Không. Nghị án không được tiến hành tại phòng xử án. Theo khoản 1 Điều 326 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, chỉ Thẩm phán và Hội thẩm mới có quyền nghị án và việc nghị án phải được tiến hành tại phòng nghị án, tách biệt với bị cáo, Kiểm sát viên, người bào chữa và những người tham gia tố tụng khác. Hội đồng xét xử chỉ được căn cứ vào chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên tòa để quyết định.
- Người được nghị án: chỉ các thành viên Hội đồng xét xử (Thẩm phán, Hội thẩm); Kiểm sát viên, luật sư, bị cáo, người bị hại không có mặt.
- Cách biểu quyết: theo đa số về từng vấn đề; Hội thẩm biểu quyết trước, Thẩm phán biểu quyết sau cùng.
- Ý kiến thiểu số: được trình bày bằng văn bản và đưa vào hồ sơ vụ án.
- Thời gian nghị án: vụ án phức tạp có thể kéo dài nghị án không quá 07 ngày kể từ khi kết thúc tranh luận (khoản 5 Điều 326).
- Căn cứ nghị án: chỉ những chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên tòa (khoản 2 Điều 326).
Nhiều người tham dự phiên tòa hình sự thấy Hội đồng xét xử đứng dậy rời phòng sau phần tranh luận và thắc mắc: nghị án có thể diễn ra ngay tại phòng xử án trước sự chứng kiến của các bên hay không? Bài viết giải đáp theo Điều 326 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (văn bản hợp nhất 104/VBHN-VPQH năm 2025, đã tính các sửa đổi của Luật số 99/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2025).
Nghị án là gì và diễn ra ở đâu?
Nghị án là giai đoạn Hội đồng xét xử thảo luận kín, biểu quyết để quyết định số phận pháp lý của bị cáo sau khi kết thúc phần tranh luận tại phiên tòa. Khoản 1 Điều 326 quy định hai điều kiện bắt buộc: chỉ Thẩm phán và Hội thẩm mới có quyền nghị án và việc nghị án phải được tiến hành tại phòng nghị án. Vì vậy Hội đồng xét xử không thể nghị án ngay tại phòng xử án, và không ai ngoài thành viên Hội đồng được ở trong phòng nghị án.
| Nội dung | Quy định tại Điều 326 |
|---|---|
| Người có quyền nghị án | Chỉ Thẩm phán và Hội thẩm là thành viên Hội đồng xét xử (khoản 1) |
| Địa điểm | Phòng nghị án, không phải phòng xử án (khoản 1) |
| Người chủ trì | Chủ tọa phiên tòa đưa ra từng vấn đề để Hội đồng thảo luận, quyết định (khoản 1) |
| Biên bản nghị án | Chủ tọa tự ghi hoặc phân công một thành viên Hội đồng ghi (khoản 1) |
| Cách biểu quyết | Theo đa số từng vấn đề; Hội thẩm trước, Thẩm phán sau cùng (khoản 1) |
| Không có ý kiến đa số | Thảo luận và biểu quyết lại từng ý kiến đã đưa ra cho đến khi xác định được ý kiến đa số (khoản 1) |
| Ý kiến thiểu số | Được trình bày bằng văn bản, đưa vào hồ sơ vụ án (khoản 1) |
| Cơ sở quyết định | Chứng cứ, tài liệu đã được thẩm tra tại phiên tòa; xem xét đầy đủ, toàn diện cùng ý kiến của Kiểm sát viên, bị cáo, người bào chữa và người tham gia tố tụng khác (khoản 2) |
Hội đồng xét xử phải giải quyết những vấn đề gì khi nghị án?
Khoản 3 Điều 326 liệt kê các vấn đề của vụ án phải được giải quyết khi nghị án:
- Thủ tục: vụ án có thuộc trường hợp tạm đình chỉ hoặc trả hồ sơ để điều tra bổ sung hay không.
- Chứng cứ: tính hợp pháp của chứng cứ, tài liệu do Cơ quan điều tra, Điều tra viên, Viện kiểm sát, Kiểm sát viên thu thập và do luật sư, bị can, bị cáo, người tham gia tố tụng khác cung cấp.
- Tội danh: có hay không có căn cứ kết tội bị cáo; nếu đủ căn cứ thì xác định rõ điểm, khoản, điều của Bộ luật Hình sự được áp dụng.
- Hình phạt và dân sự: hình phạt, biện pháp tư pháp áp dụng; trách nhiệm bồi thường thiệt hại; vấn đề dân sự trong vụ án hình sự.
- Miễn trách nhiệm: bị cáo có thuộc trường hợp miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt hay không.
- Án phí, vật chứng: án phí hình sự, án phí dân sự; xử lý vật chứng; tài sản bị kê biên, tài khoản bị phong tỏa.
- Hoạt động tố tụng và kiến nghị: tính hợp pháp của hành vi, quyết định tố tụng của Điều tra viên, Kiểm sát viên, người bào chữa; kiến nghị phòng ngừa tội phạm, khắc phục vi phạm.
Nghị án kết thúc thì Hội đồng xét xử có thể quyết định điều gì?
Khoản 6 Điều 326 quy định khi kết thúc nghị án, Hội đồng xét xử phải quyết định một trong bốn vấn đề: ra bản án và tuyên án; trở lại việc xét hỏi và tranh luận nếu có tình tiết chưa được làm sáng tỏ; trả hồ sơ để Viện kiểm sát điều tra bổ sung hoặc yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ; hoặc tạm đình chỉ vụ án. Với hai quyết định cuối, Hội đồng phải thông báo cho những người có mặt tại phiên tòa và người tham gia tố tụng vắng mặt.
