý chủ nhà |
Nhận định: theo nội dung tình huống, người mua trước chỉ đến căn nhà để gặp người mua sau và nói chuyện, không có hành vi nào trong bốn hành vi trên, cũng không thuộc các tình tiết định khung tại khoản 2 Điều 158. Do đó chưa có căn cứ xác định dấu hiệu tội xâm phạm chỗ ở để bắt và khởi tố. Kết luận cuối cùng phụ thuộc vào diễn biến cụ thể (có vào nhà khi chủ không đồng ý, có chiếm giữ, cản trở hay không), nên cần nhờ luật sư xem hồ sơ.
Việc bắt người trong trường hợp này phải tuân theo điều kiện nào?
- Bắt người phạm tội quả tang (Điều 111): áp dụng với người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm mà bị phát hiện, bị đuổi bắt.
- Giữ người trong trường hợp khẩn cấp (Điều 110): chỉ khi có đủ căn cứ xác định chuẩn bị thực hiện tội rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng; hoặc có người chính mắt nhìn thấy, xác nhận và cần ngăn chặn việc trốn; hoặc có dấu vết tội phạm ở người, chỗ ở, nơi làm việc, phương tiện.
- Bắt bị can, bị cáo để tạm giam (Điều 113): phải có lệnh của người có thẩm quyền, lệnh của Cơ quan điều tra phải được Viện kiểm sát phê chuẩn trước khi thi hành.
- Khiếu nại: người bị bắt, bị giữ có quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng; đề nghị Viện kiểm sát kiểm sát việc bắt, giữ và trả tự do ngay khi không có căn cứ.
Hậu quả pháp lý với người bán nhà bằng sổ giả
Người mua sau (và cả người mua trước) có quyền tố giác người bán đến cơ quan Công an. Điều 143 Bộ luật Tố tụng hình sự cho phép dùng tố giác của cá nhân làm căn cứ xác định dấu hiệu tội phạm. Song song, người mua có thể khởi kiện dân sự yêu cầu tuyên giao dịch vô hiệu, buộc hoàn trả và bồi thường thiệt hại. Hồ sơ nên lưu hợp đồng, biên nhận tiền, tin nhắn, bản sao sổ đỏ để làm chứng cứ.
Bài viết liên quan
- Căn cứ nào để trả tự do cho người bị tạm giữ hình sự?
- Thời hạn điều tra và gia hạn điều tra vụ án hình sự tối đa bao lâu? (Điều 172 BLTTHS)
- Vụ án có nhiều bị can có được hỏi cung riêng từng người?
- Nghị án tại phòng xét xử có được không? Điều 326 BLTTHS
Câu hỏi thường gặp
Tội xâm phạm chỗ ở của người khác bị phạt thế nào?
Khoản 1 Điều 158 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017): phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Khoản 2: phạt tù từ 01 năm đến 05 năm nếu có tổ chức, lợi dụng chức vụ quyền hạn, phạm tội 02 lần trở lên, làm người bị xâm phạm chỗ ở tự sát hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Những hành vi nào bị coi là xâm phạm chỗ ở của người khác?
Khám xét trái pháp luật chỗ ở của người khác; đuổi trái pháp luật người khác ra khỏi chỗ ở của họ; chiếm giữ chỗ ở hoặc cản trở trái pháp luật người đang ở hoặc người đang quản lý hợp pháp vào chỗ ở; xâm nhập trái pháp luật chỗ ở của người khác (khoản 1 Điều 158 Bộ luật Hình sự).
Đến nhà người khác để nói chuyện có bị coi là xâm phạm chỗ ở không?
Không, nếu chỉ đến gặp, trao đổi mà không xâm nhập trái phép, không chiếm giữ, đuổi hay cản trở người đang ở. Tuy nhiên nếu vào nhà khi chủ nhà không đồng ý thì có thể bị coi là xâm nhập trái pháp luật chỗ ở.
Mua nhà bằng sổ đỏ giả thì giao dịch có hiệu lực không?
Người mua bị lừa dối có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự vô hiệu theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015. Người bán dùng giấy chứng nhận giả để bán nhà có dấu hiệu của tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Khi nào cơ quan điều tra được khởi tố bị can?
Khi có đủ căn cứ để xác định một người hoặc pháp nhân đã thực hiện hành vi mà Bộ luật Hình sự quy định là tội phạm thì Cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố bị can (khoản 1 Điều 179 Bộ luật Tố tụng hình sự). Vụ án chỉ được khởi tố khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm (Điều 143).
Bị bắt, bị khởi tố oan hoặc bị lừa mua bán nhà đất?
Luật sư Công ty Luật Đỗ Gia Việt bào chữa trong vụ án hình sự và tư vấn khởi kiện dân sự: tuyên giao dịch vô hiệu, đòi lại tiền, bồi thường thiệt hại khi bị lừa bán nhà đất bằng giấy tờ giả. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
