Người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích của họ đều có quyền mời luật sư bào chữa (Điều 75 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015). Luật sư được tham gia từ khi khởi tố bị can; nếu bị bắt, tạm giữ thì từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở Cơ quan điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ (Điều 74). Sau khi luật sư nộp đủ giấy tờ, cơ quan tố tụng phải kiểm tra và gửi văn bản thông báo người bào chữa trong 24 giờ (Điều 78).
- Người bị bắt, tạm giữ viết đơn yêu cầu luật sư: cơ quan đang quản lý phải chuyển đơn trong 12 giờ; với người bị tạm giam là 24 giờ (Điều 75).
- Giấy tờ luật sư cần: Thẻ luật sư kèm bản sao có chứng thực và giấy yêu cầu luật sư của người bị buộc tội hoặc người đại diện, người thân thích (khoản 2 Điều 78).
- Bắt buộc chỉ định người bào chữa nếu không mời: tội có khung hình phạt cao nhất 20 năm tù, tù chung thân, tử hình; người có nhược điểm về thể chất không thể tự bào chữa, nhược điểm về tâm thần; người dưới 18 tuổi (Điều 76).
- Văn bản thông báo người bào chữa có giá trị trong suốt quá trình tố tụng — không phải đăng ký lại ở từng giai đoạn (Điều 78).
Đối với nhiều gia đình, thời điểm người thân bị bắt giữ là lúc áp lực, hoang mang và lo lắng đạt đến đỉnh điểm; trong khi đó, hệ thống pháp luật lại đòi hỏi sự chính xác và thận trọng trong từng thủ tục. Do đó, việc nắm rõ quy định về mời Luật sư bào chữa trong vụ án hình sự giúp người dân chủ động hơn khi cần bảo vệ bản thân hoặc người thân.
Khái quát về người bào chữa trong tố tụng hình sự
Những ai được quyền làm người bào chữa?
Theo khoản 2 Điều 72 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người bào chữa có thể là:
- Luật sư;
- Người đại diện của người bị buộc tội;
- Bào chữa viên nhân dân;
- Trợ giúp viên pháp lý đối với trường hợp người bị buộc tội thuộc đối tượng được trợ giúp pháp lý.
Luật đã ghi nhận và mở rộng nhóm chủ thể có thể tham gia bảo vệ cho người bị buộc tội, tuy nhiên, trong thực tiễn Luật sư vẫn là lực lượng chính, bởi kiến thức pháp lý chuyên sâu và kỹ năng tranh tụng được đào tạo bài bản.
Những trường hợp không được làm người bào chữa
Pháp luật đặt ra yêu cầu chặt chẽ nhằm bảo đảm tính khách quan của hoạt động bào chữa. Những người sau đây không được bào chữa:
- Người đã hoặc đang tiến hành tố tụng vụ án đó cùng người thân thích của họ;
- Người tham gia vụ án với tư cách người làm chứng, giám định viên, người định giá tài sản, phiên dịch, dịch thuật;
- Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc người bị kết án nhưng chưa được xóa án tích;
- Người đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc cơ sở giáo dục bắt buộc.
Quy định chặt chẽ này giúp đảm bảo tính minh bạch, tránh mâu thuẫn lợi ích và bảo vệ quyền bào chữa đúng pháp luật.
Quyền lựa chọn và quy định về mời Luật sư bào chữa trong vụ án hình sự
Ai có quyền mời Luật sư?
Người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích của họ đều có thể mời Luật sư. Trên thực tế, đa phần các trường hợp đều do người thân liên hệ với văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội để nhờ hỗ trợ ngay từ giai đoạn đầu.
Nếu người bị buộc tội bị tạm giữ hoặc tạm giam, họ có thể viết đơn yêu cầu mời Luật sư. Khi đó, cơ quan đang quản lý người bị bắt, bị tạm giữ, bị tạm giam phải có trách nhiệm chuyển đơn đúng thời hạn pháp luật.
