Luật sư có thể tham gia bào chữa ngay từ giai đoạn điều tra vụ án hình sự, kể cả khi bạn mới bị bắt, bị tạm giữ hoặc mới bị khởi tố bị can. Ở giai đoạn này lời khai và chứng cứ được hình thành, nên sự có mặt của luật sư bảo vệ quyền của bạn và hạn chế oan sai. Luật sư phải đăng ký bào chữa với cơ quan tiến hành tố tụng; khi giấy tờ hợp lệ, cơ quan này ghi vào sổ và thông báo trong 24 giờ (Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015).
- Giai đoạn điều tra: bắt đầu từ khi có quyết định khởi tố vụ án và kết thúc bằng kết luận điều tra hoặc quyết định đình chỉ.
- Luật sư làm gì: tham gia hỏi cung, gặp người bị tạm giữ/bị can, đọc hồ sơ, đề xuất chứng cứ, khiếu nại khi quyền bị xâm phạm (Điều 73 BLTTHS 2015).
- Bắt buộc có người bào chữa: vụ án có khung hình phạt cao nhất đến 20 năm, chung thân hoặc tử hình (Điều 76 BLTTHS).
- Đăng ký bào chữa: nộp giấy tờ tại cơ quan đang thụ lý vụ án, thời hạn thông báo 24 giờ.
Nhiều người chỉ tìm luật sư khi vụ án đã chuyển sang Viện kiểm sát hoặc Tòa án, trong khi bản chất vụ việc đã được định hình ở giai đoạn điều tra. Bài viết giải thích vai trò của luật sư, thời điểm nên mời và quy trình đăng ký bào chữa, giúp bị can, bị cáo và gia đình chủ động hơn.

Giai đoạn điều tra vụ án hình sự là gì?
Điều tra là giai đoạn tố tụng trong đó Cơ quan điều tra, dưới sự kiểm sát của Viện kiểm sát, tiến hành các biện pháp theo luật để thu thập, củng cố chứng cứ, xác định tội phạm và người phạm tội. Giai đoạn này bắt đầu khi có quyết định khởi tố vụ án và kết thúc bằng kết luận điều tra đề nghị truy tố hoặc quyết định đình chỉ điều tra.
Vì sao nên có luật sư từ giai đoạn điều tra?
| Việc luật sư làm | Lợi ích cho người bị buộc tội |
|---|---|
| Có mặt khi hỏi cung, lấy lời khai | Lời khai được ghi đúng, không bị ép buộc hay gợi ý sai lệch |
| Gặp người bị tạm giữ, bị can | Nắm sự việc, tư vấn quyền im lặng hợp pháp, quyền đề nghị |
| Nghiên cứu hồ sơ, đề xuất chứng cứ | Bổ sung chứng cứ gỡ tội, tình tiết giảm nhẹ |
| Kiến nghị, khiếu nại | Đề nghị thay đổi biện pháp ngăn chặn, khiếu nại hành vi sai quy trình |
Lưu ý: bị can, bị cáo có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa; trường hợp bắt buộc có người bào chữa (Điều 76 BLTTHS 2015), nếu bị can không mời thì cơ quan tiến hành tố tụng phải chỉ định.
Thủ tục luật sư tham gia bào chữa giai đoạn điều tra
- Ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với người bị buộc tội hoặc người thân (bị can, bị cáo có quyền nhờ luật sư; người đại diện, người thân thích cũng có thể nhờ theo luật).
- Đăng ký bào chữa: luật sư nộp giấy tờ (thẻ luật sư, giấy yêu cầu hoặc văn bản cử luật sư của tổ chức hành nghề) cho cơ quan đang thụ lý vụ án.
- Nhận thông báo người bào chữa: khi hợp lệ, cơ quan tiến hành tố tụng ghi vào sổ và thông báo trong 24 giờ (Điều 78).
- Tham gia các hoạt động điều tra: gặp người bị tạm giữ/bị can, tham dự hỏi cung, đọc và sao chụp tài liệu theo quy định.
- Theo dõi kết luận điều tra: cùng thân chủ đánh giá khả năng đề nghị đình chỉ, thay đổi tội danh hoặc biện pháp ngăn chặn.
Dịch vụ luật sư của Luật Đỗ Gia Việt hỗ trợ những gì?
Luật sư tư vấn ngay từ khi nhận giấy triệu tập hoặc tin báo, trực tiếp đăng ký bào chữa, tham gia buổi hỏi cung, làm việc với điều tra viên và Viện kiểm sát, đồng thời cập nhật cho gia đình tình hình vụ án trong phạm vi pháp luật cho phép. Đối với từng nhóm tội cụ thể bạn có thể tham khảo luật sư bào chữa tội trộm cắp tài sản và luật sư bào chữa tội cố ý gây thương tích.
Câu hỏi thường gặp về luật sư bào chữa giai đoạn điều tra
Luật sư bào chữa giai đoạn điều tra làm những gì?
Gặp người bị tạm giữ, bị can, tham gia hỏi cung, nghiên cứu hồ sơ, đề xuất chứng cứ, kiến nghị và khiếu nại khi quyền bị xâm phạm (Điều 73 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015).
Có thể mời luật sư ngay khi bị bắt, tạm giữ không?
Có. Người bị bắt, bị tạm giữ có quyền nhờ người bào chữa; luật sư cần đăng ký bào chữa với cơ quan đang thụ lý vụ án.
Đăng ký bào chữa mất bao lâu?
Khi giấy tờ hợp lệ, cơ quan tiến hành tố tụng ghi vào sổ đăng ký và thông báo người bào chữa trong thời hạn 24 giờ (Điều 78 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015).
Trường hợp nào bắt buộc phải có người bào chữa?
Theo Điều 76 BLTTHS 2015, bao gồm vụ án có khung hình phạt cao nhất đến 20 năm tù, chung thân hoặc tử hình. Nếu bị can không mời thì cơ quan tiến hành tố tụng chỉ định.
Giai đoạn điều tra bắt đầu và kết thúc khi nào?
Bắt đầu khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự; kết thúc bằng kết luận điều tra đề nghị truy tố hoặc quyết định đình chỉ điều tra.
Bị can có được tự bào chữa không?
Có. Bị can, bị cáo có quyền tự bào chữa hoặc nhờ người khác bào chữa; tuy nhiên nên có luật sư vì lời khai ở giai đoạn điều tra ảnh hưởng lớn đến kết quả vụ án.
Cần luật sư bào chữa ngay từ giai đoạn điều tra? Gọi luật sư Công ty Luật Đỗ Gia Việt: 094.445.0105.
Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.