Khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, rất nhiều cá nhân, tổ chức lựa chọn khởi kiện dân sự để yêu cầu Tòa án can thiệp, giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, không ít người dù có “lý” nhưng lại thua kiện vì sai quy trình, thiếu hồ sơ hoặc khởi kiện không đúng thẩm quyền. Vậy quy trình khởi kiện dân sự gồm những bước nào? Người khởi kiện cần chuẩn bị những gì? Khi nào nên nhờ đến sự hỗ trợ của luật sư?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nắm rõ toàn bộ quy trình khởi kiện dân sự từ A–Z, đúng quy định pháp luật hiện hành, dễ hiểu và có thể áp dụng ngay cho vụ việc của mình.

Khởi kiện dân sự là gì? Khi nào cần khởi kiện?

Khởi kiện dân sự là việc cá nhân, tổ chức nộp đơn yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp dân sự nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Các tranh chấp dân sự phổ biến thường dẫn đến khởi kiện gồm:

• Tranh chấp hợp đồng dân sự (mua bán, vay mượn, đặt cọc…)
• Tranh chấp đất đai, nhà ở, thừa kế
• Tranh chấp hôn nhân – gia đình (chia tài sản, nuôi con…)
• Tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng
• Tranh chấp quyền sở hữu tài sản

👉 Khởi kiện dân sự là con đường pháp lý cuối cùng khi các bên không thể tự thỏa thuận hoặc hòa giải thành.

Điều kiện để được khởi kiện dân sự hợp lệ

Không phải cứ nộp đơn là Tòa án thụ lý. Để khởi kiện dân sự hợp lệ, người khởi kiện cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

✔ Có quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm

Người khởi kiện phải là người trực tiếp bị ảnh hưởng hoặc có quyền, nghĩa vụ liên quan đến tranh chấp.

✔ Còn trong thời hiệu khởi kiện

Ví dụ:

• Tranh chấp hợp đồng: thời hiệu thường là 03 năm
• Tranh chấp thừa kế: có thể là 10 năm hoặc 30 năm tùy loại tài sản

👉 Việc xác định sai thời hiệu là nguyên nhân khiến nhiều vụ việc bị Tòa án bác đơn ngay từ đầu.

✔ Thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án

Vụ việc chưa được giải quyết bằng bản án/quyết định có hiệu lực pháp luật trước đó.

Quy trình khởi kiện dân sự từng bước theo quy định pháp luật

Bước 1: Xác định đúng Tòa án có thẩm quyền

Đây là bước quan trọng nhất nhưng cũng là bước nhiều người sai nhất.

Tòa án có thẩm quyền được xác định dựa trên:

• Loại tranh chấp (dân sự, đất đai, hôn nhân…)
• Giá trị tranh chấp
• Nơi cư trú hoặc trụ sở của bị đơn
• Vị trí tài sản tranh chấp

👉 Nộp đơn sai thẩm quyền sẽ bị trả lại đơn, kéo dài thời gian và có thể hết thời hiệu khởi kiện.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện dân sự

Một bộ hồ sơ khởi kiện dân sự thông thường gồm:

• Đơn khởi kiện (theo mẫu của Tòa án)
• Giấy tờ tùy thân của người khởi kiện
• Tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền lợi bị xâm phạm
• Hợp đồng, giấy tờ liên quan đến tranh chấp
• Giấy tờ về tài sản (nếu có)
• Các văn bản trao đổi, thỏa thuận trước đó

👉 Chứng cứ càng đầy đủ thì khả năng thắng kiện càng cao.

Bước 3: Nộp đơn khởi kiện

Người khởi kiện có thể:

• Nộp trực tiếp tại Tòa án
• Gửi qua đường bưu điện
• Nộp trực tuyến (với một số Tòa án)

Sau khi nhận đơn, Tòa án sẽ:

• Kiểm tra đơn
• Yêu cầu sửa đổi, bổ sung (nếu cần)
• Ra thông báo thụ lý vụ án

Bước 4: Nộp tạm ứng án phí

Sau khi được thông báo thụ lý, người khởi kiện phải nộp tạm ứng án phí theo quy định.