Thời hạn chuyển đơn yêu cầu mời Luật sư
Theo Điều 75 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015:
- Trong 12 giờ kể từ khi nhận đơn của người bị bắt, bị tạm giữ, cơ quan quản lý có trách nhiệm chuyển đơn cho người được nhờ bào chữa hoặc thân nhân.
- Trong 24 giờ kể từ khi nhận đơn của người bị tạm giam, cơ quan quản lý phải thông báo và chuyển đơn tương tự.
Việc quy định thời hạn rõ ràng giúp ngăn ngừa tình trạng trì hoãn, bảo đảm người bị buộc tội được tiếp cận Luật sư sớm, nhất là trong giai đoạn đầu, khi lời khai và tài liệu thu thập có ý nghĩa rất quan trọng.
Trình tự đăng ký bào chữa của Luật sư trong vụ án hình sự
Hồ sơ, giấy tờ Luật sư cần xuất trình
Khi làm thủ tục đăng ký bào chữa, Luật sư phải xuất trình:
- Thẻ Luật sư (bản chính);
- Bản sao có chứng thực Thẻ Luật sư (khoản 2 Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015);
- Giấy yêu cầu Luật sư của người bị buộc tội hoặc người đại diện, người thân thích của họ.
Ngay sau khi được cơ quan tiến hành tố tụng tiếp nhận, Luật sư có quyền tham gia vào quá trình làm việc với người bị buộc tội, tiếp cận hồ sơ vụ án theo phạm vi pháp luật cho phép và đề xuất các nội dung có lợi cho thân chủ.
Quyền và nghĩa vụ của người bào chữa
Người bào chữa có quyền:
- Gặp, hỏi người bị tạm giữ, tạm giam;
- Tham gia hỏi cung, đối chất, nhận dạng…;
- Thu thập tài liệu liên quan đến việc bào chữa;
- Đưa ra chứng cứ, lập luận nhằm làm rõ tình tiết có lợi cho người bị buộc tội.
Đồng thời, người bào chữa phải tuân thủ quy chế nghề nghiệp, không được xúi giục, không được làm sai lệch hồ sơ hoặc gây cản trở hoạt động tố tụng. Nếu vi phạm, họ có thể bị hủy bỏ việc đăng ký bào chữa hoặc bị xử lý hành chính, hình sự.
Mời luật sư bào chữa được từ thời điểm nào?
Điều 74 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 xác định thời điểm người bào chữa tham gia tố tụng theo từng tình huống:
| Tình huống | Thời điểm luật sư được tham gia |
|---|---|
| Bị khởi tố bị can (không bị bắt) | Từ khi có quyết định khởi tố bị can |
| Bị bắt, bị giữ trong trường hợp khẩn cấp | Từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra |
| Bị tạm giữ | Từ khi có quyết định tạm giữ |
| Vụ án về các tội xâm phạm an ninh quốc gia cần giữ bí mật điều tra | Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền quyết định để người bào chữa tham gia từ khi kết thúc điều tra |
Trước khi có quyết định khởi tố, người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố vẫn có quyền nhờ luật sư với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp (Điều 57, Điều 83). Xem thêm: khi nào cần thuê luật sư bào chữa.
Người thân bị bắt, tạm giữ thì mời luật sư bào chữa theo các bước nào?
- Xác định cơ quan đang thụ lý: giữ lại thông báo về việc bắt, tạm giữ, tạm giam; ghi rõ họ tên người bị bắt, cơ quan ra lệnh, nơi đang giam giữ.
- Ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tổ chức hành nghề luật sư và ký giấy yêu cầu luật sư. Người thân thích (vợ, chồng, cha mẹ, con, anh chị em ruột…) được ký thay khi người bị buộc tội đang bị giam giữ.
- Luật sư nộp hồ sơ đăng ký bào chữa tại cơ quan đang thụ lý vụ án: Thẻ luật sư kèm bản sao có chứng thực và giấy yêu cầu luật sư.