Lưu ý: khoản 7 Điều 326 đã được bãi bỏ từ 01/01/2025 theo điểm d khoản 1 Điều 150 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân số 34/2024/QH15. Khi tra cứu bản in cũ của Bộ luật, cần đối chiếu văn bản hợp nhất hiện hành.
Viện kiểm sát rút quyết định truy tố khi đang nghị án thì sao?
Theo khoản 4 Điều 326, nếu Kiểm sát viên rút toàn bộ quyết định truy tố, Hội đồng xét xử vẫn phải giải quyết các vấn đề của vụ án theo trình tự tại khoản 3. Có căn cứ xác định bị cáo không có tội thì Hội đồng tuyên bị cáo không có tội; nếu thấy việc rút quyết định truy tố không có căn cứ thì quyết định tạm đình chỉ vụ án và kiến nghị Viện trưởng Viện kiểm sát cùng cấp hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp.
Sau nghị án: tuyên án và trả tự do tại phiên tòa
| Điều | Nội dung |
|---|---|
| Điều 327 | Chủ tọa phiên tòa hoặc một thành viên khác của Hội đồng đọc bản án; xét xử kín thì chỉ đọc phần quyết định; đọc xong có thể giải thích về việc chấp hành bản án và quyền kháng cáo |
| Điều 328 | Tuyên bố trả tự do ngay tại phiên tòa cho bị cáo đang bị tạm giam nếu: không có tội; được miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt; bị phạt hình phạt không phải tù; bị phạt tù nhưng được hưởng án treo; thời hạn phạt tù bằng hoặc ngắn hơn thời gian đã tạm giam (trừ khi bị tạm giam về tội khác) |
| Điều 329 | Tòa án có thể bắt tạm giam bị cáo sau tuyên án để bảo đảm thi hành án; thời hạn tạm giam là 45 ngày kể từ ngày tuyên án |
Bị cáo, người nhà và luật sư cần làm gì trong thời gian nghị án?
Vì chỉ Thẩm phán và Hội thẩm được ở trong phòng nghị án, bị cáo và những người tham gia tố tụng không thể bổ sung ý kiến trong lúc nghị án. Luật sư cần bảo đảm đã trình bày đầy đủ luận cứ bào chữa, đề nghị các tình tiết giảm nhẹ, đề nghị xem xét hình phạt không giam giữ hoặc án treo và nộp tài liệu trước khi Chủ tọa tuyên bố kết thúc tranh luận. Nếu Hội đồng quyết định trở lại việc xét hỏi (điểm b khoản 6 Điều 326), luật sư có cơ hội trình bày bổ sung. Trường hợp nghi ngờ thủ tục nghị án có vi phạm, nên trao đổi với luật sư để xem xét việc kháng cáo bản án.
Bài viết liên quan
- Thời hạn điều tra và gia hạn điều tra vụ án hình sự tối đa bao lâu? (Điều 172 BLTTHS)
- Hệ thống tổ chức Tòa án, Viện kiểm sát từ 01/7/2025: mô hình 3 cấp
- Quy định về mời luật sư bào chữa trong vụ án hình sự 2026
- Vụ án có nhiều bị can có được hỏi cung riêng từng người?
Câu hỏi thường gặp
Nghị án tại phòng xét xử có được không?
Không. Khoản 1 Điều 326 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định chỉ Thẩm phán và Hội thẩm mới có quyền nghị án và việc nghị án phải được tiến hành tại phòng nghị án, không phải tại phòng xử án trước sự chứng kiến của bị cáo, Kiểm sát viên hay người bào chữa.
Ai được tham gia nghị án trong vụ án hình sự?
Chỉ các thành viên Hội đồng xét xử gồm Thẩm phán và Hội thẩm. Kiểm sát viên, luật sư, bị cáo, người bị hại và những người tham gia tố tụng khác không được ở trong phòng nghị án. Chủ tọa phiên tòa chủ trì và tự ghi hoặc phân công một thành viên ghi biên bản nghị án.
Hội đồng xét xử biểu quyết khi nghị án như thế nào?
Các thành viên biểu quyết theo đa số về từng vấn đề; Hội thẩm biểu quyết trước, Thẩm phán biểu quyết sau cùng. Nếu không có ý kiến nào chiếm đa số thì thảo luận và biểu quyết lại từng ý kiến đã đưa ra. Người có ý kiến thiểu số có quyền trình bày bằng văn bản và được đưa vào hồ sơ vụ án (khoản 1 Điều 326).
Nghị án được kéo dài tối đa bao nhiêu ngày?
Vụ án có nhiều tình tiết phức tạp thì Hội đồng xét xử có thể quyết định kéo dài thời gian nghị án nhưng không quá 07 ngày kể từ ngày kết thúc tranh luận tại phiên tòa, đồng thời phải thông báo cho những người có mặt và người tham gia tố tụng vắng mặt biết giờ, ngày, tháng, năm và địa điểm tuyên án (khoản 5 Điều 326).
Nghị án xong, Hội đồng xét xử có thể quyết định những gì?
Theo khoản 6 Điều 326, Hội đồng xét xử quyết định một trong các vấn đề: ra bản án và tuyên án; trở lại việc xét hỏi và tranh luận nếu có tình tiết chưa được làm sáng tỏ; trả hồ sơ để Viện kiểm sát điều tra bổ sung hoặc yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ; tạm đình chỉ vụ án.
Cần luật sư bào chữa, bảo vệ quyền lợi tại phiên tòa hình sự?
Luật sư hình sự Công ty Luật Đỗ Gia Việt nghiên cứu hồ sơ, xây dựng luận cứ bào chữa, đề nghị áp dụng tình tiết giảm nhẹ, án treo và đại diện bảo vệ bị cáo, bị hại tại phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