Mức án phí phụ thuộc vào:

• Loại tranh chấp
• Giá trị tài sản tranh chấp

👉 Không nộp tạm ứng án phí đúng hạn, vụ án không được giải quyết tiếp.

Bước 5: Tòa án tiến hành giải quyết vụ án

Quy trình này gồm:

• Lấy lời khai các bên
• Thu thập, đánh giá chứng cứ
• Hòa giải (bắt buộc trong đa số vụ án dân sự)
• Xét xử sơ thẩm

Nếu không đồng ý với bản án sơ thẩm, các bên có quyền kháng cáo theo quy định.

Thời gian giải quyết vụ án dân sự mất bao lâu?

Theo luật:

• Giai đoạn chuẩn bị xét xử: 4–6 tháng
• Gia hạn (nếu phức tạp): thêm 2 tháng
• Phúc thẩm (nếu có): 3–4 tháng

Tuy nhiên, trên thực tế:

• Vụ việc thiếu hồ sơ, chứng cứ → kéo dài
• Tranh chấp đất đai, thừa kế → có thể 1–2 năm

👉 Có luật sư ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết.

Những sai lầm thường gặp khi tự khởi kiện dân sự

Rất nhiều khách hàng tìm đến luật sư khi vụ án đã “đi vào ngõ cụt” do:

• Nộp đơn sai thẩm quyền
• Soạn đơn khởi kiện không đúng pháp luật
• Thiếu hoặc nộp sai chứng cứ
• Không biết cách phản biện tại Tòa
• Bị động trước chiến lược của bên còn lại

👉 Khởi kiện dân sự là một quá trình pháp lý phức tạp mà nếu tự mình khởi kiện, người dân sẽ mất rất nhiều thời gian và công sức.

Vì sao nên có luật sư hỗ trợ trong quy trình khởi kiện dân sự?

Luật sư sẽ giúp bạn:

• Đánh giá khả năng thắng kiện ngay từ đầu
• Xác định đúng thẩm quyền Tòa án
• Soạn thảo hồ sơ khởi kiện chặt chẽ
• Thu thập, củng cố chứng cứ
• Đại diện tranh tụng, bảo vệ quyền lợi tại Tòa
• Giảm rủi ro pháp lý, tiết kiệm thời gian và chi phí

Công ty Luật Đỗ Gia Việt – Đơn vị đồng hành cùng khách hàng trong mọi vụ kiện dân sự

Trong các vụ việc dân sự, lựa chọn đúng luật sư ngay từ đầu có thể quyết định đến kết quả cuối cùng.

Công ty Luật Đỗ Gia Việt là đơn vị:

• Có kinh nghiệm thực tế trong giải quyết tranh chấp dân sự, đất đai, thừa kế
• Tư vấn rõ ràng, định hướng chiến lược ngay từ đầu
• Hỗ trợ khách hàng trọn gói quy trình khởi kiện dân sự
• Đại diện làm việc với Tòa án, cơ quan liên quan

👉 Với những vụ việc phức tạp, giá trị lớn, sự đồng hành của luật sư uy tín như Công ty Luật Đỗ Gia Việt là lựa chọn an toàn và hiệu quả.

Như vậy có thể thấy rằng, việc hiểu đúng quy trình khởi kiện dân sự giúp bạn tránh được rủi ro pháp lý, tiết kiệm thời gian và tăng khả năng bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Tuy nhiên, để vụ việc được giải quyết nhanh, đúng và hiệu quả, người khởi kiện nên có sự hỗ trợ từ công ty luật sư uy tín tại Hà Nội hay văn phòng luật sư uy tín tại Hà Nội

Nếu bạn đang băn khoăn về vụ việc dân sự của mình, Công ty Luật Đỗ Gia Việt  với đội ngũ luật sư tư vấn luật đất đai, dân sự sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ pháp lý chuyên sâu ngay từ bước đầu tiên.