- Trong 24 giờ kể từ khi nhận đủ giấy tờ, cơ quan tố tụng vào sổ đăng ký bào chữa và gửi văn bản thông báo người bào chữa cho luật sư và cơ sở giam giữ; nếu từ chối phải trả lời bằng văn bản, nêu rõ lý do (Điều 78).
- Luật sư gặp người bị tạm giữ, tạm giam, có mặt khi lấy lời khai, hỏi cung và thực hiện các quyền của người bào chữa theo Điều 73.
Lưu ý: việc thay đổi hoặc từ chối luật sư do người thân mời phải có sự đồng ý của chính người bị buộc tội và được lập biên bản đưa vào hồ sơ vụ án (Điều 77). Trong lực lượng Công an, trình tự tiếp nhận đơn yêu cầu người bào chữa và đăng ký bào chữa được hướng dẫn tại Thông tư 46/2019/TT-BCA. Chi tiết hồ sơ xem bài thủ tục nhờ luật sư bào chữa và đăng ký bào chữa.
Khi nào Nhà nước chỉ định Luật sư bào chữa?
Theo Điều 76 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, nếu người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích của họ không mời người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải chỉ định người bào chữa trong các trường hợp:
- Người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi;
- Người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất không thể tự bào chữa;
- Bị can, bị cáo về tội mà Bộ luật Hình sự quy định mức cao nhất của khung hình phạt là 20 năm tù, tù chung thân, tử hình;
- Người thuộc diện được trợ giúp pháp lý còn được Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cử người bào chữa miễn phí. Xem chi tiết: các trường hợp bắt buộc phải có luật sư bào chữa.
Cơ chế này bảo đảm người bị buộc tội không bị bỏ rơi trong quá trình tố tụng và vẫn được bảo vệ tối đa quyền lợi.
Lợi ích khi lựa chọn Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt hỗ trợ bào chữa
Trong số các công ty luật sư uy tín tại Hà Nội, Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt được đánh giá cao nhờ sự chuyên nghiệp, tận tâm và năng lực xử lý án phức tạp. Với đội ngũ Luật sư có kinh nghiệm chuyên sâu trong nhiều lĩnh vực hình sự, Luật Đỗ Gia Việt đã đồng hành trong hàng trăm vụ án lớn nhỏ và đạt nhiều kết quả tích cực.
Đội ngũ Luật sư am hiểu sâu về tố tụng hình sự
Các Luật sư trực thuộc Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt được đào tạo bài bản, nắm rõ quy trình điều tra, truy tố, xét xử và có kỹ năng tranh tụng vững vàng. Đây là yếu tố quan trọng để xây dựng chiến lược bào chữa hiệu quả.
Hỗ trợ pháp lý toàn diện từ A – Z
Công ty cung cấp đầy đủ dịch vụ:
- Gặp và làm việc với người bị buộc tội;
- Tham gia lấy lời khai, hỏi cung;
- Nghiên cứu hồ sơ, đề xuất hướng giải quyết;
- Bào chữa tại phiên tòa;
- Đại diện cho thân nhân người bị buộc tội trong các thủ tục hành chính.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn là một văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội trong các lĩnh vực dân sự, kinh doanh thương mại, luật sư tư vấn luật đất đai, doanh nghiệp, hôn nhân gia đình… tạo nên hệ sinh thái pháp lý toàn diện.
Minh bạch chi phí, bảo mật thông tin tuyệt đối
Chi phí dịch vụ được công khai và thống nhất từ đầu, không phát sinh bất hợp lý. Thông tin khách hàng được giữ bí mật tuyệt đối theo quy định pháp luật và quy tắc đạo đức nghề nghiệp Luật sư.
Quy định về mời Luật sư bào chữa trong vụ án hình sự là nền tảng quan trọng bảo vệ quyền con người và bảo đảm quá trình tố tụng diễn ra minh bạch, khách quan. Trong bối cảnh pháp luật ngày càng phức tạp, việc lựa chọn đúng một công ty luật sư uy tín tại Hà Nội như Công ty Luật TNHH Đỗ Gia Việt là yếu tố quyết định để bảo vệ quyền lợi của người bị buộc tội và tránh tối đa rủi ro pháp lý không đáng có. Luật Đỗ Gia Việt luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ từ giai đoạn đầu đến suốt quá trình giải quyết vụ án, với cam kết đặt lợi ích của khách hàng lên hàng đầu.
Bài viết liên quan
- Thủ tục nhờ luật sư bào chữa, đăng ký bào chữa
- Khi nào cần thuê luật sư bào chữa?
- Các trường hợp bắt buộc phải có luật sư bào chữa
- Chi phí thuê luật sư bào chữa
- Thủ tục bảo lĩnh tại ngoại
Câu hỏi thường gặp
Người nhà có được mời luật sư bào chữa thay cho người đang bị tạm giam không?
Có. Điều 75 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 cho phép người đại diện hoặc người thân thích của người bị buộc tội lựa chọn người bào chữa. Người thân ký hợp đồng dịch vụ pháp lý và giấy yêu cầu luật sư; luật sư dùng giấy này cùng Thẻ luật sư để đăng ký bào chữa.
Mời luật sư bào chữa từ khi nào là sớm nhất?
Từ khi khởi tố bị can; nếu bị bắt hoặc tạm giữ thì từ khi người bị bắt có mặt tại trụ sở Cơ quan điều tra hoặc từ khi có quyết định tạm giữ (Điều 74). Trước đó, người bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố có thể nhờ luật sư làm người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.
Đăng ký bào chữa mất bao lâu?
Trong 24 giờ kể từ khi nhận đủ giấy tờ, cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải kiểm tra, vào sổ đăng ký bào chữa và gửi văn bản thông báo người bào chữa; nếu từ chối phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do (Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015).
Người bị tạm giữ, tạm giam muốn mời luật sư thì làm thế nào?
Người đó viết đơn yêu cầu người bào chữa gửi cơ quan đang quản lý mình. Cơ quan này phải chuyển đơn cho người bào chữa, người đại diện hoặc người thân thích trong 12 giờ đối với người bị bắt, bị tạm giữ và 24 giờ đối với người bị tạm giam (Điều 75).
Trường hợp nào bắt buộc phải có người bào chữa?
Khi bị can, bị cáo bị buộc tội theo khung hình phạt có mức cao nhất là 20 năm tù, tù chung thân, tử hình; người bị buộc tội có nhược điểm về thể chất mà không thể tự bào chữa, có nhược điểm về tâm thần hoặc là người dưới 18 tuổi. Nếu họ không mời thì cơ quan tố tụng phải chỉ định người bào chữa (Điều 76).
Có được thay đổi luật sư bào chữa giữa chừng không?
Được. Người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích có quyền từ chối hoặc đề nghị thay đổi người bào chữa; việc này phải có sự đồng ý của người bị buộc tội và được lập biên bản đưa vào hồ sơ vụ án, trừ trường hợp người có nhược điểm về thể chất, tâm thần hoặc người dưới 18 tuổi (Điều 77).
Sang giai đoạn truy tố, xét xử có phải đăng ký bào chữa lại không?
Không. Văn bản thông báo người bào chữa có giá trị sử dụng trong suốt quá trình tham gia tố tụng, trừ khi người bị buộc tội từ chối hoặc đề nghị thay đổi người bào chữa, hoặc việc đăng ký bị hủy bỏ theo Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.
Người thân vừa bị bắt, tạm giữ?
Luật sư Công ty Luật Đỗ Gia Việt hướng dẫn gia đình ký giấy yêu cầu luật sư, đăng ký bào chữa ngay trong ngày và có mặt trong các buổi lấy lời khai, hỏi cung. Gọi hotline 094.445.0105 hoặc gửi yêu cầu qua trang liên hệ.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo chung, cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng tải; không thay thế tư vấn cho một vụ việc cụ thể.
